VIII SA/Wa 814/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Wroczyński po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy ze skargi K. S. W. i R. W. na czynność Prezydenta Miasta R. w sprawie usunięcia przepustu drogowego postanawia odrzucić skargę K. S. W. i R. W. (dalej: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynność Prezydenta Miasta R. w przedmiocie: 1) wykonania przepustu drogowego pod ul. P. w R. na wysokości posesji położonej przy ul. P. oraz przepustu drogowego przy nieruchomości oznaczonej nr [...], 2) wykonania rowu przylegającego do ul. P. od strony posesji nr [...] i [...] należącej do małżonków W. w sposób sprzeczny z przepisami prawa, który powoduje przedostawanie się wody z tego rowu do nieruchomości małżonków W., a w konsekwencji o nakazanie Prezydentowi Miasta R. usunięcie w/w przepustu i doprowadzenia rowu przylegającego do ul. P. od strony posesji nr [...] i [...] do stanu zgodnego z prawem. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że sposób w jaki jest wykonany rów przylegający do ul. P., a także przepust na wysokości posesji nr [...] i [...] , powoduje, że nieruchomość której są właścicielami jest sukcesywnie podtapiana. W odpowiedzi na skargę Miejski Zarząd Dróg i Komunikacji w R. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że żądanie skarżących jest nieuzasadnione, bowiem zakłóciłoby stosunki wodne w pasie drogowym ul. P.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co prowadzi do jej odrzucenia. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z § 2 tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Artykuł 3 § 2 pkt 4 wskazuje wprawdzie możliwość zaskarżalności innej grupy aktów administracyjnych (niebędących decyzjami ani postanowieniami), które dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zakres zaś przedmiotowy aktów dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa należy ograniczyć do przepisów materialnego prawa administracyjnego, które wyłączają możliwość wydania decyzji czy postanowienia, wymagają jednak od organu wykonującego administrację publiczną potwierdzenia obowiązku lub uprawnienia. Należy zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że dany akt lub czynność powinny ustalać, stwierdzać, potwierdzać (lub nie) obowiązki określone przepisami prawa administracyjnego. Oznacza to, że rozstrzygnięcie administracyjne nakłada na stronę postępowania administracyjnego obowiązek określonego zachowania, który to obowiązek powinien być wyrażony precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości interpretacji. Musi, więc istnieć związek między ustaleniem, bądź potwierdzeniem określonego obowiązku lub uprawnienia (lub ich odmową), a możliwością realizacji takiego uprawnienia, czy obowiązku wynikającego z przepisu prawa. ( B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4, ZNSA 2006, nr 2, str. 9-12; postanowienie NSA z 22 lutego 2012r., I OSK 194/12, LEX nr 1115961). W przedmiotowej sprawie skarżący w wywiedzionej skardze wnieśli o nakazanie Prezydentowi Miasta Radomia usunięcia przepustu drogowego oraz doprowadzenie rowu przylegającego do ul. Potkańskiego od strony posesji nr 28 i 30 do stanu zgodnego z prawem, domagając się wszczęcia postępowania wyjaśniającego i podjęcia w/w czynności. Przede wszystkim w ocenie Sądu żądanie strony skarżącej nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa, zarówno znajdujących się w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak i w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1140 ze zm.). Faktem jest, że zgodnie art. 19 ust. 5 ustawy o drogach publicznych w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta, jednakże Sąd nie może zobowiązać organu do podjęcia żądanych w skardze czynności materialno-faktycznych, gdyż nie ma takiego uprawnienia. Żądanie sformułowane w skardze wykracza poza władztwo Sądu zakreślone przepisem art. 3 ustawy p.p.s.a. Wskazać należy, że kontroli sądowej podlegają wprawdzie akty lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – a co za tym idzie także bezczynność w tych sprawach - ale z takim aktem lub czynnością mamy do czynienia, gdy "dany akt lub czynność ustala (odmawia ustalenia), stwierdza (odmawia stwierdzenia), potwierdza (odmawia potwierdzenia) uprawnienia lub obowiązku określonego przepisami prawa administracyjnego. Musi więc istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub ich potwierdzeniem (oraz ich odmowami), a możliwością realizacji uprawnienia (lub obowiązku), wynikającego z przepisu prawa" (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz str. 61). Oznacza to, że z aktem lub inną czynnością mamy do czynienia tylko wtedy, gdy dotyczą one konkretyzacji praw i obowiązków wynikających z takich przepisów prawa dokonywanych przez organ administracji. Żądanie zawarte w skardze w postaci zobowiązania organu do wykonania odpowiednich czynności materialno-faktycznych nie może zostać uznane za inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż przepisy prawa nie przewidują załatwienia sprawy w takiej formie. Nie przewidują także dokonywania kontroli sądowej czynności materialno-faktycznych, dlatego też sąd administracyjny nie może badać ewentualnej bezczynności organu w tym zakresie. Skarżący natomiast mogą zwrócić się do Prezydenta Miasta R. o wszczęcie konkretnego postępowania w celu ustalenia, czy istotnie remont ul. Potkańskiego został wykonany z godnie z dokumentacją techniczną, a obustronne rowy przydrożne zostały prawidłowo odtworzone i wyprofilowane. Podkreślić również należy, że Sąd nie mógł również badać ewentualnej bezczynności organu w zakresie wszczęcia postępowania, które mogłoby się zakończyć wydaniem decyzji lub postanowienia bowiem w tym miejscu zwrócić należy uwagę na art. 52 § 1 p.p.s.a., w myśl którego skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2). Tak więc warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Z akt sprawy nie wynika, aby skarga dotyczyła bezczynności organu, zwłaszcza, że jej przedmiot stanowi nakazanie określonego zachowania się. Nadto wniesienie skargi na niewłaściwe zdaniem strony działanie organu pierwszej instancji, nie stanowi co do zasady wyczerpania trybu środków zaskarżenia konkretnej czynności lub bezczynności. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a, należało orzec jak w sentencji postanowienia.