VIII SA/Wa 723/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 12 listopada 2025 r. sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z 1 sierpnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z 1 sierpnia 2025r., działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej: "k.p.a.") Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Prezes ARiMR", "organ") stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wniesionego przez D. S. (dalej: "skarżący" lub "strona") od decyzji nr [...] o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, wydanej przez Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu 21 października 2022 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Prezes podał, że jak wynika z akt sprawy 21 października 2022 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: "Dyrektor ARiMR") wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Przedmiotowa decyzja w dniu 21 października 2022 r. została wysłana listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na adres wskazany przez skarżącego we wniosku o przyznanie pomocy. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki została doręczona stronie w dniu 31 października 2022 r. W przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art. 129 § 1 i § 2 k.p.a., który stanowi, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie oraz art. 134 k.p.a., stanowiący, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Odwołanie od decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR skarżący złożył w dniu 23 grudnia 2024 r., co potwierdza data nadania przesyłki poleconej. Prezes wskazał następnie, że warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką jest wniesienie odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania, natomiast bezskuteczny upływ terminu do wniesienia odwołania w następstwie prowadzi do ostateczności decyzji. Organ odwoławczy obowiązany był zatem do zbadania w realiach rozpoznawanej sprawy czy strona dochowała terminu do dokonania ww. czynności w przewidzianym w ustawie terminie. Zauważył, że wprawdzie w art. 58 k.p.a. przewidziana jest możliwość przywrócenia terminu, do wniesienia odwołania, ale jest ona uwarunkowana prośbą zainteresowanego, który obowiązany jest uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), przy czym sama możliwość wniesienia takiej prośby ograniczona jest terminem, którego przywrócenie jest niedopuszczalne (§ 2 i § 3). Powołując się na wyrok NSA z 28 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Ka 2204/94) podniósł, iż: "Kontrola dopuszczalności odwołania jest pierwszą czynnością, jaką podjąć winien organ odwoławczy po wpłynięciu tego środka zaskarżenia. Do przyczyn sprawiających niedopuszczalność odwołania należy odwołanie wniesione po terminie, bez uprzedniego przywrócenia terminu do jego wniesienia". Organ wskazał, iż zgodnie z pouczeniem zawartym w zaskarżonej decyzji Dyrektora ARiMR odwołanie należało wnieść do Prezesa ARiMR w W., za pośrednictwem Dyrektora ARiMR w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. W myśl art. 57 § 1 k.p.a., upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Tym samym, zdaniem Prezesa skoro przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona 31 października 2022 r. to znaczy, że ustawowy czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 14 listopada 2022 r. A zatem wniesienie przez stronę odwołania w dniu 23 grudnia 2024 r. wskazuje jednoznacznie, że nie został zachowany ustawowy czternastodniowy termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. Końcowo zauważył, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a., a stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (por. wyroki NSA z dnia 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, Lex nr 29079, z dnia 29 stycznia 1997 r., SA/Gd 1482/96, Lex nr 29004, z dnia 15 listopada 1995r., SA/Ka 2111/94, Lex nr 27060, z dnia 27 listopada 1996 r., SA/Łd 2665/95, BS 1997, nr 5, poz. 32). Stosownie do przepisu art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wynika z tego przepisu, że jest obowiązkiem organu odwoławczego badanie dopuszczalności odwołania oraz badanie terminowości jego wniesienia. Ustalenie, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania nakłada na organ odwoławczy powinność wydania w tej mierze stosownego postanowienia, które jest ostateczne. Podejście takie ma uzasadnienie w utrwalonym orzecznictwie (por. wyrok NSA z 25 lipca 1995 r., sygn. akt SA/Sz 1281/95). Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje, że odwołanie nie może być merytorycznie rozpoznane (zob. np. wyrok NSA z 17 czerwca 1998 r., sygn. akt III SA 166/97). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; 2) stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; 3) wyznaczenie rozprawy w celu rozpoznania niniejszej skargi; 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; 5) dopuszczenie dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do niniejszej skargi na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w celu wykazania przewlekłości postępowania prowadzonego przez ARiMR oraz wprowadzenia skarżącego w błąd, jako argumenty za brakiem winy skarżącego w przekroczeniu terminu do złożenia odwołania, tj. Wydruk skanu decyzji z dnia 27-11-2024 r. o sygnaturze [...] oraz wydruk korespondencji e-mail - wyciąg na 3 stronach. 