VIII SA/Wa 825/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2009 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( zwany dalej Prezes ZUS ) działając na podstawie art. 66 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. ( Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm., zwana dalej ustawą o s.u.s. ) i art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm., zwanej dalej Kpa ) orzekł o zawieszeniu postępowania w sprawie wniosku D. G. z dnia [...] listopada 2002r. o umorzenie należności do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia zobowiązania D. G. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Organ wywiódł, iż wobec złożenia przez skarżącą odwołania od decyzji z dnia [...] marca 2008r. określającej wysokość zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne do Sądu Okręgowego, Sądu Pacy i Ubezpieczeń Społecznych spełnione zostały ustawowe warunki zawieszenia postępowania w sprawie o umorzenie należności. Pismem z dnia [...] października 2008r. ( data wpływu do organu ) D. G. wniosła skargę na postanowienie Prezesa ZUS z dnia [...] sierpnia 2008r. Decyzją z dnia [...] października 2008r. Nr [...] Prezes ZUS biorąc za podstawę art. 134 Kpa w związku z art. 83b ustawy o s.u.s. stwierdził niedopuszczalność odwołania od postanowienia o zawieszeniu postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż orzeczenie w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek było niezbędne wobec toczącego się postępowania w zakresie wysokości zobowiązania skarżącej z tego tytułu. Organ wskazał nadto, że w pouczeniu zawartym w postanowieniu pouczył skarżącą, że wydane rozstrzygnięcie nie podlega zaskarżeniu. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożyła D. G., wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją postanowienia. Nadto wniosła o zobowiązanie Prezesa ZUS do doręczenia kopii lub odpisu decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek zgodnie z jej wnioskiem z dnia [...] listopada 2002r. Szczegółowo przedstawiając stan faktyczny sprawy skarżąca D. G. wskazała na liczne uchybienia organu administracji w związku z prowadzonym z jej wniosku z dnia [...] listopada 2002r. postępowaniem o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. Wskazała, iż wniesiona w dniu [...] października 2008r. skarga na postanowienie z dnia 8 sierpnia 2008r. nie została przez organ rentowy przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona nią decyzja zapadła z naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, iż instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 Kpa, a służącej ochronie takich wartości, jak ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego. Z tego też powodu tryb ten może być stosowany tylko w sytuacji bezspornego ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 Kpa, które to przesłanki z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Zaistnienie tych przesłanek musi być oczywiste i tę oczywistość właściwy organ ma obowiązek wykazać. Jedną z przesłanek obligujących do stwierdzenia nieważności decyzji jest określona w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa przesłanka rażącego naruszenia prawa. Zauważyć trzeba, że stwierdzając nieważność decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa nie można ograniczyć się do stwierdzenia, że do takiego naruszenia doszło, lecz niezbędne jest wykazanie, na czym w danym przypadku polega "rażący charakter" naruszenia. Pamiętać przy tym należy, iż nie każde naruszenie prawa zasługuje na to, aby zakwalifikować je, jako "rażące". Stwierdzenie nieważności decyzji z tej przyczyny może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy ustalone zostanie, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa, a ponadto charakter tego naruszenia i jego skutki powodują, że decyzja taka nie może być zaakceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Oczywistość naruszenia polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną, a więc chodzi o sytuację, gdy istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie (por. wyroki: WSA w Warszawie z 21 grudnia 2005r. VII SA/Wa 706/05 Lex nr 196278, NSA z 9 lutego 2005r. OSK 1134/04 Lex nr 165717, NSA w Warszawie z 26 września 2000r. V SA 2998/99 Lex nr 51249, NSA - OZ we Wrocławiu z 17 kwietnia 2000r. I SA/Wr 914/98 Lex nr 187879, NSA w Warszawie z 22 października 1999r. I SA 8/98 Lex nr 47276). Zgodnie z przepisem art. 83b ust. 2 powołanej ustawy o s.u.s. od wydanych w trakcie postępowania innych postanowień Zakładu zażalenie nie przysługuje. W rozpoznawanej sprawie Prezes ZUS wydał w dniu [...] sierpnia 2008r. postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie wniosku D. G. o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie do czasu rozstrzygnięcia odwołania skarżącej od decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych toczącym się przed sądem powszechnym. Jak sam organ podkreślał w rozstrzygnięciu tym zawarł pouczenie, wskazujące, że postanowienie to nie jest zaskarżalne. W sytuacji jednak gdy skarżąca wniosła skargę na powołane rozstrzygnięcie organ wydał w dniu [...] października 2008r. decyzję stwierdzającą niedopuszczalność odwołania. W ocenie Sądu takie działanie organu stanowi rażące naruszenie prawa, jest niedopuszczalne. W sytuacji wniesienia przez D. G. w dniu [...] października 2008r. skargi adresowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ nie miał podstaw prawnych do wydawania jakichkolwiek rozstrzygnięć. Zgodnie z dyspozycją art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, za pośrednictwem którego wniesiona została skarga, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Z treści tego przepisu wyraźnie wynika obowiązek organu do przekazania wniesionej skargi do rozpoznania przez sąd administracyjny. Nie ma w tym przypadku znaczenia, czy skarga jest dopuszczalna, czy tez nie i czy okaże się zasadną, czy też bezpodstawną. Ocena formalna i merytoryczna złożonego środka zaskarżenia leży wyłącznie w gestii sądu. Organ administracji publicznej nie jest władny do oceny wniesionej skargi. Wskazany za podstawę decyzji art. 134 Kpa stanowi, iż organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Okoliczność, iż w takich przypadkach Prezes ZUS wydaje decyzję wynika z regulacji zawartej w art. 83 b ust. 1 ustawy o s.u.s. Powołane przepisy mogłyby stanowić podstawę wydania decyzji stwierdzającej niedopuszczalność odwołania wobec wniesienia zażalenia na postanowienie, co do którego nie przysługuje środek zaskarżenia. Wydanie jednak decyzji w tym przedmiocie, w sytuacji gdy złożona została na postanowienie ( co do którego nie przysługuje środek zaskarżenia ) skarga do sądu administracyjnego jest prawnie niedopuszczalne i stanowi rażące naruszenie prawa. Na marginesie Sąd chciałby stwierdzić, iż z dokumentów przedstawionych przez organ rentowy, w żaden sposób nie wynika, jakoby złożona przez D. G. skarga potraktowana została jako zażalenie na wydane w dniu [...] sierpnia 2008r. postanowienie. W tym stanie sprawy Sąd uznał, iż wydana przez Prezesa ZUS w dniu [...] października 2008r. decyzja stwierdzająca niedopuszczalność odwołania wydana została z rażącym naruszeniem prawa, spełnione zostały więc przesłanki art. 156 § 1 K.p.a. do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.