VIII SA/Wa 823/19
WyrokWSA w Warszawie2020-02-26
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Justyna Mazur, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik, który utracił status małego podatnika, ale nigdy nie stosował metody kasowej rozliczeń VAT, jest zobowiązany do składania miesięcznych deklaracji VAT-7, czy też może nadal rozliczać się kwartalnie na formularzu VAT-7D?Ratio decidendi
Sąd uznał, że podatnik, który utracił status małego podatnika, ale nigdy nie stosował metody kasowej rozliczeń VAT, nie jest zobowiązany do składania miesięcznych deklaracji VAT-7. Przepis art. 99 ust. 5 ustawy o VAT, nakładający obowiązek miesięcznych rozliczeń, dotyczy podatników, którzy stosowali metodę kasową i utracili do niej prawo lub z niej zrezygnowali. Podatnik w takiej sytuacji, zgodnie z art. 99 ust. 3 ustawy o VAT, może nadal korzystać z kwartalnego sposobu rozliczeń, składając deklaracje VAT-7D, po spełnieniu wymogów formalnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatniczki J. G., która rozliczała podatek VAT kwartalnie jako mały podatnik. Po utracie statusu małego podatnika z końcem 2013 r. nadal składała deklaracje kwartalne (VAT-7K), mimo że organy podatkowe uznały, iż powinna przejść na rozliczenia miesięczne (VAT-7) z uwagi na przekroczenie limitu obrotu. Podatniczka argumentowała, że nigdy nie stosowała metody kasowej, a zatem utrata statusu małego podatnika nie powinna wymuszać na niej miesięcznych rozliczeń. Organy podatkowe utrzymały w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie podatkowe za okresy miesięczne w 2016 r.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe 2016 roku 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz skarżącej J. G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z [...] września 2019 r., po rozpatrzeniu odwołania J. G. (dalej: "skarżąca", "podatnik", "strona"), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: "organ odwoławczy", "DIAS" lub "Dyrektor IAS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: "Naczelnik US", "NUS", "organ podatkowy" lub "organ I instancji") z [...] maja 2019r. Przedmiotem tych decyzji było określenie skarżącej kwot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za wszystkie miesiące 2016 r. (I – XII). Jako podstawę prawną decyzji Dyrektor IAS wskazał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej: "Op") w związku z art. 2 pkt 25 lit. a), art. 99 ust. 1, ust. 3, ust. 5, ust. 12, art. 103 ust. 2a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, ze zm.; t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 710, ze zm.; dalej: "ustawa o VAT").
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Naczelnik US wskazał, iż skarżąca jest podatnikiem podatku od towarów i usług od dnia [...] lipca 1993 r. Od dnia 1 stycznia 2012 r. strona wybrała kwartalny sposób rozliczenia podatku VAT (deklaracje VAT-7K), zgodnie z art. 99 ust. 2 lub ust. 3 ustawy o VAT, jako mały podatnik. Organ I instancji ustalił, że skarżąca w 2013 r. uzyskała obrót brutto w wysokości [...] zł i tym samym utraciła prawo do kwartalnej formy rozliczenia jako mały podatnik. Naczelnik US wskazał, iż skarżąca nie zawiadomiła organu podatkowego o zamiarze składania deklaracji kwartalnych w trybie art. 99 ust. 3 ustawy o VAT, co sprawia, że w myśl art. 99 ust. 5 ustawy o VAT miała od stycznia 2014 r. obowiązek rozliczania się za okresy miesięczne. Pomimo tego skarżąca w dalszym ciągu składała deklaracje VAT-7K. W latach 2014-2015 nie wpłacała zaliczek, o których mowa w art. 103 ust. 2a ustawy o VAT. Okoliczność ta, wraz z brakiem zawiadomienia o wyborze kwartalnej formy rozliczenia od 1 stycznia 2014 r., w ocenie organu I instancji oznacza, że strona nie wyraziła woli korzystania
