VIII SA/Wa 755/08
WyrokWSA w Warszawie2009-04-23
Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Andrzej Kania, Joanna Gierak-Podsiadły
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje administracyjne dotyczące przyznania pomocy na zalesienie, wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych, w tym zasady dwuinstancyjności i obowiązku uzasadnienia, mogą zostać uznane za nieważne?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także uchylił postanowienie organu I instancji. Uzasadnieniem były liczne uchybienia proceduralne, w tym rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności, brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, błędne oznaczenie stron postępowania oraz doręczanie decyzji niewłaściwym osobom. Sąd uznał, że te wady miały istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniały wyeliminowanie wadliwych aktów z obrotu prawnego.Stan faktyczny
Skarżąca A.N. wniosła o przyznanie pomocy na zalesienie gruntów rolnych. Po złożeniu wniosku i jego zmianach, organy administracji wydały decyzje, które nie przyznały jej pełnej należnej pomocy, w szczególności premii zalesieniowej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących przyznawania pomocy i dochodów z rolnictwa. Sąd administracyjny uznał, że postępowanie przed organami było obciążone wadami proceduralnymi, w tym błędnym oznaczeniem stron, brakiem uzasadnienia i naruszeniem zasady dwuinstancyjności.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także uchylił postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z [...] grudnia 2007 r. Nadto, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Kania, Asesor WSA Joanna Gierak-Podsiadły /sprawozdawca/, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy na zalesienie 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z [...] maja 2008 r. nr [...]; 2. uchyla postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z [...] grudnia 2007 r. nr [...]; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Przedmiotem skargi wniesionej przez A.N. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] października 2008 r. Decyzja ta została wydana w sprawie dotyczącej przyznania pomocy na zalesienie, w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] września 2007 r. A.N. wystąpiła do Biura Powiatowego ARiMR w R. z wnioskiem o przyznanie pomocy na zalesienie gruntów rolnych. Do zalesienia zgłosiła grunty uprzednio wykorzystywane rolniczo o powierzchni [...] ha, położone na działce ewidencyjnej nr [...] (o całkowitej powierzchni [...] ha) we wsi C., gmina I., stanowiące -jak wynika z przedstawionego wypisu z rejestru gruntów- własność B.N. Do wniosku załączyła oświadczenie (na urzędowym formularzu) rolnika o uzyskanych dochodach, w którym wskazała, że nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego oraz nie uzyskuje z tego tytułu dochodu.
W dniu [...] października 2007 r. A.N. złożyła zmianę do wniosku. Zadeklarowała, że powierzchnia całkowita gospodarstwa rolnego wynosi [...] ha, a nie jak wcześniej podała [...] ha. Nadto złożyła oświadczenie B.N., z którego wynika, że wyraża on zgodę na zalesienie oraz czerpanie korzyści finansowych z tytułu zalesienia działki nr [...] położonej we wsi C., gmina I. przez jego żonę A.N.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R.w dniu [...] grudnia 2007 r. wydał w stosunku do B.N. postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie. W postanowieniu tym organ wskazał, iż po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie z dnia [...] września 2007 r. złożonego przez A.N. stwierdza, że wnioskodawca spełnia niezbędne warunki do przyznania pomocy na zalesienie.
Dalej, z akt sprawy wynika, że w dniu [...] marca 2008 r. A.N. złożyła kolejną zmianę do wniosku. Tym razem przedstawiła oświadczenie rolnika o uzyskanych dochodach. Podała w nim, że jest właścicielem [...] ha przeliczeniowych oraz, że jej dochód z pracy w gospodarstwie rolnym obliczony na podstawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach wynosi [...] zł. Nadto, przedstawiła pismo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2007 r., stanowiące odpowiedź na jej zapytanie dotyczące przyznawania pomocy na zalesienie.
W odpowiedzi na powyższą zmianę do wniosku Kierownik Biura Powiatowego Agencji w R. w piśmie z [...] kwietnia 2008 r. - skierowanym do B.N. - poinformował, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786), rolnik może dokonać zmiany złożonego wniosku o pomoc, w wyniku której nastąpi zwiększenie pomocy na zalesianie, do dnia poprzedzającego dzień, w którym zostało doręczone postanowienie. Ponieważ termin ten upłynął w dniu [...] grudnia 2007 r. zmiana skutkująca zwiększeniem pomocy nie może być dokona.
W dniu [...] kwietnia 2008 r. A.N. złożyła oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia.
Decyzją z [...] maja 2008 r. -skierowaną do B.N - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. przyznał A.N. płatność z tytułu wsparcia na zalesienie oraz premii pielęgnacyjnej, natomiast płatność z tytułu premii zalesieniowej określił na [...] zł. W sentencji decyzji organ I instancji powołał się m.in. na § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W uzasadnieniu decyzji wskazał zaś, iż w oparciu o art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), odstąpiono od uzasadnienia decyzji.
W odwołaniu od ww. decyzji A.N. nie zgodziła się z nie przyznaniem jej premii zalesieniowej płatnej corocznie przez 15 lat. Podniosła m.in., że gospodarstwo stanowi własność męża, ale pracują w nim razem i dochody osiągane z tego tytułu są wspólne. Przedstawiając swoje stanowisko powołała się na wyjaśnienia jakie otrzymała z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Podała, że dopiero po ich otrzymaniu wnioskowała o ww. płatność przysługującą przez 15 kolejnych lat. Powyższe wskazała także w piśmie złożonym do akt sprawy w dniu [...] lipca 2008 r.
Decyzją z [...] października 2008 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia, po przedstawieniu w sposób zwięzły przebiegu sprawy, organ odwoławczy wskazał na § 7 ust. 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 i stwierdził, że premia zalesieniowa jest przyznawana rolnikowi uzyskującemu co najmniej 25% dochodów z rolnictwa. Wskazał też, że beneficjent przystępujący do programu zalesienia gruntów rolnych oraz innych gruntów niż rolne, aby otrzymać premię zalesieniową, której zadaniem jest rekompensata utraconych dochodów z gruntów, które zostały zalesione, zgodnie z § 3 pkt 1 lit. a ww. rozporządzenia winien osiągać dochód z rolnictwa obliczany jako iloczyn powierzchni gruntów będących własnością rolnika na dzień składania wniosku oraz wysokości stawki przeciętnego wynagrodzenia z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego ogłaszanego corocznie przez Prezesa GUS za rok poprzedzający rok, w którym złożono wniosek o pomoc. Na koniec organ odwoławczy zauważył, że złożenie zmiany do wniosku, której celem było zwiększenie płatności nastąpiło po odebraniu przez beneficjenta postanowienia o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie. Z tego też powodu zmiana wniosku nie mogła zostać uwzględniona zarówno na etapie obsługi wniosku przez organ I instancji jak i podczas rozpatrywania odwołania przez organ II instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. skarżąca - A.N. wniosła o przychylne rozpatrzenie jej sprawy. Wskazała, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, albowiem nie rekompensuje jej ona utraconych dochodów z gruntów, które zostały zalesione. Wyjaśniła, iż przed wydaniem decyzji I instancji złożyła zmianę do wniosku, zmieniając kwotę wnioskowanej pomocy. Podniosła też, że rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 pozwala na zalesienie gruntów rolnych przez współmałżonka właściciela gospodarstwa (współposiadacza). Nadmieniła, że nie ma z mężem rozdzielności majątkowej, a dochód osiągnięty z działalności rolniczej jest wspólny.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie - stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2 art. 134).
Stosownie zaś do treści art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Nadrzędnym obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem -przez wydanie orzeczenia- stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt (lub czynność) organu administracji publicznej niezgodny z prawem (v. wyrok NSA z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 275/06, Lex nr 293171).
Badając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji z [...] maja 2008 r. w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw Sąd za konieczne uznał stwierdzenie nieważności obu ww. decyzji jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa procesowego, co czyniło zasadnym zastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Nadto, dla prawidłowego wydania rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie Sąd za konieczne uznał także uchylenie z przyczyn procesowych -tj. w oparciu art.145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.- postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji z [...] grudnia 2007 r. dotyczącego spełnienia niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie.
