VIII SA/Wa 779/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku S P o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, S. P. (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Wyjaśnił, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości [...] zł, nie prowadzi działalności gospodarczej. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada środków finansowych pozwalających na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do możliwości płatniczych skarżącego zobowiązano go do uzupełnienia wniosku. Skarżący mimo wezwania (pismo z dnia [...] czerwca 2015 r.) do złożenia w terminie siedmiu dni dokumentów źródłowych oraz udzielenia informacji dotyczących sytuacji materialnej nie wykonał wezwania w pełnym zakresie. W piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się o przedłużenie terminu o 7 dni na złożenie dodatkowych dokumentów z uwagi na fakt, iż skarżący przebywa na urlopie wypoczynkowym poza granicami kraju. W dniu [...] czerwca 2015 r. wpłynęło do Sądu kolejne pismo pełnomocnika z dołączonym zeznaniem podatkowym za 2013 i 2014 r. oraz informacją, że pozostałe żądane dokumenty zostaną przesłane w terminie 7 dniu. Mimo przedłużenie terminu na złożenie dodatkowych informacji, do daty rozpoznania wniosku skarżący nie nadesłał zeznania podatkowego żony, wyciągów z rachunków bankowych małżonków oraz nie udokumentował wydatków na bieżące utrzymanie. Postanowieniem z 29 lipca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] sierpnia 2015 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika prawidłowo wniósł sprzeciw na powołane postanowienie referendarza sądowego. Powtórzył okoliczności wskazywane uprzednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślił, że jego sytuacja finansowa jest bardzo trudna i nie posiada środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych sprawy.. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze przytoczone wyżej przepisy, a zwłaszcza treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. podkreślić należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżący nie wykazał jednak, że powyższa przesłanka została spełniona. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, że pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy, uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. W szczególności nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. W postanowieniu z 22 kwietnia 2013 r. (II FZ 167/13) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na obowiązek składania oświadczeń zgodnych z prawdą i wewnętrznie spójnych. Sytuacja bowiem, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania zgodnie z treścią art. 246 P.p.s.a., co w następstwie musi prowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy (por. też postanowienie NSA z 3 czerwca 2013 r., I FZ 111/13). Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że oświadczenia skarżącego oraz nadesłane dokumenty, nie pozwalają na rzetelną ocenę jego sytuacji finansowej i majątkowej. Na ich podstawie, Sąd nie jest wstanie ocenić jakie rzeczywiście dochody uzyskuje skarżący oraz osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz jakie niezbędne wydatki ponosi. Tak zobrazowana przez skarżącego sytuacja finansowa i majątkowa nie pozwalała na dokonanie innej oceny niż stwierdzenie niewykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, że koszty sądowe jakie strona obowiązana jest ponieść w zainicjowanym własną skargą postępowaniu, nie mogą być traktowane jako "mniej należne" od innych jej zobowiązań. Opłaty sądowe stanowią daniny publiczne, zaś zwolnienie z ich płacenia jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia (art. 84 Konstytucji RP). Zastosowanie tego wyjątku winno odnosić się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru tych wydatków na innych obywateli. W tym stanie rzeczy uznać należy, że skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.