VIII SA/Wa 742/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 14 października 2013 r. (data nadania) G. D. (skarżąca) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jako podstawę wniosku wskazała, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem dochodu jej rodziny są świadczenia uzyskiwane z zabezpieczenia społecznego – emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie [...] zł. Jako majątek nieruchomy wskazała nieruchomość rolną o powierzchni [...] m2. Oświadczyła także, iż posiada oszczędności w kwocie [...] zł. Skarżąca podała, iż ponosi miesięczne wydatki : za mieszkanie – [...] zł, na leki – [...] zł, z tytułu wizyt lekarskich – [...] zł. Stwierdziła także, iż ponosi wydatki z tytułu opłat (za energię elektryczną, gaz, wodę) i pomocy osób trzecich w drobnych sprawach np. zrobieniu i przyniesieniu zakupów, nie określiła jednak ich wysokości. Postanowieniem z dnia 18 października 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 13 listopada 2013 r. (data nadania) skarżąca skutecznie wniosła sprzeciw na powołane postanowienie. Wskazała, iż podjęte rozstrzygnięcie jest dla niej krzywdzące, jest bowiem osobą samotną, starą ([...] lat), niesamodzielną i bardzo chorą. Podniosła również, iż wykazywanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oszczędności w kwocie [...] zł już nie posiada, dokonała bowiem zakupu nowej pralki oraz ponosi dodatkowe wydatki ([...] zł miesięcznie) związane z zatrudnieniem na stałe opiekunki. Wyjaśniła, iż z tytułu własności opisanej we wniosku nieruchomości rolnej ponosi tylko wydatki, nadto dąży do jej zbycia, gdyż potrzebne są jej środki finansowe w związku z planowaną operacją [...], której koszt wynosi [...] zł. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia z 18 października 2013 r. spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W orzecznictwie wskazuje się, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne. Zdaniem Sądu uzyskiwany przez skarżącą stały dochód z zabezpieczenia społecznego w wysokości [...] zł miesięcznie, nie uzasadnia konieczności obciążania budżetu państwa kosztami niniejszego postępowania. Nie jest bowiem skarżąca osobą pozbawioną źródła utrzymania, nie należy do osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, jej potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Skarżąca nie jest osobą znajdującą się w szczególnej trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby nawet w części przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa. Jednocześnie ustalony w sprawie niniejszej wpis sądowy od skargi wynosi jedynie [...] zł. Sąd stwierdza także, że skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby pozytywne rozpoznanie jej wniosku o przyznanie adwokata z urzędu. Podkreślić w tym miejscu dodatkowo należy, że dla spełnienia przesłanek uzasadniających ustanowienie w ramach prawa pomocy pełnomocnika z urzędu bez znaczenia pozostaje stopień skomplikowania sprawy, czy też nieznajomość przez stronę przepisów prawa. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.