VIII SA/Wa 817/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi S. Z. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] odmówił przywrócenia S. Z. (dalej: "skarżący"), terminu do złożenia odwołania od prawomocnej decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 1974 r., orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Państwa i ustaleniu odszkodowanie za nieruchomość, stanowiącą udział we współwłasności [...] części z ogólnej pow. [...] m2 S. i A. Z., położoną w rejonie ul. K., K. i D. w W.. Zaskarżone postanowienie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2011 r. skarżący wystąpił do Prezydenta m. [...], przekazanym do Wojewody [...] przy piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od prawomocnej decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] maja 1974 r. Wobec faktu, że przedmiotowy wniosek nie zawierał uzasadnienia, co do przyczyn uchybienia terminu, pismem z [...] lipca 2011 r. organ wezwał skarżącego do dokładnego określenia: w jakiej dacie, w jaki sposób i przez kogo została odebrana przedmiotowa decyzja oraz przytoczenia okoliczności świadczących o tym, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy. W dniu [...] lipca 2011 r. skarżący osobiście w organie złożył oświadczenie, że decyzję wywłaszczeniowo - odszkodowawczą z dnia [...] maja 1974 r. odebrał sam osobiście w 1974 r. Dokładnej daty nie pamięta. Podjął też ustalone tą decyzją odszkodowanie, również w 1974 r. w terminie około dwóch, trzech miesięcy po odebraniu decyzji. Ponadto skarżący oświadczył, że nie mógł w terminie 14 dni od odebrania decyzji złożyć odwołania, ponieważ wyjechał w tym czasie w delegację służbową. Jednak nie był w stanie udokumentować tego faktu. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. Wojewoda [...] odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji odszkodowawczej z dnia [...] maja 1974 r. Uzasadniając odmowę, organ przytoczył treść przepisu art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."). i wskazał, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu, gdyż nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z tego przepisu. Zdaniem organu skarżący nie wykazał braku swojej winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Ponadto organ zauważył, iż prośba o przywrócenie terminu złożona została po upływie 37 lat od dnia wydania decyzji. Nie można ustalić dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu (termin 7-dniowy) jest terminem prekluzyjnym, a to znaczy, że czynność dokonana po jego upływie jest bezskuteczna, a przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku jest niedopuszczalne. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] sierpnia 2011 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powołane wyżej postanowienie wnosząc o jego uchylenie podtrzymał w całości argumentację prezentowaną we wniosku o przywrócenie terminu. W piśmie procesowym z [...] grudnia 2011 r. skarżący oświadczył, że nigdy nie doręczono mu decyzji administracyjnej z [...] maja 1974 r., a tym samym nie pouczono o sposobie i terminie do złożenia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a podnoszone zarzuty nie dają podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r. odmawiające przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 1974 r., orzekającej o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowanie za nieruchomość, stanowiącą udział we współwłasności [...] części z ogólnej pow. [...] m2 S. i A. Z., położoną w rejonie ul. K., K. i D. w W. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał na treść przepisu art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Zgodnie z tym przepisem, organ administracji przywraca termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli ten uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do wniesienia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne, a wszystkie wymienione w ww. przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ stwierdził, że złożony przez skarżącego wniosek nie spełnia żadnej z przesłanek warunkujących prawo do przywrócenia terminu. W doktrynie uznaje się zgodnie, że kryterium braku winy, jako przesłanka uzasadniająca wniosek o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu danej czynności. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (vide: B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 328; tak również: m.in. A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, Zakamycze, 2005 r., s. 398-399 i cyt. tam literatura i orzecznictwo). Ustawodawca wprowadzając, jako konieczną przesłankę przywrócenia terminu - brak winy strony w niedokonaniu czynności w terminie, nie wskazał w art. 58 § 1 k.p.a. kryteriów, według których należy oceniać zachowanie się strony, co daje organom administracji publicznej możliwość uwzględnienia różnorodnych realiów życia. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, należy brać zatem pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub zaniechaniu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98; LEX nr 50679). Niewątpliwie to strona ma uprawdopodobnić brak swej winy w dokonaniu czynności w terminie, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie, aż do momentu wystąpienia z wnioskiem). Uprawdopodobnienie jest czynnością procesową stwarzającą w świadomości organu orzekającego większy lub mniejszy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu. Ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a., musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku, a jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1397/05, LEX nr 315129). Taka ocena w myśl powyższych kryteriów w sposób prawidłowy dokonana została przez organ w sprawie niniejszej. Nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że został pozbawiony prawa do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji, gdyż ta nie została mu doręczona. Strona skarżąca nie wskazała żadnego argumentu, który uzasadniałby to twierdzenie. Z akt sprawy wynika poza tym, że skarżący posiadał wiedzę o wydaniu decyzji z dnia [...] maja 1974 r., skoro, co sam potwierdził, odebrał odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość (w 1974 r.), złożył wniosek o przyznanie nieruchomości zamiennej za nieruchomość wywłaszczoną (w 1991 r.) oraz wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (w 1999 r.). Ponadto należy zauważyć, że skarżący sam oświadczył w odpowiedzi na pismo organu, że "decyzję odebrałem w 1974 r., dokładnej daty nie pamiętam [...] odszkodowanie odebrałem z opóźnieniem, może po dwóch, może trzech miesiącach". Skarżący, uzasadniając brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 1974 r., powołał się ponadto na okoliczność, iż przebywał w delegacji. Mając na względzie powyższe, wskazać wypada, iż przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy bowiem przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Tymczasem, jak wskazano wyżej, z przedstawionych okoliczności wynika, że uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej nastąpiło z winy skarżącego, który zwlekał z wystąpieniem ze stosownym wnioskiem od 1974 roku. Ustalone przez organ okoliczności przemawiają za przyjęciem, że zachowanie skarżącego nosi znamiona winy, a co najmniej niedbalstwa. Ustalenie winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie powoduje, że organ nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu, zaś czynność procesowa podjęta przez stronę po jego upływie pozostaje bezskuteczna. Zdaniem Sądu, z przytoczonych przez skarżącego okoliczności, uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu, organ odwoławczy nie mógł nabrać przekonania, iż istniały okoliczności niezależne od niego, które uniemożliwiały mu złożenie odwołania w terminie. Z tych też względów, biorąc za podstawę art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) orzeczono, jak w wyroku.