VIII SA/Wa 716/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Sławomir Fularski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2016 r. sprawy ze skargi G. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. 1. Postanowieniem z [...] czerwca 2016 r., po rozpatrzeniu zażalenia G. G. (dalej: "skarżący"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "DIS", "Dyrektor IS" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. (dalej także jako "Dyrektor IC" lub "organ nadzoru") z [...] kwietnia 2016 r. Przedmiotem postanowień była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor IS powołał między innymi przepisy art. 61a § 1, art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 127 § 2 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: "Kpa"), a także przepisy art. 18, art. 34 § 4, art. 59 § 1 pkt 2 i 7 oraz § 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.; dalej: "upea"). 2. Stan faktyczny. 2.1. Dyrektor IC wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego (Nr [...]) z [...] sierpnia 2015 r. obejmującego zaległość z tytułu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Skarżący dokonał [...] marca 2016 r. całkowitej spłaty dochodzonej należności. Pismem z [...] marca 2016 r. wystąpił zaś o umorzenie postępowania egzekucyjnego (między innymi). Powołał się przy tym na przepisy art. 59 § 1 pkt 2 i 7 upea. 2.2. Dyrektor IC postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zauważył bowiem, że postępowanie egzekucyjne wskazywane przez skarżącego zostało zakończone w związku z dokonaniem przez skarżącego [...]marca 2016 r. całkowitej spłaty dochodzonej należności. Wystąpiła zatem przesłanka, o której mowa w art. 61a § 1 Kpa, gdyż w dniu złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego merytoryczne rozpoznawanie tego wniosku było bezprzedmiotowe. 2.3. Pismem z [...] maja 2016 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Dyrektora IC odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Występując o "uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych" oraz o "umorzenie postępowania egzekucyjnego, jako wszczętego i prowadzonego contra legem w związku z bezspornym wystąpieniem przesłanek nieważności" postawił zarzuty naruszenia art. 61a Kpa w związku z art. 18, art. 29 § 1, art. 59 § 1 pkt 2 i § 3 oraz art. 60 § 1 upea. Zdaniem skarżącego, Dyrektor IC powinien umorzyć postępowanie egzekucyjne jako prowadzone pomimo nieistnienia dochodzonej należności, gdyż decyzja Dyrektora IC wydana [...] maja 2015 r. na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych, będąca źródłem dochodzonego zobowiązania, jest nieważna z mocy prawa. 2.4. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem Dyrektor IS jako organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora IC (organ egzekucyjny), gdyż uznał, że wystąpiła przesłanka przewidziana w art. 61a § 1 Kpa, uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podzielił stanowisko Dyrektora IC, że w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne zostało już zakończone z uwagi na dokonanie przez skarżącego całkowitej spłaty dochodzonej należności, to znaczy, że za bezprzedmiotowe należy uznać merytoryczne rozpoznawanie wniosku o umorzenie, na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 upea, wskazywanego przez skarżącego postępowania egzekucyjnego. Dyrektor IS powołał się przy tym na poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyroki: WSA w Lublinie z 16 marca 2012 r., I SA/Lu 119/12; WSA w Krakowie z 10 kwietnia 2015 r., I SA/Kr 66/15). 3. Postępowanie sądowe. 3.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, który pismem z [...] lipca 2016 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd"). Występując o uchylenie postanowień organów obu instancji, autor skargi postawił zarzut naruszenia art. 61a § 1 Kpa. Wywiódł, że wbrew organom obu instancji "z dniem zapłaty dochodzonej należności nie doszło (...) do zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie a jedynie jego stadium jakim jest egzekucja administracyjna. Zrealizowanie środka egzekucyjnego nie powoduje bowiem automatycznie zakończenia postępowania egzekucyjnego (...), które kończy się z chwilą zakończenia wszystkich związanych z nim czynności, co oznacza konieczność rozpoznania wniosku strony, który został złożony w toku tego postępowania, tj. w ramach przysługującej Zobowiązanemu skargi na dokonaną czynności egzekucyjną w szczególności, gdy Strona podnosi przesłanki nieważności prowadzonego postępowania". W uzasadnieniu skargi jej autor przedstawił przebieg postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej wydaniem nieważnej z mocy prawa decyzji – zdaniem autora skargi - wymierzającej skarżącemu karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry (jako wydanej na podstawie "przepisów technicznych" w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE). Przedstawił także przebieg postępowania w niniejszej sprawie. Potwierdził dokonanie [...] marca 2016 r. całkowitej spłaty dochodzonej należności w postępowaniu egzekucyjnym, którego umorzenia domaga się. Rozwinął przy tym swoją argumentację, której istota sprowadza się do wniosku, że w realiach niniejszej sprawy należało umorzyć postępowanie egzekucyjne z powodu nieistnienia dochodzonego obowiązku, gdyż nie zostały zakończone wszystkie czynności związane z przedmiotowym postępowaniem egzekucyjnym. Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie był bowiem bezprzedmiotowy [...] marca 2016 r. tylko z tej przyczyny, że kilka dni wcześniej skarżący dokonał całkowitej spłaty dochodzonej należności w postępowaniu egzekucyjnym, którego umorzenia domaga się. Przedstawił przy tym swoje rozważania dotyczące bezprawności decyzji wymierzającej skarżącemu karę pieniężną (24.000 zł) na podstawie przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o grach hazardowych, które mają charakter "przepisów technicznych" w związku z art. 14 ust. 1 ugh (zob. s. 9 – 14 skargi). Zdaniem skarżącego, w rozpoznawanej sprawie nie znajdują zastosowania poglądy prawne wyrażone w powołanych przez Dyrektora IS wyrokach WSA w Lublinie (I SA/Lu 119/12) oraz WSA w Krakowie (I SA/Wa 66/15). 3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wystąpił o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w niniejszej sprawie. Zarzuty i argumentację skargi uznał za chybione. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż uchybienia procesowe organów administracyjnych orzekających w sprawie nie miały istotnego wpływu na jej wynik. 4.1. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i postępowania poprzedzającego jego wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy orzekające w sprawie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub (i) prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a także wystąpienia innych przesłanek przewidzianych w przepisach art. 145 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "uppsa"). Działając zgodnie z art. 134 § 1 uppsa (z urzędu), Sąd także nie dostrzegł wystąpienia przesłanek powodujących konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. 4.2. W rozpoznawanej sprawie Dyrektor IS zgodził się z Dyrektorem IC (organ egzekucyjny) co do tego, że zgodnie z art. 61a § 1 Kpa wystąpiły przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 upea, gdyż postępowanie egzekucyjne, którego umorzenia domaga się skarżący, zostało uprzednio zakończone w związku z dokonaniem przez skarżącego całkowitej spłaty dochodzonej należności. W tej sytuacji organy administracji publicznej uznały za bezprzedmiotowe merytoryczne rozpoznawanie wniosku o umorzenie zakończonego postępowania egzekucyjnego. 4.3. Ramy prawne. Zgodnie z art. 61a § 1 Kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W świetle art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 upea, postępowanie egzekucyjne umarza się: - jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał (pkt 2); - jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu (pkt 7). 5. Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, postanowienia organów administracyjnych obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 61a § 1 Kpa poprzez bezpodstawną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 upea w sytuacji, gdy wniosek skarżącego nie wszczynał odrębnego (innego) postępowania administracyjnego. Dotyczył bowiem prowadzonego przez Dyrektora IC postępowania egzekucyjnego, które w dniu złożenia wniosku nie zostało zakończone. Rozróżnić zaś należy zakończenie postępowania egzekucyjnego od zakończenia egzekucji (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 22 maja 2014 r., I SA/Ol 353/14; skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2016 r., II FSK 2513/14; wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: "CBOSA"). Z akt rozpoznawanej sprawy w ocenie Sądu wynika jednak, że zgodnie z art. 105 § 1 Kpa wystąpiły przesłanki do umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego z wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Doszło bowiem do zbiegu zakończenia postępowania egzekucyjnego (o czym mowa niżej) z zakończeniem egzekucji. Skarżący dokonał [...] marca 2016 r. całkowitej spłaty dochodzonej należności. Tego samego dnia zwolniono z zajęcia [...] sztuk