z kwartalnej formy opodatkowania. Dodał, że od stycznia 2016 r. strona mogła ponownie składać deklaracje VAT-7K, gdyż w 2015 r. nie przekroczyła obrotu uprawniającego do posiadania statusu małego podatnika. Warunkiem takiego sposobu rozliczenia było złożenie zawiadomienia, o którym mowa w art. 99 ustawy o VAT do dnia 25 lutego 2016 r. Strona takiego zawiadomienia jednak nie złożyła. Z tego względu powinna za okres od 01-12/2016 składać deklaracje VAT za okresy miesięczne, to jest stosować podstawową formę rozliczenia podatku VAT. Naczelnik US podniósł, iż w dniu [...] stycznia 2018 r. skarżąca złożyła zgłoszenie VAT-R, w którym wybrała miesięczne rozliczenie począwszy od 01/2014 r. Ponadto w tym samym dniu złożyła deklaracje VAT-7 począwszy od miesiąca 01/2014 r. Następnie złożyła kolejne zgłoszenie VAT-R, w którym wybrała rozliczenie kwartalne (deklaracje VAT-7D) od I kwartału 2014 r. Zgłoszenie wpłynęło przez system e- deklaracje - wydruk z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz deklaracje VAT-7D (w dniu 24 stycznia 2018 r.) od I kwartału 2014 r. Pismem
z dnia [...] stycznia 2018 r. poinformowała, że po przeanalizowaniu przepisów
i przeglądaniu interpretacji stwierdziła, że może składać deklaracje kwartalne. Z tym nie zgodził się organ podatkowy. Decyzją z [...] maja 2019r. Naczelnik US określił zatem skarżącej prawidłową wysokość kwot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w podatku VAT za wszystkie miesiące 2016 r.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca postawiła decyzji zarzuty naruszenia art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Op poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego powodujące niemożność prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, czego wynikiem była nieprawidłowa wykładnia i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 99 ust. 1, 3, 5 ustawy
o VAT oraz art. 99 ust. 12 ustawy o VAT przez nieprzyjęcie zobowiązania podatkowego w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej kwartalnej i określenie go za okresy miesięczne.
Skarżąca podkreśliła, że zawiadomienie o wyborze kwartalnego sposobu rozliczania podatku od towarów zostało przez skarżącą złożone w 2012 r. i od tamtego momentu tej formy skarżąca nie zmieniała. Dodała, że nie kwestionuje faktu utraty
z końcem 2013r. statusu "małego podatnika", jednakże uznała, że w obowiązującym wówczas stanie prawnym pozostawało to bez wpływu na sposób rozliczenia podatku VAT. Podstawy prawnej obowiązku miesięcznego rozliczania podatku VAT podmiotowi, który utracił status "małego podatnika" nie wskazał również organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję. Powołał wprawdzie treść art. 99 ust. 5 ustawy o VAT, jednakże
w ocenie skarżącej przepis ten nie dotyczy małego podatnika, a wywodzenie z niego obowiązku miesięcznego rozliczenia dla podatnika po utracie przymiotu "małego podatnika" świadczy o braku zrozumienia tego przepisu i jego niewłaściwej interpretacji literalnej i systemowej. Dodała, że nigdy nie stosowała metody kasowej. Nie mogła zatem, jak przyjął organ I instancji utracić uprawnienia do jej stosowania w związku
z utratą statusu "małego podatnika" z końcem 2013r. Nie można bowiem utracić prawa, z którego się nie korzysta. Zwróciła również uwagę na brzmienie powołanego wyżej przepisu od 1 stycznia 2017r., który wiąże uprawnienie do kwartalnego rozliczenia VAT ze statusem podatnika i jest przeznaczone wyłącznie dla małych podatników.
Reasumując stwierdziła, że podatnik, który był małym podatnikiem i nigdy nie wybrał metody kasowej, a jedynie możliwość rozliczenia kwartalnego, z chwilą przekroczenia obrotu pozbawiającego go przymiotu "małego podatnika" nie musiał rozliczać się w okresach miesięcznych. Regulacja art. 99 ust. 5 ustawy o VAT nie dotyczy bowiem małego podatnika, który nie rozlicza się metodą kasową. W przypadku małego podatnika nie rozliczającego się metodą kasową a jednocześnie składającego deklaracje podatkowe za okresy kwartalne (VAT-7K), przekroczenie przez niego limitu skutkującego utratą przez niego statusu "małego podatnika", powoduje, że winien on rozliczać podatek za okresy kwartalne składając za te okresy deklaracje podatkowe VAT-7D. Organ I instancji obowiązany był zatem uznać dokonane przez skarżącą,
w złożonych deklaracjach rozliczenie podatku VAT za wskazane okresy rozliczeniowe za prawidłowe.
