VIII SA/Wa 731/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Kania, Asesor WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2008 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta R. z [...] października 2008 roku odmawiającą przyznania S.W., dalej skarżącemu, zasiłku celowego na dofinansowanie części zgłoszonych potrzeb do protokołu z dnia [...] września 2008 roku, to jest opłat za energię elektryczną, wodę i czynsz, drobnych napraw domowych, dojazdów autobusem, zakupu odzieży, bielizny osobistej, pościeli, przyborów biurowych, prasy, książki lub biletu do kina, opłaty za radio i telewizję, pocztę, zakupu zniczy lub kwiatów, leków oraz inne wydatki. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący mieszka wspólnie z żoną, z którą prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, to jest w sierpniu 2008 roku wynosił [...] zł. Na kwotą tą składa się [...] złotych - ½ dodatku mieszkaniowego i zasiłek okresowy [...] zł . Jest on osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych zarejestrowaną w PUP. Leczy się z powodu depresji i nerwicy, systematycznie przyjmuje leki. Skarżący spełnia niezbędne warunki do objęcia go pomocą w postaci zasiłków celowych z uwagi na sytuację rodzinną i materialną – posiadane kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. W trakcie postępowania administracyjnego stwierdzono istnienie niezbędnej potrzeby bytowej w postaci dofinansowania zakupu żywności, środków czystości / w tym fryzjer/, na naprawy obuwia i krawieckie oraz dofinansowanie zakupu odzieży. Pomoc na te cele została przyznana przez udzielenie zasiłków celowych odrębną decyzją. Skarżący zwrócił się również o pomoc na dofinansowanie opłat za energię elektryczną, wodę i czynsz, drobnych napraw domowych, dojazdów autobusem, zakupu bielizny osobistej, pościeli, przyborów biurowych, prasy, książki lub biletu do kina, opłaty za radio i telewizję, pocztę, zakupu zniczy lub kwiatów, na zakup leków oraz na inne wydatki. Odmawiając udzielenia pomocy na te potrzeby ustalono, że opłaty za energię elektryczną i wodę są regulowane przez żonę skarżącego. Opłatę za czynsz uregulował skarżący z dodatku mieszkaniowego. Potrzeba zakupu biletu autobusowego nie należy do najpilniejszych potrzeb bytowych i jako taka nie została uwzględniona. Poza tym skarżący odmówił przyjęcia biletu komunikacji miejskiej uprawniającego do bezpłatnych przejazdów, celem aktywnego poszukiwania pracy. Potrzeba zakupu pościeli została uwzględniona decyzją z [...] maja 2008 roku. Potrzeba zakupu leków nie została potwierdzona, gdyż skarżący nie przedstawił niezrealizowanych recept do wykupienia. Odnośnie potrzeby określonej jako - drobne naprawy domowe – stwierdzono, że w trakcie wykonywania czynności służbowych pracownik socjalny nie stwierdził potrzeby wykonywania napraw w mieszkaniu. Pozostałe wymienione enumeratywnie potrzeby nie znalazły uzasadnienia pozwalającego na ich dofinansowanie, bowiem nie stanowią niezbędnej potrzeby bytowej. Organ również dokładnie omówił budżet jakim dysponuje w roku 2008 w kontekście osób i rodzin uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie twierdząc, że została ona wydana z naruszeniem art. 67 Konstytucji RP. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podniosło, iż sprawa niniejsza zainicjowana została wnioskiem skarżącego z dnia [...] września 2008 roku. Po przeprowadzeniu w dniu [...] września 2008 roku aktualizacji wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych zarejestrowaną w PUP. Leczy się z powodu depresji, egzemy i cukrzycy, oświadczył, iż systematycznie przyjmuje leki. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., trafnym było rozstrzygnięcie organu I instancji. Dodatkowo podniesiono, że skarżący mieszka wspólnie z żoną, z którą pozostaje w separacji i prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Korzysta z różnych form pomocy społecznej – zasiłek celowy, okresowy, dodatek mieszkaniowy. Dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, to jest w sierpniu 2008 roku wynosił [...] zł i był niższy od kryterium dochodowego określonego przez art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej [...] zł. Na kwotę tą składa się [...] złotych stanowiącą ½ dotacji do czynszu i zasiłek okresowy [...] zł . Skarżący spełnia niezbędne warunki do objęcia go pomocą w postaci zasiłków celowych z uwagi na sytuację rodzinną i materialną – posiadane kryterium dochodowe. Organ przytoczył treść art. 39 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 3 ust. 1 i 3 w/w ustawy i stwierdził, że z przepisów ustawy nie wynika, iż pomoc społeczna winna pokrywać wszystkie potrzeby osób i rodzin ubiegających się o udzielenie takiej pomocy oraz, że ma ona zapewnić świadczeniobiorcom stałe źródło utrzymania. Przyznanie bądź odmowa przyznania pomocy w tej formie uzależniona jest nie tylko od uzasadnionych potrzeb osób ubiegających się o tę pomoc, ale także przede wszystkim od posiadanych przez ośrodek pomocy społecznej środków finansowych. Podkreślono, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał wielkość posiadanych środków w skali miesiąca, jak również ilość osób zgłaszających się o wsparcie. Podano także, że ze względu na ograniczone możliwości finansowe Ośrodek nie jest w stanie zaspokoić nawet w stopniu dostatecznym wszystkich i uzasadnionych potrzeb osób zgłaszających się o pomoc. W sprawie niniejszej organ odmawiając pomocy w formie zasiłku celowego na w/w potrzeby nie pozostawił skarżącego bez pomocy, bowiem decyzją z [...].10.2008 r. przyznał zasiłki celowe na dofinansowanie zakupu żywności, środków czystości, odzieży, napraw obuwia i krawieckich w łącznej wysokości [...] zł. Nadto, decyzją z [...].10.2008 r. skarżący objęty był pomocą w formie zasiłku okresowego w kwocie [...] zł. na okres od [...].09.2008 r. do [...].10.2008 r. Skarżący ma [...] lat, nie jest inwalidą, nie osiągnął wieku emerytalnego, ma zawód kierowcy i nie wykazuje woli podjęcia pracy. Nie wynika również by dbał on o własne losy; uznaje, że środki utrzymania winien otrzymać z pomocy społecznej. Składane regularnie, co miesiąc, nowe wnioski o pomoc dowodzą, że pragnie uzyskać jak najwyższą pomoc pieniężną, przekraczającą kwotę zasiłku stałego przyznawanego osobom niezdolnym do pracy. Organ II instancji stwierdził także, iż powołany w odwołaniu przepis Konstytucji RP stanowi, że obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego, jak również pozostającego bez pracy bez własnej woli i nie mającego innych środków utrzymania wskazując, iż zakres i formy określają ustawy, m.in. ustawa o pomocy społecznej. Przepis art. 67 Konstytucji RP nie może być samoistnym źródłem roszczeń o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia było wniesienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi, w której skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja nie rekompensuje mu krzywdy powstałej w wyniku nie przyznania mu odpowiedniej pomocy, co jest niezgodne z art. 67 Konstytucji RP. Wniósł również, aby Sąd w trybie art. 191 Konstytucji RP zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, czy przyznawana mu pomoc stanowi zabezpieczenie społeczne; nadto na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2008 roku wniósł także o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych celem weryfikacji potrzeb skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga S.W. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów zarówno w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i oceny prawnej w świetle mających zastosowanie przepisów. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( t. j. Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ). Zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Oznacza to, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Natomiast art. 2 ust.1 i art. 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Należy w tym miejscu podkreślić, iż skarżący otrzymuje wsparcie w formie zasiłku okresowego i dodatku mieszkaniowego co oznacza, iż nie pozostał on bez wsparcia finansowego udzielonego ze strony organu do tego uprawnionego. Organy orzekające w sprawie niniejszej poddały ocenie wszystkie okoliczności od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazały zarówno możliwości finansowe organu m. in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku, jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz zakres korzystania z pomocy społecznej. Tak więc w ocenie Sądu, organy nie naruszyły granicy uznania administracyjnego odmawiając przyznania skarżącemu zasiłku celowego na dofinansowanie opłat za energię elektryczną, wodę i czynsz, drobnych napraw domowych, dojazdów autobusem, zakupu odzieży, bielizny osobistej, pościeli, przyborów biurowych, prasy, książki lub biletu do kina, opłaty za radio i telewizję, pocztę, zakupu zniczy lub kwiatów, leków oraz inne wydatki. Samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa (por. wyrok z dnia 14 lutego 2006 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1825/05, opubl. Lex nr 194040). W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, a o odmowie przyznania świadczenia decydowała zarówno sytuacja życiowa skarżącego, jak również możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Zauważyć należy, iż skarżącego nie pozostawiono bez pomocy przyznając mu decyzją z tej samej daty co niniejsza, pomoc w formie zasiłku celowego w łącznej wysokości – [...] zł. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie winien uwzględnić z urzędu, w tym naruszeń przepisów Konstytucji RP. Odnosząc się zaś do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 67 Konstytucji RP wskazać trzeba, że jest on bezzasadny. Powołany przepis stanowi o prawie obywatela do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określają ustawy. Normy zabezpieczenia społecznego dzielą się na ubezpieczenia społeczne, zaopatrzenie społeczne i pomoc społeczną. Pomoc społeczna przyznawana jest w oparciu o przesłanki określone w cyt. ustawie o pomocy społecznej, będącej podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Podkreślić należy, że podniesiony zarzut naruszenia art. 67 Konstytucji RP nie został przez skarżącego w żaden sposób sprecyzowany, ani poparty jakimikolwiek argumentami. Sąd nie znalazł również powodów do skorzystania z instytucji określonej w art. 193 Konstytucji RP i przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Sąd przedstawia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne tylko i wyłącznie wówczas, gdy dochodzi do przekonania o niekonstytucyjności danego przepisu. Podkreślić przy tym należy, że wniosek strony postępowania sądowego o zwrócenie się przez sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego nie jest dla niego wiążący. Decyzja o przedstawieniu pytania prawnego, należy bowiem do wyłącznej właściwości sądu, który nie jest związany w tym zakresie wnioskami stron postępowania. Wyrażone we wniosku strony wątpliwości co do zgodności przepisu z Konstytucją nie mogą być uznane za wątpliwości sądu. Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., oddalono wniosek w przedmiocie dopuszczenia dowodu z opinii ekspertów. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1