Jednocześnie Sąd w tym miejscu wyjaśnia, iż uwzględniając skargę kierował się innymi przyczynami niż podniesione w jej treści. Z uwagi na stwierdzone rażące uchybienia w działaniu organów obu instancji popełnione w niniejszej sprawie, Sąd wyszedł poza granice skargi -kwestionującej orzeczenie organów w części negatywnej dla strony, tj. dotyczącej premii zalesieniowej- i wyeliminował z obrotu prawnego decyzje obu instancji w całości, pomimo że w części uwzględniały one wniosek skarżącej. Decyzją I instancji przyznano bowiem skarżącej pomoc na zalesienie z tytułu wsparcia na zalesienie oraz premii pielęgnacyjnej. Niemniej Sąd uznał, że sprawa wymaga ponownego wyjaśnienia od początku oraz, że tylko takie rozstrzygnięcie pozwoli na usunięcie wszelkich nieprawidłowości organów orzekających popełnionych w tym postępowaniu.
Wskazując powody takiego rozstrzygnięcia, Sąd przede wszystkim zauważa, że w dniu [...] września 2007 r. A.N. wystąpiła o przyznanie pomocy na zalesianie gruntów rolnych.
Sprawa wszczęta tymże wnioskiem wymagała więc rozpatrzenia zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786 ze zm.), regulującego m.in. tryb składania wniosków o przyznanie pomocy na zalesianie oraz szczegółowe wymagania, jakimi powinny odpowiadać wnioski o pomoc na zalesienie (§ 1 rozporządzenia).
I. Zatem, kierując się treścią ww. przepisów należy wskazać, że wniosek A.N. podlegał w pierwszej kolejności wstępnej weryfikacji, w terminie 60 dni od dnia jego złożenia. Weryfikując wniosek o pomoc Kierownik Biura Powiatowego Agencji w R. miał za zadanie ustalić łączną powierzchnię gruntów przewidzianych do zalesienia oraz spełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych w § 4 lub § 5 (§ 10 ust. 1 i 2). Zgodnie z § 10 ust. 4 ww. rozporządzenia kierownik biura powiatowego Agencji wydaje postanowienie o spełnieniu przez wnioskodawcę warunków określonych w § 4 ust. 1 albo § 5 ust. 1 oraz wymagań dotyczących gruntów przewidzianych do zalesienia, określonych w § 4 ust. 2 lub 3 albo § 5 ust. 2, jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku zostanie ustalone, że te warunki i wymagania zostały spełnione.
W niniejszej sprawie w wyniku weryfikacji wniosku A.N. organ I instancji wydał w dniu [...] grudnia 2007 r. postanowienie w trybie przewidzianym w powyżej wskazanym § 10 ust. 4 omawianego rozporządzenia. Postanowienie to zostało skierowane do B.N., chociaż wniosek złożyła jego żona - A.N. W sentencji tego orzeczenia wskazano zaś, że "wnioskodawca spełnia niezbędne warunki do przyznania pomocy na zalesienie".
W tym miejscu zauważyć należy, że w myśl § 4 pomoc na zalesienie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003 r., str. 1 ze zm.), spełniającemu łącznie warunki wskazane w tym przepisie (pkt 1-4), i do gruntów stanowiących jego własność lub współwłasność (§ 4 ust. 2 pkt 2 omawianego rozporządzenia). Skoro we wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie A.N. -albowiem to ona złożyła ten wniosek- wskazała do zalesienia grunty stanowiące własność jej męża, to należało ustalić weryfikując wniosek, czy jest ona ich współwłaścicielem, tj. czy wchodzą one do wspólności majątkowej małżeńskiej. Z ww. postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji w R. nie wynika natomiast, aby powyższa okoliczność była ustalana. Nie wynika jednak w szczególności kto jest stroną (wnioskodawcą) tego postępowania i kto został zweryfikowany w kontekście § 4 rozporządzenia, a więc jest rolnikiem, o którym mowa w § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia spełniającym łącznie warunki w tym przepisie wskazane, wnioskującym o pomoc do gruntów, o których mowa w ust. 2 art. 4.
