VIII SA/Wa 83/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Referendarz sądowy - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2001 r. postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę R.S. jako wniesioną po upływie zakreślonego terminu. W wywiedzionej skardze kasacyjnej na to postanowienie R.S. zastępowany przez pełnomocnika zwarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej przeciągającymi się sprawami podatkowymi. Wskazał, że w związku z wydanymi decyzjami podatkowymi ma zajęte konta bankowe i wynagrodzenie. Nie posiada oszczędności, ani żadnych środków trwałych, które mógłby spieniężyć, a jego przychód z tytułu umowy o pracę wynosi 796 zł. Ponadto we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nim bezrobotna żona, z którą posiada rozdzielność majątkową oraz dwójka małoletnich dzieci. Jako jedyny majątek wymienił mieszkanie oraz działkę rolną będące własnością żony. Wobec powziętych wątpliwości co do możliwości płatniczych skarżącego zobowiązano go do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących sytuacji materialnej tj. zeznań podatkowych za lata 2006 - 2007, wyciągów z rachunków bankowych ( w przypadku likwidacji rachunków zaświadczenia potwierdzającego tę okoliczność), wskazania wartości posiadanych udziałów w spółkach oraz wyjaśnienia jak zostały wydatkowane środki finansowe z tytułu sprzedaży użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków przy ul. [...] w R. oraz sprzedaży nieruchomości przy ul. [...] i w jakiej wysokości aktualnie skarżący bądź jego żona otrzymują rozłożoną w ratach cenę ze sprzedaży tych nieruchomości. W odpowiedzi skarżący nadesłał wypis z aktu notarialnego o rozdzielności majątkowej, zaświadczenie o posiadaniu przez żonę statusu osoby bezrobotnej, zeznanie podatkowe za 2006 i 2007 r. , z którego wynika, że osiągnął dochód odpowiednio w wysokości 50.583 zł brutto i 24.813 zł brutto, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenie w spółce N., w której jest Prezesem Zarządu - 796 zł netto. Ponadto oświadczył, że nie posiada żadnych rachunków bankowych ponieważ zostały one zamknięte z uwagi na brak opłat za ich prowadzenie, w spółce N. posiada 100% udziałów, które są zajęte na poczet zobowiązań. Odnośnie środków ze sprzedaży nieruchomości skarżący wyjaśnił, że nie wydatkował ich w żaden sposób ponieważ ich nie otrzymał z uwagi spór powstały między Urzędem Kontroli Skarbowej a spółką, która kupiła nieruchomości. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 - 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek R.S. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 1.500 zł. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowi z urzędu znany jest fakt (sprawa VIII SA/Wa 13/08), że aktem notarialnym z dnia 26 marca 2002 r. R.S. sprzedał prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz własności budynków przy ul. [...] w R. oraz zabudowaną nieruchomość przy ul. [...] w R. za cenę 31.808.000 zł, która miała być zapłacona w miesięcznych ratach w okresie 15 lat od kwietnia 2002 r. Skarżący wprawdzie podniósł, że nie otrzymał środków ze sprzedaży nieruchomości w związku ze sporem między organami kontroli skarbowej, a nabywcą nieruchomości, jednakże nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dokumentów, choć zawarcia samej transakcji nie kwestionuje. Nie przedstawił również żadnego zaświadczenia potwierdzającego likwidację posiadanych rachunków bankowych, poprzestając jedynie na oświadczeniu, że takowych nie posiada. Nie wykazał także, aby posiadane przez niego 100% udziałów w spółce N. było zajęte na poczet innych zobowiązań. Wobec powyższych ustaleń i oceny zgromadzonych dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w sanie ponieść kosztów postępowania związanych z własnym udziałem w sprawie. Zaznaczyć również należy, że postanowieniem z dnia 28 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 214/08 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia R.S. na postanowienie z dnia 18 marca 2008 r. sygn. akt VIII SA/Wa 13/08, którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zostało wydane w identycznych okolicznościach w zakresie sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.