VIII SA/Wa 830/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2008 r. [...] w przedmiocie wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- M.W. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. w przedmiocie wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że od [...] grudnia 2008 r. nie prowadzi działalności gospodarczej i aktualnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jedynym dochodem jaki posiada jest kwota [...] zł wynikająca z umowy najmu lokalu. Poza tym pozostaje na utrzymaniu męża, który prowadzi własną działalność gospodarczą, z której osiąga dochód w wysokości [...] zł. Poza tym według oświadczenia skarżącą wspierają finansowo rodzice. W części wniosku obejmującej stan majątkowy skarżąca wymieniła mieszkanie o powierzchni [...] m², nieruchomość rolną zabudowaną oraz [...] ha lasu. Wskazała również, że posiada oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł. W wyniku odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w szczególności udokumentowania wysokości dochodów męża oraz nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, skarżąca oświadczyła, że posiada wraz mężem umowę rozdzielności majątkowej (w załączeniu akt notarialny), oświadczyła również, że od [...] lutego 2009 r. została zatrudniona na ¼ etatu i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto (w załączeniu umowa o pracę) nadesłała umowę najmu lokalu użytkowego oraz wyciąg z rachunku bankowego związanego z prowadzoną działalności gospodarczą, którego stan na dzień [...] stycznia 2009 r. wynosił [...] zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek M.W. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500 zł tytułem wpisu od skargi. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Decydujące znaczenie dla oceny wniosku skarżącej ma okoliczność, że posiada ona oszczędności w wysokości [...] zł, zatem znacznie przewyższającej wysokość należnego wpisu od skargi. Dysponowanie bowiem jakimikolwiek zasobami pieniężnymi wyklucza w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy, która to instytucja przewidziana jest dla osób samotnych bez majątku lub jakiegokolwiek źródła dochodu bądź osiągających dochód niewielki pozwalający na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Poza tym skarżąca nie wywiązała się w pełni z nałożonego na nią obowiązku wykazania sytuacji materialnej swojej rodziny w szczególności nie udokumentowała dochodów męża, ani też nie nadesłała wyciągów z jego rachunków bankowych. Oceniając zasadność zastosowania wobec skarżącej instytucji prawa pomocy, Sąd nie może pominąć faktu, że pozostaje ona w związku małżeńskim, nawet jeśli między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa. Podkreślić bowiem w tym miejscu należy, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm. - dalej k.r.o.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Interpretacja powołanych regulacji prowadzi do wniosku, że skarżący inicjujący spory sądowe powinien liczyć na wsparcie finansowe współmałżonka, który jest zobowiązany nieść pomoc także w zakresie uiszczania kosztów postępowania sądowego. Koszty takie należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponadto skarżąca zamieszkuje wspólnie z rodzicami, którzy według oświadczenia pokrywają jej całe utrzymanie. Jednocześnie zauważyć należy, że okoliczność (wcale zresztą nieudokumentowana), że skarżąca spłaca zaciągnięty kredyt nie może uzasadniać przerzucenia kosztów postępowania na Skarb Państwa, a więc na wszystkich podatników bowiem zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy w szczególności fakt, że skarżąca posiada oszczędności pieniężne uznać należy, że nie wykazał ona, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.