Dodatkowo Sąd zaznacza, że na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r. do protokołu rozprawy pełnomocnik skarżącej, jej mąż - B.N. podał, iż działkę nr [...] otrzymał w drodze spadkobrania w lipcu 2007 r.
W konsekwencji, tj. z uwagi na to, iż na podstawie ww. postanowienia nie można ustalić, która z osób podana w tym postanowieniu została uznana za wnioskodawcę spełniającego niezbędne warunki do przyznania pomocy na zalesienie, koniecznym było uchylenie tego orzeczenia. Zdaniem Sądu zostało ono wydane z istotnym naruszeniem art. 124 § 1 k.p.a. poprzez błędne oznaczenie strony postępowania, a to niewątpliwie w niniejszej sprawie mogło mieć istotny wpływ na wynik zapadłego rozstrzygnięcia. Postanowienie to kończyło bowiem pierwszą fazę niniejszego postępowania wyjaśniającego, polegającego na ocenie wniosku pod względem przesłanek wskazanych w § 4 albo § 5 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (o charakterze formalnym), a od tego zależało całe dalsze postępowanie i w konsekwencji wynik sprawy.
II. Uchybienia popełnione na tym etapie, skutkowały dalszą wadliwością tego postępowania.
Decyzja I instancji wydana w dniu [...] maja 2008 r. została błędnie skierowana do B.N., zamiast do A.N. B.N. nie występował w postępowaniu przed tym organem ani jako pełnomocnik strony, ani tym bardziej jako wnioskodawca niniejszej sprawy. Niezależnie od tego został wskazany jako strona postępowania i jemu doręczona została decyzja (a więc nie stronie tego postępowania), a to z kolei świadczy o naruszeniu art. 109 § 1 k.p.a. Nadto, chociaż decyzja ta zawierała negatywne w części rozstrzygnięcie dla strony, odstąpiono od jej uzasadnienia faktycznego i prawnego, postępując niezgodnie z treścią art. 107 § 4 k.p.a. Jedynie na podstawie treści pisma organu z [...] kwietnia 2008 r. -również skierowanego i wysłanego błędnie do B.N.- można domniemywać powody wydania negatywnego w części dla strony rozstrzygnięcia, tj. w zakresie premii zalesieniowej.
Uzasadnienia spełniającego wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. nie zawiera także decyzja organu odwoławczego. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji w W. wskazał na treść § 7 ust. 6 oraz § 3 pkt 1 lit. a wymienianego już rozporządzenia regulującego pomoc na zalesienie, jednakże nie wyjaśnił jakie znaczenie przepisy te odgrywają w zaistniałym w niniejszej sprawie stanie faktycznym.
W toku postępowania przed organem I instancji A.N. dwukrotnie zmieniła swój wniosek. Zmiana dotyczyła również jej dochodów z gospodarstwa rolnego. W oświadczeniu z [...] marca 2008 r. zadeklarowała [...] zł dochodu z pracy w gospodarstwie rolnym, chociaż w oświadczeniu pierwotnie załączonym do wniosku nie podała żadnych dochodów z tego tytułu. W złożonych w postępowaniu odwoławczym wyjaśnieniach wskazała, że dochody te -przez nią zadeklarowane- są dochodami jej oraz jej męża - "wspólnymi w czasie trwania małżeństwa". Organ nie ocenił powyższych okoliczności w świetle powołanych w uzasadnieniu decyzji przepisów prawa i w konsekwencji nie wyjaśnił z jakiego powodu dochody podane przez A.N. nie mogły być uwzględnione w sprawie, czy dlatego, że są to dochody wspólne małżonków, czy też dlatego, że dochody te nie stanowią co najmniej 25% wszystkich dochodów strony. W tym miejscu Sąd przypomina, iż stosownie do treści § 7 ust. 6 rozporządzenia, premia zalesieniowa jest przyznawana rolnikowi uzyskującemu co najmniej 25% dochodów z rolnictwa. Sprawa w tym zakresie nie została jednak w należyty sposób wyjaśniona.
