VIII SA/Wa 754/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 19 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy K. S. podał, że jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w urzędzie pracy. Utrzymuje się z prac dorywczych ok. [...] zł miesięcznie, a wysokość osiąganych dochodów pozwala na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb. Oświadczył, że koszty utrzymania w większości ponoszą rodzice oraz, że nie posiada żadnego majątku, przedmiotów wartościowych ani oszczędności. Pismem z dnia [...] października 2015 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący złożył oświadczenie, w którym podał, że: 1) z uwagi na brak zatrudnienia nie składał zeznania podatkowego za 2014 r., 2) nie osiąga dochodów, jest na utrzymaniu rodziców, którzy ponoszą również koszty ustanowienia w sprawie pełnomocnika, 3) nie posiada rachunków bankowych, 4) rachunek bankowych związany z prowadzoną działalnością gospodarczą został zajęty przez urząd skarbowy, jednak nie jest w stanie odszukać dokumentu potwierdzającego ten fakt, 5) lokal w którym zamieszkuje stanowi własność rodziców, 6) nie posiada statusu osoby bezrobotnej, gdyż rejestrując się nie miałby prawa do zasiłku, 7) nie posiada doświadczenie zawodowego więc nie może znaleźć zatrudnienia. Do pisma załączył wygenerowany elektronicznie dokument, z którego wynika, że w czerwcu 2012 r. zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przepis art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania należnych od dnia wniesienia wniosku o prawo pomocy (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. należy wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. W świetle powyższych regulacji uznać należy, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów sądowych, chociażby w części. Również pismo skarżącego z dnia [...] października 2015 r. (data wpływu do Sądu) nie stanowiło dostatecznego wyjaśnienia sytuacji materialnej wnioskodawcy. Niewystarczające jest bowiem gołosłowne twierdzenie, że skarżący, który dotychczas prowadził działalność gospodarczą (i jest to jedyne jego doświadczenie zawodowe) jest od daty jej zaprzestania na utrzymaniu rodziców, nie wykazując przy tym obiektywnych przyczyn (np. choroba) uniemożliwiających podjęcie pracy. Także brak statusu osoby bezrobotnej choćby ze względu na posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego budzi istotne wątpliwości. Wątpliwe jest również wyjaśnienie skarżącego jakoby nie był w stanie odszukać dokumentów potwierdzających fakt zajęcia rachunku bankowego związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. Bark jest także zaświadczenia o nieskładaniu zeznań podatkowych za lata 2013 - 2014 r. do czego skarżący był zobowiązany w piśmie z dnia [...] października 2015 r. Należy podkreślić, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Ustaleniu tych okoliczności nie posłużyło nawet w niewielkiej części pismo uzupełniające skarżącego. Nie wykonując należycie rzeczonego wezwania, skarżący uniemożliwił uwzględnienie przedmiotowego wniosku. Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza więc, że ustalono, iż wykazane przez wnioskodawcę stan rodzinny, majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niewiarygodnych i niepełnych informacji, wykonaniem nałożonego na stronę zobowiązania do uzupełnienia oświadczenia na druku PPF, które spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.