VIII SA/Wa 763/25
WyrokWSA w Warszawie2025-12-11
Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Justyna Mazur, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okoliczności związane z przewożeniem betonu na budowę obiektu sakralnego, a następnie zwolnieniem z pracy, mogą stanowić podstawę do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w rozumieniu ustawy z dnia 20 marca 2015 r.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że okoliczności opisane przez skarżącego, takie jak przewożenie betonu na budowę obiektu sakralnego i późniejsze zwolnienie z pracy, nie spełniają ustawowych przesłanek do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W szczególności, nie wykazano udziału w wystąpieniu wolnościowym ani bezpośredniego związku między zwolnieniem z pracy a działalnością opozycyjną lub respektowaniem praw człowieka.Stan faktyczny
Skarżący P.R. wnioskował o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, wskazując na doświadczane represje od 1985 r., w tym zwolnienie z pracy po przewiezieniu betonu na budowę obiektu sakralnego. Organ odmówił przyznania statusu, uznając, że działania skarżącego nie spełniają przesłanek ustawowych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ utrzymał w mocy decyzję odmowną. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 4 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z 4 września 2025 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów
i Osób Represjonowanych (dalej: Szef Urzędu, organ), po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku P. R. (dalej: skarżący, wnioskodawca, zainteresowany, strona), utrzymał w mocy decyzję własną z 11 czerwca 2025 r.
o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Wnioskiem z 3 lutego 2025 r. skarżący wystąpił o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 906 ze zm., dalej: ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej).
Wnioskodawca wskazał, że od 1985 r. doświadczał represji. Kiedy pracował
w Przedsiębiorstwie [...] w K., będąc oddelegowanym do K., na polecenie kierownictwa miał wozić beton na budowę obiektu sakralnego w parafii K.. Wnioskodawca wskazał, że powyższy fakt, jak i budowa obiektu sakralnego, musiała się nie spodobać komuś z PZPR, w konsekwencji czego miało dojść do aresztowania strony, drugiego kierowcy oraz kierownika. Po opuszczeniu aresztu wnioskodawca miał zostać zwolniony z pracy. Pomimo odwołania do sądu i przywrócenia do pracy, skarżący miał być zmuszony do zwolnienia się z pracy na mocy porozumienia stron.
Zainteresowany do wniosku dołączył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: IPN),
o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Strona przedłożyła także dokumentację IPN dotyczącą nastrojów niezadowolenia wśród pracowników Wydziału [...] "[...]" w R., prowadzonej w 1978 r.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Szef Urzędu decyzją z 11 czerwca 2025 r. Nr [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie zebranych dowodów nie udało się potwierdzić, aby działania wnioskodawcy wypełniały przesłanki ustawowe do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Takich dowodów nie znaleziono również
w archiwach IPN. Sam wnioskodawca nie wskazywał, aby prowadził jakąkolwiek działalność opozycyjną, a podane przez niego okoliczności nie spełniają przesłanek
z art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej.
Organ podkreślił, że zgodnie z ww. ustawą za działalność opozycyjną uznaje się tylko świadomą, zakazaną przez władze aktywność prowadzoną przez co najmniej rok w sposób zorganizowany lub we współpracy z takimi strukturami - i to w celu walki
o wolność i suwerenność lub polityczne prawa człowieka. Tymczasem zgromadzony
w sprawie materiał dowodowy nie zawiera informacji o istotnych faktach lub okolicznościach, na podstawie których organ ustaliłby, że strona prowadziła działalność określoną w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej.
Zebrany materiał nie zawiera również dowodów represji spełniających kryteria ustawowe. W art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej dokładnie określono, w jakich sytuacjach Szef Urzędu może uznać kogoś za osobę represjonowaną z powodów respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,
w związku z czym została z nią rozwiązana umowa o pracę. By móc przyznać status osoby represjonowanej z powodów politycznych ww. przesłanki muszą wystąpić łącznie, tj. rozwiązanie umowy o pracę musi być wynikiem uczestnictwa w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Skarżący nie wykazał, ani nie udokumentował w żaden sposób, by brał udział w takim wystąpieniu.