6) wezwanie do złożenia przez organ całości akt niniejszej sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu oraz akt powiązanej sprawy [...] oraz [...] wraz z ewentualną archiwalną korespondencją e- mail prowadzoną w ww. sprawie ze skarżącym przez pracowników ARiMR w celu dopuszczenia dowodu z ww. dokumentów w celu wykazania faktów j.w., pełnomocnik skarżącego postawił zarzuty naruszenia przepisów: - art. 58 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z winy skarżącego, podczas gdy było ono wynikiem obiektywnych przeszkód, które były niezależne od jego woli i których nie mógł przezwyciężyć, nawet zachowując należytą staranność; - art. 6 oraz art. 8 i 9 k.p.a. (zasady praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa), poprzez nieuwzględnienie przez organ faktu wprowadzenia skarżącego w błąd, co do stanu sprawy o zezwolenie na sprzedaż gospodarstwa rolnego, w tym w trakcie prowadzonej z pracownikiem ARiMR korespondencji mailowej; - art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia i ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy polegające na gołosłownym i bezpodstawnym przyjęciu, że posiadał wiedzę o "problemach z przejęciem" gospodarstwa, co doprowadziło do błędnej oceny jego staranności i braku winy w uchybieniu terminu; - art. 154 k.p.a. poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie mimo braku przesłanek. Odpowiadając na skargę, organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, także jako: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia według tak określonego zakresu kompetencji, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie natomiast do treści art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (art. 129 § 1 k.p.a.). Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Wniesienie odwołania z uchybieniem terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie Prezes ARiMR stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora ARiMR z dnia 21 października 2022 r. nr [...] o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Powyższa decyzja została stronie prawidłowo doręczona w dniu 31 października 2022 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie jej odbioru (okoliczność bezsporna). Taki stan rzeczy, jak słusznie przyjął organ w sprawie oznacza, że ustawowy czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął w sprawie z dniem 14 listopada 2022 r. A zatem wniesienie przez stronę odwołania w dniu 23 grudnia 2024 r. wskazuje jednoznacznie, że nie został zachowany ustawowy czternastodniowy termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. Końcowo podkreślić należy, że termin do wniesienia odwołania jest terminem wyznaczonym przez ustawodawcę, a organ nie ma żadnego wpływu na jego długość, niemożliwe jest więc jego przedłużenie. Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Tym samym w przypadku wniesienia odwołania po jego upływie i braku jego przywrócenia organ odwoławczy jest zobligowany do zastosowania art. 134 k.p.a. i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z akt administracyjnych Prezes ARiMR postanowieniem z dnia 28 lipca 2025 r. nr [...] odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Tym samym zobligowany był do orzeczenia zgodnie z zaskarżonym w niniejszej spawie postanowieniem. Wbrew twierdzeniom skargi nie zostały przy tym naruszone art. 6, art. 8 i 9 oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. Okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie zostały bowiem w sposób wystraczający wyjaśnione. Brak było zatem podstaw do uwzględnienia wniosków skargi zmierzających do dokonania dodatkowych ustaleń. Kwestie przyczyn z jakich doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie były przedmiotem niniejszego postanowienia i art. 58 § 1 k.p.a. nie miał zastosowania, podobnie jak art. 154 k.p.a., wskazany w skardze. Przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania podlegały badaniu w postępowaniu z wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora ARiMR z dnia 21 października 2022 r. nr [...]. Jak była o tym mowa wyżej, Prezes ARiMR postanowieniem z dnia 28 lipca 2025 r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to zostało zaskarżone przez skarżącego i jest przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 722/25 tut. Sądu. Jak Sądowi z urzędu wiadomo wyrokiem z dnia 12 listopada 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę w ww. sprawie oddalił. Wyrok jest nieprawomocny. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, które to naruszenia powodowałoby konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego, wobec braku związania wnioskiem strony do rozpoznania sprawy na rozprawie, orzekając na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę orzekając, jak w sentencji wyroku.