Nadto, utrzymując w mocy decyzję wydaną w I instancji organ odwoławczy stwierdził, że zmiana do wniosku, której celem było zwiększenie płatności, nastąpiła po odebraniu przez beneficjenta postanowienia o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie. Organ II instancji kierował się w tym zakresie § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, zgodnie z którym rolnik może dokonać zmiany złożonego wniosku o pomoc do dnia poprzedzającego dzień, w którym zostało doręczone postanowienie określone w § 10 ust. 4. Nie dostrzegł jednak, że postanowienie, o którym mowa w § 10 ust. 4 ww. rozporządzenia w niniejszej sprawie nie zostało wydane na skarżącą będącą stronę tego postępowania, ale na jej męża - B.N. i do niego zostało wysłane, i jemu w trybie art. 43 k.p.a. (tj. dorosłemu domownikowi - żonie) doręczone. W tej sytuacji trudno zgodzić się z organem, iż zmianę do wniosku A.N. zgłosiła po terminie przewidzianym w § 9 ust. 5 pkt 1 omawianego rozporządzenia, skoro postanowienie wymienione w tym przepisie w ogóle nie zostało jej -jako stronie- doręczone. W postanowieniu z [...] grudnia 2007 r. wskazano bowiem męża wnioskodawczyni, a nie samą zainteresowaną.
III. W ocenie Sądu powyższe -liczne- uchybienia popełnione przez organy obu instancji w niniejszej sprawie świadczą o rażącym naruszeniu przepisów procesowych, a w konsekwencji zasad ogólnych postępowania, tj. art. 6, art. 11 i -co istotne- art. 15 k.p.a. regulującego zasadę dwuinstancyjności. Nie dość, że wydane w niniejszej sprawie decyzje skierowane zostały do dwóch różnych osób, to nie zawierają wymaganego -z uwagi na częściowo negatywne dla strony rozstrzygnięcie- uzasadnienia faktycznego i prawnego. Z treści tych orzeczeń nie wynika również, aby sprawa została dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, najpierw przez organ I instancji, a następnie przez organ odwoławczy. Dla zachowania zaś zasady dwuinstancyjności nie wystarczające jest wydanie dwóch rozstrzygnięć dwóch organów dwóch różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. wyrok NSA z 12.11.1992 r., sygn. V SA 721/92, ONSA 1992, Nr 3-4, poz. 95).
W tym miejscu Sąd dostrzega, iż zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zatem, prowadząc postępowanie z wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie organy orzekające w obu instancjach obowiązane były stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z pewnymi ograniczeniami (wynikającymi z ust. 2 ww. art. 21). Przy czym należy podkreślić, iż ograniczenia te nie dotyczą ani zasad ogólnych postępowania, ani art. 107 § 1, 3 i 4 k.p.a., a te niewątpliwie w niniejszej sprawie w sposób rażący zostały naruszone.
To wszystko -zdaniem Sądu- czyniło zasadnym wyeliminowanie z obrotu prawnego obu wydanych w tej sprawie decyzji oraz postanowienia organu I instancji z [...] grudnia 2007 r.
Sprawa wymaga dokładnego ponownego wyjaśnienia, przy czym w pierwszej kolejności wniosek skarżącej winien być ponownie zweryfikowany w kontekście § 4 rozporządzenia regulującego pomoc na zalesienie, a ewentualne postanowienie wydane w trybie § 10 ust 4 winno dokładnie określać wnioskodawcę niniejszego postępowania. Nadto, orzekając w sprawie Kierownik Biura Powiatowego Agencji w R. winien przyjąć do rozpatrzenia wniosek z [...] września 2007 r. z uwzględnieniem jego zmian, łącznie ze zmianą złożoną przez skarżącą w dniu [...] kwietnia 2008 r. Winien także mieć na względzie m.in. § 9 ust. 4 pkt 2 i 3 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym do wniosku o pomoc dołącza się pisemną zgodę pozostałych współwłaścicieli na zalesienie gruntów lub innych gruntów niż rolne, jeżeli grunty te stanowią przedmiot współwłasności oraz wydane przez właściwy organ gminy zaświadczenie o wysokości dochodu z pracy w gospodarstwie rolnym - jeżeli rolnik ubiega się o pomoc na zalesienie gruntów rolnych.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 i art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Natomiast na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 3.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło