VIII SA/Wa 785/08
WyrokWSA w Warszawie2009-05-13
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Grzegorz Czerwiński, Bogusław Cieśla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może orzec o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli osoba ta opuściła lokal, ale utrzymuje tam swoje rzeczy i okazjonalnie odwiedza syna, a jej opuszczenie lokalu było związane z opieką nad chorą matką i eksmisją orzeczoną wyrokiem sądu cywilnego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może orzec o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli ustalono, że osoba ta opuściła lokal na stałe i dobrowolnie, koncentrując swoje życie osobiste i majątkowe w innym miejscu. Okoliczności takie jak okazjonalne odwiedziny syna, przechowywanie rzeczy czy opieka nad chorą matką nie wykluczają uznania opuszczenia lokalu za trwałe, zwłaszcza gdy osoba nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia prawa do pobytu w lokalu i została z niego eksmitowana wyrokiem sądu cywilnego. Kwestie majątkowe między byłymi małżonkami nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie administracyjnej o wymeldowanie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. S. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego. Organ I instancji ustalił, że A. S. od stycznia 2006 roku zamieszkuje u swojej matki, a do lokalu, z którego miał być wymeldowany, przychodzi raz na dwa tygodnie w celu odwiedzin syna. Organ II instancji podtrzymał to stanowisko, wskazując na brak kluczy do mieszkania i fakt, że A. S. został eksmitowany z lokalu wyrokiem sądu. Skarżący zarzucał organom niekompetencję, nierzetelność i wybiórcze stosowanie prawa, argumentując, że mieszka tam z konieczności opieki nad chorą matką i że wyrok sądu dotyczył innego lokalu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę A. S. na decyzję Wojewody. Przyznano wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata T. B. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w R. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Syg. akt VIII SA/Wa 785/08
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2008 roku Wojewoda [...] biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako k.p.a., w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku O ewidencji ludności i dowodach osobistych( DZ.U z 2006 roku, nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej jako ustawa, po rozpatrzeniu odwołania A. S. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia [...] sierpnia 2008 roku, nr [...], orzekającej o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego w L. przy ulicy [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 roku wydaną przez Burmistrza Miasta i Gminy L. orzeczono o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego w L. przy ulicy [...].
W uzasadnieniu decyzji organ podnosił, że z wnioskiem o wymeldowanie A. S. z pobytu stałego wystąpiła B. S. podając, że były mąż w styczniu 2006 roku po odbyciu kary pozbawienia wolności zamieszkał u swojej matki J. S. w L. przy ulicy [...], gdzie nadal mieszka.
Po przeprowadzonym postępowaniu organ ustalił, że faktycznie A. S. od stycznia 2006 roku zamieszkuje u swojej matki i tam ma skoncentrowane życie osobiste, natomiast do przedmiotowego lokalu przychodzi raz na dwa tygodnie w celu odwiedzin syna G..
W świetle dokonanych ustaleń organ I Instancji uznał, że spełniona została przesłanka wynikająca z art.15 ust.2 ustawy i orzekł o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego.
Od decyzji organu I Instancji odwołanie wniósł A. S. gdzie wnosił o uchylenie decyzji.
W uzasadnieniu odwołania argumentował, że nie zamierza rezygnować z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w L., w tym zameldowania na pobyt stały wszelkich dóbr pozostających pod tym adresem.
Organ odwoławczy uznał, że w świetle poczynionych ustaleń faktycznych były podstawy do zastosowania przepisu art. 15 ust. 2 ustawy.
Zgodnie z przywołanym przepisem osoba, która opuszcza miejsce stałego pobytu lub czasowego trwającego dłużej niż 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia miejsca.
Niewykonanie tego obowiązku upoważnia organ gminy do wydania na wniosek lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania takiej osoby.
Analiza zgromadzonego materiału dowodowego wykazała, że A. S. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego.
W postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że odwołujący się w przedmiotowym lokalu nie przebywa od ponad dwóch lat, nie posiada kluczy do mieszkania. W lokalu pozostawił tylko część ubrań i meble, które są dorobkiem małżeńskim. W ciągu ostatnich dwóch lat przychodził do lokalu tylko celem odwiedzenia syna G. S..
Ustalenia te poczynione zostały na podstawie wyjaśnień stron postępowania, zeznań świadka G. S., ustaleń funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w L..
Zdaniem organu odwoławczego z przeprowadzonych ustaleń wynika, że A. S. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i swoje sprawy skoncentrował w innym miejscu. Natomiast w przedmiotowym lokalu chce utrzymać tylko fikcyjny meldunek.
Nic nie wskazuje aby A. S. powrócił do żony i u niej zamieszkał, ponieważ Sąd Okręgowy w R. w dniu [...]kwietnia 2005 roku, prawomocnym wyrokiem rozwiązał przez rozwód związek małżeński B. S. i A. S., a w punkcie VI wyroku orzekł o eksmisji A. S. z lokalu położonego w L. przy ulicy [...].
W ocenie organu roszczenia majątkowe pomiędzy byłymi małżonkami nie mogą mieć wpływu na rozstrzygniecie w sprawie administracyjnej o wymeldowanie.
Domaganie się przez odwołującego utrzymania jego zameldowania, byłoby potwierdzeniem fikcji, która odbiega od rzeczywistości.
Organ zauważył, że ewidencja ludności ma charakter wyłącznie porządkowy i winna odzwierciedlać stan faktyczny. Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma potwierdzać pobyt w danym lokalu.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł A. S..
Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji.
W uzasadnieniu skargi postawił szereg zarzutów zaskarżonej decyzji, wskazując na niekompetencje osób zajmujących się opracowaniem decyzji, nierzetelność urzędniczą, brak umiejętności logicznego rozumowania i analizowania dokumentów, wybiórcze stosowanie aktów prawnych, co jego zdaniem świadczy o nieznajomości prawa oraz celowym działaniu na jego szkodę.
Podnosił, że wnioskodawczyni w złożonym wniosku o jego wymeldowanie poświadczyła nieprawdę. Argumentował, że nie jest prawdą, iż skoncentrował swoje życie osobiste pod adresem [...] w L.. Mieszka tam ponieważ musi opiekować się swoją chorą matką. Zarzucał, że błędnie organy zrozumiały treść wyroku Sądu Okręgowego w R., gdzie został on eksmitowany z pobytu stałego, a jedynie z lokalu położonego w L. przy ulicy [...].
Nadto podkreślał, że jest osobą niepełnosprawną, która w przypadku utraty prawa do zamieszkiwania w lokalu przy ulicy [...] w L. nie miałaby gdzie zamieszkać.
W jego ocenie, to na B. S. spoczywa obowiązek zapewnienia mu lokalu mieszkalnego o nie gorszych warunkach niż lokal przy ulicy [...].
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga A. S. nie zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U nr 153 , poz.1269) oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (DZ.U nr 153, poz.1270, ze zmianami) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności.
Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem.
W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób dostateczny wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1981 roku, S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7).
Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom postępowania administracyjnego, jak też uregulowaniom prawa materialnego( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2002 roku, syg. akt II SA 2554/04, LEX nr 77 220).
Zaskarżona decyzja nie zawiera wad, które wskazywałyby na potrzebę eliminacji jej z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 15 ust.2 ustawy na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce stałego pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się podejmuje organ gminy.
O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu osobistych i majątkowych interesów.
W toku postępowania administracyjnego przeprowadzonego w przedmiotowej sprawie ustalono, iż skarżący A. S. opuścił miejsca swojego stałego zameldowania. Przeniósł się do lokalu położonego w L. przy ulicy [...]. Zamieszkuje tam razem ze swoją matką.
Stanowisko to należy zaakceptować, ponieważ zostało ono oparte na niewadliwych ustaleniach faktycznych.
Należy podnieść, że nawet skarżący w toku postępowania nie kwestionował, iż w lokalu przy ulicy [...] w L. przebywa czasami, gdy odwiedza syna i nie dysponuje kluczami do mieszkania.
Pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów{ art. 10 ust.1 w związku z art.6 ust.1 ustawy oraz art. 25 kodeksu cywilnego}. Wychodząc z powyższego założenia należy przyjąć, iż miejsce stałego pobytu danej osoby, to miejsce gdzie dana osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania{ odzież, żywność, meble}, przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce w pobliżu którego stara się zameldowany koncentrować miejsce nauki, pracy, robienia zakupów, korzystania z usług, opieki medycznej( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 2001 roku, syg. akt V SA 1496/00, LEX nr 54454).
Podnoszone przez skarżącego zarzuty w żaden sposób nie podważają prawidłowych ustaleń faktycznych organów oraz prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Organy prawidłowo uznały, że podnoszone przez skarżącego zarzuty, nie podważają poczynionych ustaleń.
Fakt nie przebywania skarżącego w przedmiotowym lokalu jednoznacznie wynika ze zgromadzonego materiału( wyjaśnienia strony – B. S., zeznania G. S., informacja z policji). Skarżący nie posiada kluczy do mieszkania i może w nim w przebywać za zgodą osób tam zamieszkujących.
Opuszczenie tego lokalu przez skarżącego należy uznać za mające charakter stały i dobrowolny. Skarżący od opuścił lokal ponad 2 lata temu i jak sam podaje zrobił to po, aby opiekować się chorą matką.
Zgromadzone dowody nie wskazują na to, aby to odbyło się pod przymusem B. S.. Może o tym świadczyć fakt, że skarżący nie podejmował żadnych kroków prawnych w celu przywrócenia prawa do posiadania lokalu.
W sytuacji gdy B. S. zmieniła zamki w drzwiach, a skarżący uważał iż ma prawo przebywać w lokalu to winien przedsięwziąć środki prawne aby być dopuszczonym do stałego przebywania w lokalu. Okres dwóch lat gdy występuje już taka sytuacja świadczy, iż zaakceptował istniejący stan rzeczy, zwłaszcza, że wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z 2005 roku został eksmitowany z przedmiotowego lokalu( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2006 roku, syg. akt II OSK 1069/05, LEX 360269).
Należy zgodzić się z organem odwoławczym, iż kwestie majątkowych rozliczeń byłych małżonków nie mogą mieć wpływu na rozstrzygniecie w sprawie administracyjnej o wymeldowanie. Organ w sprawie o wymeldowanie ustala jedynie, czy doszło do opuszczenia danego lokalu i czy ma ono charakter trwały i dobrowolny.
W ocenie Sądu stawiane zaskarżonej decyzji zarzuty są w znacznej części polemiką z prawidłowo poczynionymi ustaleniami dokonanymi przez organ w toku postępowania. Dokonana przez skarżącego ocena pracy urzędników administracji nie mogła mieć żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia Sądu.
Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.
Biorąc za podstawę § 19, § 20 w związku z § 18 ust.1 pkt 1c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu( DZ.U nr 163, poz. 1348 ze zm.) przyznano wynagrodzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego, ustanowionego z urzędu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło