VIII SA/Wa 727/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 11 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe stowarzyszenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z [...] czerwca 2011 r. M. T. (dalej: "skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] maja 2011 r. w przedmiocie odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe stowarzyszenia. Jednocześnie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną, z którą posiada rozdzielność majątkową. Jako źródło utrzymania wskazał dochód uzyskiwany z tytułu emerytury w kwocie [...] zł. W załączonym do wniosku druku formularza PPF skarżący nie wymienił żadnego majątku, ani oszczędności. Wezwany do uzupełnienia wniosku skarżący złożył wyciąg z rachunku bankowego za lipiec 2011 r., roczne obliczenie podatku przez organ rentowy, decyzję o waloryzacji emerytury, zaświadczenie o wysokości emerytury żony ([...] zł) oraz umowę małżeńską o wprowadzeniu umownego ustroju rozdzielności majątkowej. Jednocześnie oświadczył, że wobec braku zgody żony nie jest w stanie udzielić informacji o stanie jej konta. Poinformował, iż nieruchomość położona w R. przy ul. B. stanowi współwłasność, a tytuł prawny do niej posiadają w [...] jego żona i [...] córka. Postanowieniem z 8 września 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z [...] września 2011 r. skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od powołanego postanowienia referendarza sądowego. W ocenie skarżącego, to nie on zainicjował spór sądowy. Dlatego też nie można oczekiwać, aby zawczasu zabezpieczył środki finansowe na ten cel lub by traktował je na równi z comiesięcznymi wydatkami na leki i konieczne utrzymanie. Za niesprawiedliwe uznał stwierdzenie, iż koszty leczenia skarżącego nie obciążają domowego budżetu, gdyż nie zostały udokumentowane. Wskazał, iż Sąd nie wzywał go do przedstawienia dokumentacji na tę okoliczność. Podniósł także, iż wykazany w oświadczeniu dochód nie stanowi o realnie uzyskiwanych przez niego dochodach, gdyż faktycznie w całości pochłaniają go różnego rodzaju wydatki. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, iż pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi [...] złotych (a nie jak wskazano w sprzeciwie [...] zł). Bez konieczności prowadzenia postępowania uzupełniającego Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący i jego żona posiadają stałe źródło utrzymania (emerytury). Łączny dochód małżonków przekracza kwotę [...] zł miesięcznie dla dwuosobowego gospodarstwa domowego, co w zestawieniu z wysokością wpisu od skargi ([...] zł), w żaden sposób nie przesądza o możliwości powstania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla skarżącego i jego żony. Należy zauważyć, iż skoro skarżący jest w stanie regulować swoje zobowiązania prywatnoprawne, to tym bardziej winien uiszczać ciążące na nim zobowiązania publicznoprawne. Jednocześnie Sąd zauważa, iż ustanowienie rozdzielności majątkowej (na co powołuje się skarżący) nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków. Stąd również w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej (czy nawet prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych), małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny. W myśl art. 23 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). W tym stanie rzeczy uznać należy, iż skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.