automatów do gier, które zostały wydane zobowiązanemu (zob. postanowienie Dyrektora IC wydane w trybie art. 61a § 1 Kpa). Postanowieniami z [...] kwietnia 2016 r. Dyrektor IC oddalił nadto skargę G. G. na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu i odbiorze ruchomości ([...]), a także oddalił zarzuty G. G. z uwagi na złożenie ich z uchybieniem terminu ([...]). Z argumentacji stron niniejszego postępowania sądowego nie wynika przy tym, aby wciąż toczyło się postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego (Nr [...]) z [...] sierpnia 2015 r. obejmującego zaległość z tytułu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Tym samym zgodzić należy się z organami administracyjnymi co do tego, że za bezprzedmiotowe należało uznać merytoryczne rozpoznawanie wniosku skarżącego o umorzenie zakończonego już postępowania egzekucyjnego. Rację ma także skarżący, że co do zasady żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 upea można wnieść w każdym stadium postępowania egzekucyjnego i że zrealizowanie środka egzekucyjnego nie powoduje automatycznie zakończenia postępowania egzekucyjnego. Brak było zatem podstaw do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W świetle powyższych rozważań prawidłowym rozstrzygnięciem byłoby umorzenie postępowania administracyjnego z wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skoro za bezprzedmiotowe należało uznać merytoryczne rozpoznawanie wniosku skarżącego o umorzenie zakończonego już postępowania egzekucyjnego i zasadnym było umorzenie postępowania administracyjnego zamiast odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, czyli rozstrzygniecie sprawy również w sposób procesowy, to uchybienie organów administracyjnych polegające na zastosowaniu w sprawie art. 61a § 1 Kpa zamiast art. 105 § 1 Kpa, zdaniem Sądu nie miało istotnego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy (zob. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 66/15 [CBOSA], a także przywołane w tym wyroku orzeczenia). 6. W świetle powyższych rozważań za zasadny należało uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 61a § 1 Kpa, ale za chybiony Sąd uznał wniosek autora skargi o uchylenie zaskarżonego postanowienia z powodu wadliwej odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Skoro bowiem wystąpiły przesłanki do umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania z wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 105 § 1 Kpa, to z uwagi na zasady ekonomiki procesowej wskazywane również przez autora skargi, Sąd uznał za niecelowe uchylanie zaskarżonego aktu tylko po to, aby zobowiązać Dyrektora IS do wydania innego rozstrzygnięcia procesowego w postaci postanowienia o umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 Kpa. Tym bardziej, że za oczywiście chybione należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia tych przepisów prawa materialnego, które dotyczyły wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Przepisy ustawy o grach hazardowych nie miały bowiem zastosowania w niniejszej sprawie. Tym samym za chybioną należało uznać argumentację autora skargi związaną z koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 lub (i) 7 upea. Na marginesie warto zauważyć, że w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r. (II GPS 1/16; CBOSA), art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy (pkt 1). Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh (pkt 2). Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela powyższe stanowisko, a także poglądy prawne wyrażone w uzasadnieniu uchwały NSA z 16 maja 2016 r. (II GPS 1/16; CBOSA). TSUE uznał nadto w wyroku z 13 października 2016 r. w sprawie C – 303/15, że art. 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego w brzmieniu zmienionym na mocy dyrektywy 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 lipca 1998 r. należy interpretować w ten sposób, że przepis krajowy, taki jak ten będący przedmiotem postępowania głównego [art. 6 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 ugh – dopisek Sądu], nie wchodzi w zakres pojęcia "przepisów technicznych" w rozumieniu tej dyrektywy, podlegających obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 8 ust. 1 tej samej dyrektywy, którego naruszenie jest poddane sankcji w postaci braku możliwości stosowania takiego przepisu. Zdaniem TSUE, przepis taki jak art. 6 ust. 1 ugh nie stanowi "przepisu technicznego" w rozumieniu dyrektywy 98/34 (zob. pkt 31 wyroku). 7. Mając na uwadze powyższe, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, czyli skargę oddalił, działając na podstawie art. 151 uppsa.