VIII SA/Wa 72/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy z wniosku G. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- Wnioskiem załączonym do skargi G. Z. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że wypłacone przez pracodawcę świadczenie pieniężne zostało przeznaczone na spłatę zobowiązań w wysokości [...] zł z tytułu kredytów bankowych oraz pożyczki w wysokości [...] zł zaciągniętej w miejscu pracy. Oświadczył, że aktualnie jest osobą bezrobotną, na utrzymaniu rodziny, zamieszkuje w mieszkaniu należącym do babci (w załączeniu zaświadczenie o utracie prawa do zasiłku w związku z upływem maksymalnego okresu pobierania). Miesięczne stałe wydatki (opłaty za mieszkanie, wyżywienie, alimenty, rata kredytu hipotecznego) wynoszą [...] zł. W części wniosku obejmującej majątek wymienił działkę "leśną" o szacunkowej wartości [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku wyjaśnił, że środki pochodzące z odprawy zostały w całości wydatkowane, co znajduje potwierdzenie w historii rachunku bankowego. Koszty bieżącego utrzymania skarżącego, a także koszty ustanowienia w sprawie pełnomocnika ponoszą jego rodzice i babcia. Do pisma załączył wyciągi z rachunków bankowych za ostatnie dwanaście miesięcy, kserokopie rachunków za mieszkanie, energię i gaz. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą ich uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób samotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04). Z akt sprawy wynika, że na rachunek skarżącego w październiku 2014 r. wpłynęła kwota [...] zł z tytułu odprawy stanowiąca wysokość trzydziestokrotności wynagrodzenia, przy czym kwota ta istotnie została rozdysponowana, bowiem saldo na rachunku na dzień 21 grudnia 2014 r. wynosiło "0". Natomiast historia operacji na rachunku nie potwierdza jakoby skarżący z tytułu spłaty zobowiązań kredytowo – pożyczkowych wydatkował kwotę [...] zł, potwierdza jedynie wypłaty gotówkowe, zakupy i różnego rodzaju przelewy. Z rachunku ponadto wynika, że w dniu 14 stycznia 2015 r. skarżący otrzymał dwie wpłaty na łączną kwotę [...] zł i te środki również zostały wydatkowane, a ostatni przelew wychodzący w dniu 3 kwietnia 2015 r. po którym saldo na rachunku wyniosło 2,14 zł został dokonany tytułem "zadatek na [...]". Z powyższego wynika, że skarżący nie jest osobą ubogą, która z trudem zaspakaja podstawowe potrzeby życiowe, a dysponując w okresie ostatniego roku znacznymi kwotami winien zabezpieczyć środki na przyszłość. Oczekiwanie przez skarżącego, że w tych okolicznościach Skarb Państwa powinien przejąć ciężar kosztów związanych z wniesieniem przez niego skargi jest nieuzasadnione. Oceny powyższej nie zmienia fakt, że skarżący jest osobą bezrobotną, bowiem nie wykazał by np. ze względu na stan zdrowia nie był w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.