VIII SA/Wa 73/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej uznania za wspólnotę gruntową postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym R. M. wyjaśnił, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, a źródłem utrzymania jest emerytura żony skarżącego – [...] zł oraz jego dochód z umowy zlecenia - [...] zł. Wyjaśnił, że nie korzysta z żadnych świadczeń pomocy społecznej oraz, że ma 63 lata i poważny uszczerbek na zdrowiu. W części wniosku obejmującej posiadane nieruchomości skarżący wymienił dom drewniany, dwa domy murowane stanowiące współwłasność w 1/3 części oraz dwie nieruchomości rolne [...] ha i [...] ha – również współwłasność, niewykorzystywane rolniczo. Pismem z dnia 15 lutego 2018 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez wyjaśnienie jakiego rodzaju prace wykonuje w ramach umowy zlecenia, złożenie zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, złożenie wyciągów z rachunku bankowego oraz udokumentowanie wydatków na bieżące utrzymanie. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił: że w/w prace polegały na konserwacji urządzeń, że nie posiada statusu osoby bezrobotnej gdyż nawet niewielki dochód z umowy zlecenia pozbawia tego statusu. Oświadczył, że żadne z małżonków nie posiada rachunku bankowego oraz, że nie gromadzi dowodów na wydatki związane z bieżącym utrzymaniem Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, referendarz na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez wnioskodawcę na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny czy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), został wezwany do podania informacji pozwalających na obiektywną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz do złożenia określonych dokumentów. W szczególności ustalenia wymagało, jaki jest stan majątkowy członków jego rodziny, jakie są miesięczne wydatki związane z utrzymaniem, a także czy posiada rachunki bankowe bądź środki pieniężne zgromadzone w inny sposób. Oceniając zatem wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF, jak również odpowiedź na wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia, przyjąć należało, iż wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia jej prawa pomocy. Przede wszystkim stwierdzić należy, iż skarżący nie wykonał należycie zarządzenia z dnia 15 lutego 2018 r. Jakkolwiek wyjaśnił, że nie gromadzi dowodów potwierdzających koszty bieżącego utrzymania oraz że nie posiada rachunku bankowego, to jego sytuacja materialna dalej pozostaje nieustalona. W dalszym bowiem ciągu brak jest możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 27 lipca 2011 r. sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Należy również podkreślić, iż referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GZ 774/13; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie od wyłożonych powodów odmowy uwzględnienie wniosku o prawo pomocy w tej sprawie, dodatkowo wskazać trzeba, iż wnioskodawca postawę taką prezentuje po raz kolejny. Referendarzowi z urzędu znany jest fakt, że w sprawie o sygn. akt VIII SA/WA 298/17, w której skarżący również występował o przyznanie prawa pomocy podobnie oświadczył, że nie dokumentuje wydatków na bieżące utrzymanie. Skoro zatem wnioskodawca nie wykazuje przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to tym samym brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.