Dyrektor IAS decyzją z dnia [...] września 2019 r., wskazaną na wstępie
i zaskarżoną w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przedstawił na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania, zarzuty i argumentację odwołania (zob. s. 1 – 4 decyzji DIAS). Wskazał następnie, że przedmiotem postępowania jest zmiana sposobu rozliczenia podatku od towarów i usług z kwartalnego (potwierdzonego złożeniem deklaracji VAT-7D) na rozliczenia miesięczne, które zostały określone w zaskarżonej decyzji w związku z utratą przez skarżącą statusu małego podatnika z końcem 2013 r. Dodał, że szczegółowe zestawienie rozliczenia podatku wynikające z deklaracji VAT-7K, VAT-7 oraz VAT-7D zostało przedstawione na str. 7-8 decyzji Naczelnika US. Następnie przypomniał, iż Naczelnik US ustalił, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą
w zakresie przewozu drogowego rzeczy. Od stycznia 2012 r. wybrała kwartalny sposób rozliczenia podatku VAT jako mały podatnik i dla potrzeb tego podatku składała deklaracje VAT-7K. Nie stosowała metody kasowej. Ustalono, że w 2013 r. przekroczyła kwotę obrotu uprawniającą ją do kwartalnej formy rozliczenia jako mały podatnik. Nie składając zawiadomienia o wyborze kwartalnej formy rozliczenia po utracie statusu małego podatnika w 2013 r. nadal rozliczała się składając deklaracje VAT-7K.
Nie wywiązała się również z obowiązku wpłacania zaliczki na podatek (art. 103 ust. 2a ustawy o VAT). Tym samym organy podatkowe uprawnione były przyjąć, że od stycznia 2014 r. skarżąca zobowiązana była składać deklaracje VAT-7 za okresy miesięczne, tj. przejść na podstawową formę rozliczenia podatku VAT. Jednakże, jak słusznie zauważono w 2016 r. skarżąca ponownie posiadała status małego podatnika i mogła korzystać z opodatkowania metodą kwartalną składając deklaracje VAT-7K począwszy od I kwartału 2016 r. Jednakże nie dopełniła warunku do skorzystania z tej formy rozliczenia, tj. nie złożyła stosownego zawiadomienia do naczelnika urzędu skarbowego. Dopiero w odpowiedzi na wezwanie organu na początku stycznia 2018 r. złożyła zawiadomienie VAT-R, w którym wybrała miesięczne rozliczenie podatku VAT począwszy od stycznia 2014 r. i złożyła deklaracje VAT-7 za poszczególne miesiące 2016 r. Następnie złożyła kolejne zgłoszenie VAT-R, w którym wybrała rozliczenie kwartalne (deklaracje VAT-7D) od I kwartału 2016 r. Z tych przyczyn, zdaniem organu odwoławczego Naczelnik US wydając zaskarżoną decyzję dokonał prawidłowego rozliczenia strony za wskazane miesiące 2016r.
Uzasadniając w dalszej części swoje stanowisko, organ odwoławczy powołał się na treść przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 25 lit. a), art. 99 ust. 1 – 3 i ust. 5, art. 103 ust. 2a ustawy o VAT i w ich świetle nie podzielił argumentacji skarżącej jakoby nie była zobowiązana, po utracie w czwartym kwartale 2013 r. statusu małego podatnika do składania miesięcznych deklaracji VAT-7 ani też zawiadamiania naczelnika urzędu skarbowego o wyborze kwartalnej formy rozliczania podatku z tego powodu, że nigdy
w kontaktach ze swoimi kontrahentami nie stosowała metody kasowej rozliczeń typowej dla małego podatnika oraz uznając, że przepis art. 99 ust. 5 ustawy o VAT dotyczy podatników, którzy utracili prawo do stosowania metody kasowej, a strona nigdy z tego prawa nie korzystała i w konsekwencji nie mogła go także utracić. Zdaniem skarżącej raz złożone zawiadomienie w roku 2012 r. było wystarczające i nadal w pełni aktualne, ponieważ forma rozliczeń się nie zmieniała, a zmiana była jedynie techniczna i polegała na zastąpieniu deklaracji VAT-7K deklaracją VAT-7D.
