VIII SA/Wa 820/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Wroczyński po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości spółki w podatku od towarów i usług postanawia : zwolnić skarżącego od uiszczenia wpisu sądowego ponad kwotę 1500 złotych J. P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że obecnie nie posiada majątku, z którego nie byłaby prowadzona egzekucja. Posiada dom o powierzchni [...] metry kwadratowe, który jest przedmiotem licytacji. Wynagrodzenie za pracę zostało zajęte w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Wskazał, że z uwagi na prowadzone egzekucje cywilną i administracyjną oraz wysokość egzekwowanych należności, nie posiada środków pieniężnych, z których mógłby uiścić opłatę sądową. Wskazał, ze jest na utrzymaniu osób najbliższych, które osiągają łączny dochód w kwocie [...] złotych brutto. W związku z tym, że przedłożony wniosek nie zawierał wyczerpującego uzasadnienia, a także w związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych skarżącego, referendarz sądowy pismem z dnia 19 stycznia 2009 r. wezwał pełnomocnika wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez nadesłanie: zeznań podatkowych skarżącego i dorosłych osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za 2007 rok, zaświadczenia o wszystkich źródłach utrzymania i wysokości miesięcznego dochodu osiąganego przez osoby prowadzące ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe, wyciągów z rachunków bankowych (lokat) skarżącego i osób prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie 6 miesięcy, zaświadczenia o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej oraz wskazanie okoliczności uniemożliwiających podjęcie zatrudnienia, dokumentów potwierdzających egzekucję komorniczą. Ponadto zobowiązano pełnomocnika wnioskodawcy do wskazania wysokości kosztów bieżącego utrzymania wnioskodawcy. W odpowiedzi na wezwanie (pismo z [...] stycznia 2009 r.) pełnomocnik wnioskodawcy nadesłał kopie zeznań podatkowych skarżącego i członków rodziny pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za rok 2007 oraz przedłożył kopię odpisu protokołu i oszacowania nieruchomości komornika sądowego. Kolejnym pismem z dnia [...] lutego 2009 r. pełnomocnik wnioskodawcy nadesłał "wyciąg z konta" skarżącego, zaświadczenia o wynagrodzeniu skarżącego i jego żony. Postanowieniem z 2 marca 2009 roku referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z [...] marca 2009 r. pełnomocnik skarżącego prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, zarzucając błędną i przekraczającą granicę swobodnego uznania ocenę informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podniósł, iż odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwi mu obronę jego praw poprzez merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Podniósł, że skarżący nie posiada żadnego majątku, przeciwko niemu jest prowadzona egzekucja należności podatkowych w łącznej kwocie około [...] złotych. Przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie ponad [...] złotych, na co załączył dowód w postaci odwołania od decyzji ZUS. Toczy się również postępowanie przed sądem powszechnym o zapłatę kwoty [...] złotych, zaś w innej sprawie prowadzona jest egzekucja z domu mieszkalnego skarżącego i jego rodziny kwoty [...] złotych. W związku z wieloma postępowaniami skarżący poniósł już znaczne wydatki na koszty sądowe, zaś dalsze ich regulowanie jest utrudnione prowadzonymi egzekucjami. Nadto pełnomocnik skarżącego podniósł, iż w 2007 roku, z którego o roku pochodzą zeznania podatkowe, nie była prowadzona przeciwko skarżącemu żadna egzekucja, dlatego powoływanie się przez referendarza sadowego na te kwoty jest nieadekwatne do obecnej sytuacji finansowej skarżącego. Do sprzeciwu pełnomocnik wnioskodawcy załączył ponadto kopię odpisu obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 i § 3 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, informacje znane Sądowi z urzędu, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, iż pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wniosek J. P. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na dzień wydania niniejszego postanowienia do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie wpis sądowy od skargi (2.919 złotych). Jak wynika z zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę, wnioskodawca pobiera wynagrodzenie w kwocie [...] złote, które wolne jest od potrąceń. Oceniając zasadność zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, Sąd nie może pominąć faktu, że pozostaje on w związku małżeńskim, nawet jeśli między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa. Podkreślić bowiem w tym miejscu należy, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.; dalej: "k.r.o.") małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 29 września 2005 r., II FZ 572/05, niepubl.) Oznacza to, że także dochody i stan majątkowy żony skarżącego należy uwzględnić przy ocenie jego możliwości finansowych. Jak wynika z akt sprawy żona wnioskodawcy osiąga dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (w 2007 roku dochód żony wnioskodawcy wyniósł ponad [...] złotych) oraz z tytułu zatrudnienia pracowniczego (wynagrodzenie miesięczne [...] złotych brutto). Nadto zauważyć należy, że syn i córka wnioskodawcy są samodzielni i osiągają dochody, w związku z czym dzieci nie pozostają na utrzymaniu wnioskodawcy. W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że skarżący wykazał istnienie przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym. Wykazał bowiem, że nie ma wystarczających środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż skarżący będzie w stanie ponieść 1500 złotych tytułem częściowego wpisu od skargi. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.