Wnioskodawca, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, wystąpił do Szefa Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że rozstrzygnięcie odmowne jest dla niego krzywdzące, ponieważ został zwolniony z pracy za pomoc "Kościołowi". Dodatkowo podniósł, że należał do [...]
w zakładzie, w którym pracował, ale szef związku zawodowego nie zainteresował się jego sprawą, kiedy pozbawiono go samochodu i kazano się zwolnić. Skarżący wskazał, że nie był "wielkim działaczem", ale w jego ocenie spełniał warunki art. 3 podpunkt a), c) i d) ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej jako osoba represjonowana.
Na etapie postępowania odwoławczego strona nie przedłożyła żadnych nowych dowodów. Dlatego organ pismami z 4 lipca 2025 r. zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w O. [...] oraz [...] Urzędu Wojewódzkiego
w K. z prośbą o przekazanie informacji o treści zgromadzonych dokumentów dotyczących osoby skarżącego oraz przekazanie ich uwierzytelnionych kopii.
Komenda Powiatowa Policji w O. [...] pismem z 14 lipca 2025 r. poinformowała, że w wyniku kwerendy zasobów składnicy akt Komendy nie odnaleziono żadnych zapisów dotyczących strony. W piśmie zawarto również informację, że przeprowadzono rozmowę z proboszczem parafii św. W. w K. - księdzem J. E., który stwierdził, że nie pamięta, aby w latach 1985-1986 prowadzone były jakieś zbiórki na kościół, gdyż był wtedy w seminarium. Natomiast sam obiekt sakralny w K. został zbudowany z fundacji ówczesnego proboszcza księdza S. K. w latach 1625-1642.
Świętokrzyski Urząd Wojewódzki w K. pismem z 18 lipca 2025 r. nadesłał kserokopie akt osobowych strony, z których wynika, że przeciwko wnioskodawcy było prowadzone śledztwo w związku z przywłaszczeniem przez niego oraz kierownika budowy 6,4 m3 betonu towarowego na szkodę K. Przedsiębiorstwa [...]. Podczas kiedy skarżący był oddelegowany do pracy na budowie Fabryki [...] "[...]" w K., 13 września 1985 r. otrzymał polecenie od kierownika budowy -T. P. - wożenia betonu na budowę plebanii parafii w K.. Wnioskodawcy postawiono zarzut przywłaszczenia betonu, do którego nie przyznał się, twierdząc, że nie wiedział, iż materiał ten został przywłaszczony, a przewożąc go, wykonał polecenie kierownika budowy. Wyjaśnienia strony zostały potwierdzone przez T. P.. Z akt wynika również, że wnioskodawca użył do przewozu betonu samochodu, na który nie miał wystawionej karty drogowej. Powyższe okoliczności nie były jednak wystarczające do skierowania przeciwko niemu aktu oskarżenia, więc sprawę umorzono.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Szef Urzędu decyzją z 4 września 2025 r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 5 w związku z art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, utrzymał w mocy decyzję własną z 11 czerwca 2025 r.
W uzasadnieniu tej decyzji organ w całości podtrzymał wcześniejszą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. W postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącego nie udało się bowiem ustalić, by prowadził działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej lub podlegał którejkolwiek z represji ujętych w art. 3 tej ustawy. Z tych powodów organ odmówił potwierdzenia stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję skarżący wyjaśnił, że swoim działaniem spełnił warunki art. 3 punkt 1 lit. a) oraz punkt 3 lit. c) i lit. d) ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, a wszystkie niesprawiedliwości spotkały go za pomoc "Kościołowi" w parafii K..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie sądowej 11 grudnia 2025 r. skarżący podtrzymał skargę i wyjaśnił, że jego działalność polegała na pomocy Kościołowi, który walczył z komuną poprzez budowę kościoła.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.
z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.).
Badając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów legalności Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ kontrolowana decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. Brak było więc podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ dokonał także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.
W myśl przepisu art. 7 k.p.a. organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać
i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych
w postępowaniu, jak i wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.
W rozpoznawanej sprawie Szef Urzędu nie naruszył wskazanych reguł postępowania; zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie. Zatem ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść przepisów ustawy
o działaczach opozycji antykomunistycznej. Wnioski z oceny materiału dowodowego organ zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które zawiera wszystkie elementy wymagane przepisem art. 107 § 3 k.p.a.
Materialnoprawną podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia były przepisy ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Akt ten wprowadza dwie kategorie podmiotów, którym na gruncie tej ustawy przyznano różnorakie uprawnienia, zaś przedmiotowy wniosek dotyczył obu tych kategorii.
Zgodnie z art. 2 ww. ustawy działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy, prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od 31 sierpnia 1980 r. do 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 ww. ustawy).
Z kolei w art. 3 ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznych wprowadza definicję "osoby represjonowanej z powodów politycznych", statuując, że jest nią osoba, która w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 31 lipca 1990 r.:
1) przebywała w:
a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,
b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r.
o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości
i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana
z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:
a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r.
o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. z 2023 r. poz. 102), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,
b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,
c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,
d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,
e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,
f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji
i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji
i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;
4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
Z treści przywołanych przepisów wynika, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę - odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 przedmiotowej ustawy. Status działacza opozycji antykomunistycznej przyznany może zostać wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 ustawy prowadziła działalność
w warunkach i celu określonym w ustawie. Natomiast za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi
w art. 3 ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych.
Przepisy ustawy ściśle określają zasady potwierdzania tego statusu, nie dopuszczając w tym zakresie jakiegokolwiek uznania administracyjnego. Tym samym organ administracji jest związany ich treścią i nie może odstąpić od ich stosowania, biorąc pod uwagę inne przyczyny niż przewidziane w ww. przepisach ustawy. Tylko te zdarzenia, które zostały wymienione w cytowanych przepisach, mogą spowodować uznanie, że dana osoba była działaczem opozycji antykomunistycznej lub była represjonowana z powodów politycznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za działalność antykomunistyczną lub represje w rozumieniu ustawy, chociażby
w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej stanowiły one dużą dolegliwość (por. wyrok WSA w Kielcach z 19 października 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 540/17; wyrok WSA w Poznaniu z 8 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Po 742/16, oba wyroki publ. CBOSA).
W ocenie Sądu organ prawidłowo przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie. Zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów, mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności. To na stronie postępowania ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Skoro postępowanie w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej wszczyna się co do zasady na wniosek osoby ubiegającej się o ten status, to ta osoba ma dołączyć do wniosku dowody potwierdzające spełnienie oznaczonych przesłanek (por. wyroki NSA: z 29 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1452/20, publ. LEX nr 3075574; z 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 645/20, publ. LEX nr 3047712; z 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2864/19, publ. LEX nr 3047210).
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na wykazanie, że był działaczem opozycji w rozumieniu art. 2 ustawy
o działaczach opozycji antykomunistycznej.
Zebrany materiał dowodowy nie zawiera również dowodów represji spełniających kryteria ustawowe zawarte w art. 3 ww. ustawy. Wprawdzie wnioskodawca wskazał, że został zwolniony z pracy i pozbawiony możliwości wykonywania swojego zawodu za to, że dostarczał beton na budowę obiektu sakralnego w parafii w K., jednak te okoliczności nie wypełniają przesłanek z art. 3 punkt 3 lit. c) i d) ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Rację ma organ, że aby móc przyznać status osoby represjonowanej z powodów politycznych zgodnie z ww. artykułami, pozbawienie możliwości wykonywania zawodu lub rozwiązanie umowy o pracę musi być efektem uczestnictwa strony w wystąpieniu wolnościowym. Wnioskodawca nie udokumentował uczestnictwa w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce oraz nie wykazał, by w związku z uczestnictwem w takim zgromadzeniu rozwiązano
z nim umowę o pracę albo pozbawiono możliwości wykonywania swojego zawodu.