Stwierdził bowiem, że wykładnia powołanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, że istnieją dwie grupy podatników uprawnionych do kwartalnego rozliczania podatku od towarów i usług, tj. mali podatnicy, którzy wybrali tzw. metodę kasową rozliczania tego podatku VAT oraz mali podatnicy, którzy nie wybrali metody kasowej, ale chcą rozliczać się z podatku VAT za okresy kwartalne. Dodał następnie, że nie wszyscy mali podatnicy muszą rozliczać się metodą kasową. O ile bowiem status małego podatnika przysługuje z mocy samego prawa, o tyle prawo do kasowej formy rozliczeń związane jest z zawiadomieniem o jej stosowaniu organu podatkowego. Mali podatnicy, którzy nie stosują metody kasowej, mogą natomiast stosować kwartalne okresy rozliczeniowe. W tym przypadku również konieczne jest zawiadomienie o tym fakcie organu podatkowego. Powinno ono zostać złożone w terminie do 25 dnia drugiego miesiąca kwartału, za który będzie po raz pierwszy złożona kwartalna deklaracja podatkowa. Uznał, że fakt, iż skarżąca nigdy nie korzystała z metody kasowej rozliczeń będąc małym podatnikiem nie oznacza, że takiego uprawnienia nie miała. Za kluczowy w niniejszej sprawie uznał moment utraty przez skarżącą statusu małego podatnika, gdyż w jego ocenie implikacją utraty takiego statusu jest również utrata możliwości (uprawnienia) rozliczania się metodą kasową z kontrahentami.
W konsekwencji DIAS przyjął, że w realiach niniejszej sprawy zastosowanie znajduje treść art. 99 ust. 5 ustawy o VAT, w świetle którego podatnik, który utracił prawo do stosowania metody kasowej, traci jednocześnie prawo do składania deklaracji dla podatku od towarów i usług za okresy kwartalne powiązanej z kwartalnymi płatnościami i jest obowiązany do składania deklaracji podatkowych za okresy miesięczne począwszy od rozliczenia za miesiąc następujący po kwartale, w którym nastąpiło przekroczenie kwot powodujące utratę prawa do rozliczania się metodą kasową. Jednakże w ocenie organu odwoławczego podatnicy ci mogą wówczas wybrać kwartalną formę rozliczeń, ale połączoną z miesięcznymi zaliczkami na podatek. W tym celu są zobowiązani do zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego, najpóźniej do 25 dnia drugiego miesiąca kwartału, za który będzie po raz pierwszy złożona kwartalna deklaracja podatkowa (VAT-7D). Ponadto są zobowiązani do płacenia zaliczek na podatek za pierwszy oraz drugi miesiąc kwartału w wysokości 1/3 kwoty zobowiązania podatkowego wynikającej z rozliczenia za poprzedni kwartał.
Organ odwoławczy wskazał, iż z akt postępowania wynikało, że skarżąca utraciła status małego podatnika w czwartym kwartale 2013 r., zatem począwszy od stycznia 2014 r. była zobowiązana do składania miesięcznych deklaracji VAT-7 lub chcąc pozostać przy rozliczeniach kwartalnych, zawiadomić o tym fakcie Naczelnika US
i wpłacić zaliczki przewidziane w art. 103 ust. 2a ustawy o VAT. Tymczasem skarżąca nie dopełniła żadnego z tych obowiązków, tj. ani nie złożyła deklaracji VAT-7 za poszczególne miesiące, ani nie zawiadomiła organu o chęci rozliczeń kwartalnych, ani też nie wpłaciła zaliczek za lata 2014 - 2016. Brak zawiadomienia o wyborze kwartalnej formy rozliczenia od stycznia 2014 r. oraz brak wpłaconych zaliczek na podatek VAT oznacza zaś, że strona nie wyraziła woli korzystania z tego sposobu opodatkowania. Tym samym od miesiąca stycznia 2014 r. powinna składać deklaracje VAT-7 za okresy miesięczne, tj. przejść na podstawową formę rozliczenia podatku VAT. Strona zignorowała ten obowiązek naruszając tym samym art. 99 ust. 1 oraz art. 99 ust. 5 ustawy o VAT.
Jednocześnie, co istotne skarżąca w 2015 r. ponownie zyskała status małego podatnika generując obrót mniejszy niż limit przewidziany za ten rok. Wówczas mogła wybrać metodę kasową rozliczeń, która obligowała do składania kwartalnych deklaracji VAT-7K za rok 2016. Strona nie wybrała tej metody rozliczeń. Zatem w celu skorzystania z kwartalnej formy rozliczeń i składania deklaracji VAT-7D strona była zobowiązana do zawiadomienia Naczelnika US o tej formie rozliczeń najpóźniej do dnia 25 lutego 2016 r. Strona nie złożyła takiego zawiadomienia. Tym samym składając deklaracje VAT-7D naruszyła treść art. 99 ust. 1 i ust. 5 ustawy o VAT.
Reasumując, zdaniem DIAS zarzuty odwołania nie zasługiwały na uwzględnienie, gdyż zebrany materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Dowodzi on w sposób bezsporny, że skarżąca po utracie statusu małego podatnika w sposób nieuprawiony nadal składała deklaracje VAT-7K zamiast miesięcznych deklaracji VAT-7. Nie przysługiwało jej również prawo do kwartalnego rozliczania podatku w oparciu o deklaracje VAT-7D. Dokonaną w tym względzie ocenę organu I instancji DIAS uznał za prawidłową w świetle art. 191 Op (zob. str. 8 – 10 zaskarżonej decyzji). Powtórzył zatem, że determinantem utraty składania deklaracji VAT-7K jest fakt utraty statusu małego podatnika, a nie fakt rozliczania lub nierozliczania się przez podatnika metodą kasową. Bezspornym jest, że tylko mali podatnicy z art. 2 pkt 25 lit. a) ustawy o VAT mają uprawnienie do rozliczania się metodą kasową. Art. 99 ust. 5 ustawy o VAT mówi o podatnikach, którzy stracili prawo do stosowania metody kasowej, a nie o podatnikach stosujących metodę kasową. Skarżąca niewątpliwie miała prawo do stosowania metody kasowej, a to że
z tej metody nie skorzystała, zdaniem organu odwoławczego pozostawało bez wpływu na wynik sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, występując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania, skarżąca postawiła zarzuty naruszenia przepisów zarówno prawa procesowego, jak i materialnego, tj.:
- art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Op poprzez nieprzeprowadzenie stosownego postępowania dowodowego i niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, przez co niemożliwe stało się prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy;
- art. 210 § 1 pkt 6 Op przez brak uzasadnienia prawnego podjętej decyzji,
- art. 99 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 ustawy o VAT przez niewłaściwą wykładnię,
a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie;
- art. 99 ust. 12 ustawy o VAT przez nieprzyjęcie zobowiązania podatkowego
w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej kwartalnej i określenie go za okresy miesięczne.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o oddalenie skargi. Zarzuty skargi uznał zaś za nieuzasadnione dostrzegając, że co do zasady stanowią one powtórzenie zarzutów prezentowanych uprzednio w odwołaniu.
Postanowieniem z dnia 26 lutego 2020 r. ogłoszonym na rozprawie, Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej "ppsa") połączył sprawę niniejszą oraz sprawę VIII SA/Wa 824/19 do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ppsa stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. Nr 2019, poz. 2167), sprawowana jest
w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować
z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego
w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ppsa). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ppsa sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sporem w sprawie objęte jest posiadanie przez skarżącą uprawnienia do kwartalnego rozliczenia podatku od towarów i usług. Zdaniem organów podatkowych skarżąca z uwagi na utratę statusu małego podatnika w czwartym kwartale 2013 r., począwszy od stycznia 2014 r. była zobowiązana do składania miesięcznych deklaracji VAT-7, albowiem nie zawiadomiła organu podatkowego o zamiarze pozostania przy rozliczeniach kwartalnych i nie wpłaciła zaliczek przewidzianych w art. 103 ust. 2a ustawy o VAT za lata 2014 - 2016. Brak zawiadomienia o wyborze kwartalnej formy rozliczenia od stycznia 2014 r. oraz brak wpłaconych zaliczek na podatek VAT w ocenie organów podatkowych oznacza, że strona nie wyraziła woli korzystania z tego sposobu opodatkowania. Tym samym od miesiąca stycznia 2014 r. powinna składać deklaracje VAT-7 za okresy miesięczne, tj. przejść na podstawową formę rozliczenia podatku VAT. Nie skorzystanie z metody kasowej rozliczeń uznany został za nieistotny dla rozstrzygnięcia, albowiem, jak podniósł organ odwoławczy art. 99 ust. 5 ustawy o VAT mówi o podatnikach, którzy stracili prawo do stosowania metody kasowej, a nie
o podatnikach stosujących metodę kasową. Skarżąca zaś niewątpliwie miała prawo do stosowania metody kasowej.
Skarżąca wskazała tymczasem, iż zawiadomienie o kwartalnym sposobie rozliczeń podatku od towarów i usług złożyła w 2012 r. i od tej daty formy rozliczeń nie zmieniała. Utrata statusu małego podatnika z końcem 2013 r. nie spowodowała utraty prawa do kwartalnego sposobu rozliczeń, albowiem skarżąca nigdy nie stosowała metody kasowej. Utrata statusu małego podatnika miała zatem jedynie wpływ na zmianę formularza rozliczenia podatku VAT z VAT-7K na VAT-7D.
Zdaniem Sądu rację w sporze należy przyznać skarżącej. Odnosząc się do spornych w sprawie kwestii wskazać należy, iż w stanie prawnym obowiązującym
w okresach, o których mowa w zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy
o VAT podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani składać w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu, z zastrzeżeniem ust. 2-10, art. 130c i art. 133. Zgodnie z art. 99 ust. 2 ww. ustawy mali podatnicy, którzy wybrali metodę kasową, składają w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe za okresy kwartalne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym kwartale. Z ust. 3 art. 99 ustawy o VAT wynikało zaś, iż podatnicy, o których mowa w ust. 1, inni niż podatnicy rozliczający się metodą kasową, mogli również składać deklaracje podatkowe, o których mowa w ust. 2, po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego, najpóźniej do 25. dnia drugiego miesiąca kwartału, za który będzie po raz pierwszy złożona kwartalna deklaracja podatkowa. Podatnik rozpoczynający w trakcie roku podatkowego wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu dokonywał zawiadomienia, o którym mowa w zdaniu pierwszym,
w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym rozpoczął wykonywanie tych czynności. Jak zaś wynikało z art. 99 ust. 5 ustawy o VAT, także
w brzmieniu obowiązującym do końca 2016 r., podatnicy, którzy utracili prawo do stosowania metody kasowej, składali deklaracje podatkowe za okresy miesięczne począwszy od rozliczenia za miesiąc następujący po kwartale, w którym nastąpiło przekroczenie kwot powodujące utratę prawa do rozliczania się metodą kasową. Przepis ust. 3 zdanie pierwsze miał odpowiednie zastosowanie. Zgodnie art. 99 ust. 6 ustawy o VAT, przepis ust. 5 stosuje się odpowiednio do podatników, którzy zrezygnowali z prawa do rozliczania się metodą kasową.
Z przywołanych wyżej przepisów wynika, iż podstawową formą rozliczeń
w podatku od towarów i usług są rozliczenia w okresach miesięcznych (art. 99 ust. 1 ustawy o VAT). Z kwartalnego sposobu rozliczeń w tym podatku korzystali mali podatnicy, którzy wybrali metodę kasową (art. 99 ust. 2 ustawy o VAT) oraz podatnicy, o których mowa w art. 99 ust. 1 ustawy o VAT, inni niż rozliczający się metodą kasową, po uprzednim zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego w zakreślonym w art. 99 ust. 3 ww. ustawy terminie. Z powyższych przepisów wynika zatem, iż do końca 2016 r. z kwartalnej formy rozliczeń mogli korzystać nie tylko mali podatnicy, którzy wybrali metodę kasową. Zgodnie zaś z art. 99 ust. 5 ww. ustawy, odczytywanym w powiązaniu z jej art. 99 ust. 2, podatnicy, którzy wybrali metodę kasową i utracili status małego podatnika są zobowiązani do składania deklaracji miesięcznych. Z powyższych przepisów wynika zatem, iż regulacja z art. 99 ust. 5 ustawy, o której mowa nie dotyczy małych podatników, którzy nie stosowali metody kasowej rozliczeń.
W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest, iż skarżąca z końcem 2013r. utraciła status małego podatnika oraz, że nie stosowała kasowej metody rozliczeń. Jednocześnie bezsporne jest, że rozliczała się z podatku od towarów i usług w okresach kwartalnych, składając na bieżąco deklaracje VAT- 7K na podstawie zgłoszenia rejestracyjnego złożonego w dniu [...] lutego 2012 r., w którym wskazano
I kwartał 2012 r., jako okres, za który podatnik złoży pierwszą deklarację VAT-7K. Jak wynika z decyzji organu I instancji, w dniu [...] stycznia 2018 r., w odpowiedzi na wezwanie organu podatkowego skarżąca złożyła zgłoszenie VAT-R, w którym wybrała miesięczne rozliczenie począwszy od 01/2014 r. i w dniu [...] stycznia 2018 r. złożyła deklaracje VAT-7 począwszy od 01/2014. Następnie, również w styczniu 2018 r. złożyła zgłoszenie VAT-R, w którym wybrała rozliczenie kwartalne od I kwartału 2014 r. oraz deklaracje VAT-7D od I kwartału 2014 r. Zdaniem Sądu trafne jest stanowisko skarżącej co do tego, iż dla oceny zastosowania w niniejszej sprawie art. 99 ust. 5 ustawy o VAT istotna jest okoliczność stosowania kasowej metody rozliczeń, a nie jedynie prawa do jej stosowania. Wskazuje na to także brzmienie art. 99 ust. 6 ww. ustawy,
o odpowiednim stosowaniu art. 99 ust. 5 do podatników, którzy zrezygnowali z prawa rozliczania się metodą kasową. Nie ulega zatem wątpliwości, iż art. 99 ust. 5 ustawy
o VAT ma zastosowanie do podatników, którzy stosowali metodę kasową, co czego prawo utracili, lub też z niej zrezygnowali. Z uwagi na to, że skarżąca metody tej nie stosowała art. 99 ust. 5 ustawy o VAT nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Zgodnie z art. 99 ust. 3 ww. ustawy skarżąca mogła korzystać z prawa do kwartalnego rozliczania się z podatku od towarów i usług i utrata statusu małego podatnika
w okolicznościach niniejszej sprawy nie powodowała utraty możliwości kwartalnego sposobu rozliczeń oraz nie powstał obowiązek rozliczania się w okresach miesięcznych. Zgodzić się należy ze skarżącą, iż utrata statusu małego podatnika miała wpływ na obowiązek dokonywania rozliczeń na formularzu VAT-7D, a nie VAT -7K. W obu przypadkach rozliczenie następuje w okresach kwartalnych i jedynie prawidłowość deklarowanych rozliczeń kwartalnych (VAT-7D) może podlegać ocenie organów podatkowych. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, iż rozliczenie, o którym mowa winno mieć miejsce w okresach miesięcznych, jak to uczyniono w decyzji organu
I instancji, zaakceptowanej przez organ odwoławczy.
Trafne są zatem zarzuty skargi wskazujące na naruszenie art. 99 ust. 1, ust. 3, ust. 5 oraz ust. 12 ustawy o VAT. W tych okolicznościach odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podatkowe winny uwzględnić powyższe rozważania i ocenę prawną.
Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 135 ppsa orzekł jak w punkcie 1 wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2, art. 209 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U.
z 2018 r., poz. 265), Wskazana w punkcie 2 wyroku kwota obejmuje [...] zł uiszczonego wpisu sądowego od skargi, [...] zł wynagrodzenia pełnomocnika oraz 17 zł opłaty od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło