VIII SA/Wa 831/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, A. J. prowadzący Przedsiębiorstwo Usługowo – Handlowe "[...]" Export - Import (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] maja 2014 roku. Wyjaśnił, że obecnie nie osiąga dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Nie uzyskuje również dochodów ze stosunku pracy. Dodatkowo ma zasądzone alimenty na dwoje małoletnich dzieci po [...] zł na każde, z którego to obowiązku nie jest w stanie się wywiązać z powodu trudnej sytuacji finansowej. Posiada zaległe zobowiązania na rzecz Urzędu Miasta i Gminy w K. (ok. [...] zł). Nie posiada zatem środków na bieżące utrzymanie i korzysta z pomocy rodziny i znajomych. Nie posiada też żadnych oszczędności, w tym majątku (ruchomego i nieruchomego), który mógłby ewentualnie spieniężyć w celu pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie (wpis od skargi 4.450 zł). Dlatego uznał, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Odpowiadając na wezwanie Sądu, wystosowane w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a."), skarżący załączył kopię zeznania podatkowego (PIT 36 – L) za 2013 r. "z firmy handlowej, która jest obecnie zawieszona" oraz kopię decyzji z [...] lipca 2010 r. o wykreśleniu wpisu z ewidencji gospodarczej (Przedsiębiorstwo – Usługowo- Handlowe "[...]"). Oświadczył, że obecnie nie osiąga dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Jako jedyny właściciel i udziałowiec spółki z o.o. [...] także nie osiąga z tego tytułu żadnych dochodów. Nie posiada żadnych lokat ani też rachunków bankowych. Wyjaśnił, że nieruchomości wymienione we wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostają bez związku z przedsiębiorstwem [...] (właścicielem jednej z nich jest syn skarżącego, a drugiej konkubina ojca skarżącego). Postanowieniem z 7 listopada 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] grudnia 2014 r. skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu powtórzył okoliczności, o których mowa w jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 260 u.p.p.s.a., wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, że pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Dodać należy, że skarżący występował już z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w sprawie zawisłej przed tutejszym Sądem, sygn. akt VIII SA/Wa 445/14. Sąd odmówił wówczas skarżącemu przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zaś zażalenie skarżącego na ww. rozstrzygnięcie (por. postanowienie NSA z 23 października 2014 r., sygn. akt I GZ 462/14). Okoliczności faktyczne w ww. sprawie są podobne do wskazywanych w niniejszej sprawie. Sąd dokonując ich oceny uznał, że skarżący nie wykazał, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Nie przedstawił wiarygodnych informacji dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej, w tym posiadanych udziałów w spółce prawa handlowego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ujawnił, że jest prezesem i jedynym udziałowcem w spółce z o.o. [...]. Na etapie sprzeciwu wskazał ww. okoliczność, ale nie wyjaśnił z jakiego tytułu osiąga przychody (dochody). Mimo likwidacji przedsiębiorstwa [...] (w 2010 r.) skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą. Czyli posiada realne możliwości uzyskiwania przychodu (dochodu). Świadczy o tym między innymi kopia zeznania podatkowego (PIT – 36 L) za 2013 r. załączona w odpowiedzi na wezwanie Sądu (wykazany przychód w wysokości [...] zł). Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi lub prowadził międzynarodową działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (zob. str. 999 – 1001 akt podatkowych). W celach gospodarczych wykorzystuje (bezpośrednio lub pośrednio) majątek innych osób (syna, konkubiny ojca). Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy bez wątpienia jako przedsiębiorca. Zobowiązany był zatem przedstawić swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze w sposób wiarygodny, a przy tym umożliwiający weryfikację jego twierdzeń. Tego nie uczynił, także na etapie wniesionego sprzeciwu. Działania takie, w ocenie Sądu świadczą więc o nierzetelnym przedstawieniu sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego. Sąd w konsekwencji został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny jego wniosku. Należało zatem przyjąć, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Zgodnie z poglądami prawnymi prezentowanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy art. 165 u.p.p.s.a., sąd jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć zarówno wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści niż uprzednio wydane. Natomiast złożenie przez stronę kolejnego wniosku w przedmiocie prawa pomocy nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 u.p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienia NSA z 30 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 672/14 oraz II FZ 673/14; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). W tym stanie rzeczy uznać należy, że skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.