Sąd podziela ocenę organu, że wożenie betonu na budowę plebanii w parafii
w K. nie może zostać uznane za uczestnictwo w wystąpieniu wolnościowym, tym bardziej, że czyn dokonany przez wnioskodawcę był pospolitym przestępstwem, mimo że działał on z polecenia kierownika budowy, a nie z własnej inicjatywy. Uzyskana ze [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. dokumentacja pracownicza skarżącego nie wskazuje, by rozwiązano z nim umowę o pracę w związku z udziałem
w wystąpieniu wolnościowym. Wnioskodawca otrzymał wypowiedzenie z pracy z uwagi na przewinienie, jakie popełnił. Jednak ostatecznie został przeniesiony za porozumieniem zakładów pracy do innego przedsiębiorstwa (z Przedsiębiorstwa [...] w K. do [...] w S.- [...]).
W tym miejscu należy wskazać za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 września 2024 r., sygn. akt III OSK 1236/24 (publ. LEX nr 3815384), że udział w wystąpieniu wolnościowym wprawdzie nie jest pojęciem zdefiniowanym, jednak musi być formą świadomego uczestnictwa w przedsięwzięciu zorganizowanym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka, a ponadto, pojęcie "wystąpienie" oznacza w języku polskim "publiczne zabranie głosu" i "zorganizowane działanie podjęte przeciwko czemuś". Wystąpienie musi co do zasady wiązać się z zewnętrzną manifestacją sprzeciwu przeciwko jakiemuś zjawisku lub działaniu osób, albowiem nie jest niczym innym, jak "publicznym okazywaniem uczuć, postawy wobec czegoś lub kogoś przez jednostkę lub grupę, pokazaniem swoich poglądów i opinii na ważne sprawy polityczne i społeczne". Nie można zatem pojęcia "wystąpienie wolnościowe" interpretować w sposób rozszerzający i przyjmować, że każde zachowanie, wskazujące na brak akceptacji działań podejmowanych przez ówczesne władze i wyrażające niezadowolenie z braku poszanowania praw politycznych człowieka może być potraktowane jako indywidualne wystąpienie o charakterze wolnościowym w rozumieniu ustawy.
Analiza katalogu represji z art. 3 pkt 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej wskazuje na zamierzenie ustawodawcy przypisania zasadności potwierdzenia statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych wyłącznie
w przypadku bezpośredniej korelacji między jednorazowym czynem osoby a dolegliwym dla niej represyjnym działaniem ówczesnych władz. Wnioskodawca nie wykazał, by zaistniała w jego przypadku taka korelacja.
Wnioskodawca podnosił również, że był aresztowany na czas powyżej 48 godzin w związku z wożeniem ww. betonu na budowę w parafii w K. (lata 1985-1986) oraz że był "aresztowany" w wojsku na 29 dni za "inne poglądy niż sierżant" (1977 r.). Jednak w żaden sposób nie udowodnił tych okoliczności, które dodatkowo powinny być powiązane z prowadzeniem działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 31 lipca 1990 r. Takich informacji nie odnaleziono też w IPN, ani w Komendzie Powiatowej Policji w O. [...], gdzie skarżący miał być przetrzymywany. Poza tym areszt w wojsku nie stanowi represji w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Organ nie miał więc podstaw do uznania wobec strony zaistnienia ww. przesłanki.
Należy również zauważyć, że powszechne rozumienie represji politycznych jest znacznie szersze niż przyjmowane przez ustawodawcę w art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Poczucie osobistej krzywdy, doznanej traumy, cierpienia, utrudnień życiowych w tamtym czasie nie zostały uznane przez ustawodawcę za przesłankę umożliwiającą uzyskanie przedmiotowego statusu (por. w.cyt. wyrok NSA
z 17 września 2024 r., sygn. akt III OSK 1236/24).
Reasumując należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie prawidłowo Szef Urzędu przyjął, iż strona nie wykazała, ani w toku postępowania nie udało się ustalić, by wnioskodawca prowadził działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy
o działaczach opozycji antykomunistycznej lub podlegał którejkolwiek z represji ujętych w art. 3 tej ustawy.
Z tych też względów i w związku z przywołanymi wyżej przepisami, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło