VIII SA/Wa 846/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant referent stażysta Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi R. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania o dokonaniu scalenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącego R.F. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., po rozpoznaniu wniosku R. F. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] maja 2010r. utrzymało w mocy decyzję własną o umorzeniu postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania o dokonanie scalenia wsi P. gmina Ch. zatwierdzającego decyzję Wójta Gminy Ch. z [...] stycznia 1991 r. w części dotyczącej gospodarstwa rolnego należącego do S. F.. Decyzję wydano w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Postanowieniem z [...] maja 2009 r. na podstawie art. 149 § 1 i 2, w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa po rozpoznaniu wniosku R. F. Wojewoda M. wznowił postępowanie scaleniowe we wsi P. zakończone decyzją ostateczną Wojewody R. z [...] lipca 1991 r. Następnie decyzją z [...] czerwca 2009 r. organ ten odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody R. z [...] lipca 1991 r. Na skutek odwołania R. F. – dalej skarżącego - od tej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji zalecając zbadanie, czy następcy prawni S. F. nie brali udziału w postępowaniu scaleniowym bez własnej winy i czy zostali powiadomieni o treści decyzji Wójta Gminy Ch.. Postanowieniem z [...] listopada 2009 r. Wojewoda M. przekazał sprawę niniejszą do rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w R. w związku z zapisami ustawy z 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań w administracji publicznej w województwie, zadania realizowane przez Wojewodę M. wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy z 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów z dniem 1 sierpnia 2009 r. stały się zadaniami realizowanymi przez SKO. Scalenie gruntów wsi P., gm. Ch. zostało zatwierdzone w I instancji decyzją Wójta Gminy Ch. z [...] stycznia 1991r. Scaleniem objęto między innymi grunty oznaczone jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] należące do nieżyjącej w dacie prowadzenia postępowania scaleniowego S. F.. Uczestnikami postępowania scaleniowego byli L. Sz. – córka S. F. oraz jej mąż A. Sz., posiadacze gospodarstwa rolnego, którym przydzielona została działka oznaczona nr [...] figurująca przed scaleniem na S. F.. Decyzja Wójta Gminy Ch. z [...] stycznia 1991 r. została podana do publicznej wiadomości – art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów, tzn. odczytana na zebraniu uczestników scalenia w dniu [...] lutego 1991 r. oraz wywieszona przez okres 14 dni w lokalu Urzędu Gminy w Ch. i pozostawiona do wglądu u sołtysa wsi P. również na czas 14 dni. W stosunku do uczestników scalenia, którzy w ustawowym terminie nie wnieśli odwołania decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia wsi P. stała się ostateczna z dniem [...] marca 1991 r., a więc od dnia uprawomocnienia się tej decyzji upłynęło 18 lat. Rozpoznając sprawę niniejszą Kolegium uwzględniając treść art. 146 § 1 kpa orzekło o umorzeniu postępowania. Rozpoznając sprawę ponownie SKO w R. podniosło, iż jedną z negatywnych przesłanek uniemożliwiających uchylenie decyzji w trybie wznowienia jest upływ terminu przedawnienia z art. 146 § 1 kpa, wynoszący 5 lub 10 lat liczony od daty doręczenia decyzji lub jej ogłoszenia stronie. Ponieważ, nie istniała przesłanka do wznowienia postępowania o dokonanie scalenia wsi P. zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy Ch., zdaniem SKO w R. należało umorzyć postępowanie w tej sprawie. W dniu [...] sierpnia 2010 r. R. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania: art. 138 § 1 i 2 w związku z art. 105, 146 § 1, 151 kpa poprzez utrzymanie w mocy i nie uchylenie decyzji z 21 maja 2010r. umarzającej postępowanie w sprawie wznowienia postępowania mimo braku podstaw do umorzenia postępowania oraz art. 7, 77 § 1 kpa, art. 9 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niepełne ustalenie zakresu żądań skarżącego. Wniósł o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] czerwca 2010 r. i [...] maja 2010r. jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa ewentualnie o ich uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania podnosząc w szczególności, iż w postępowaniu scaleniowym nie brali udziału wszyscy spadkobiercy S. F. dziedziczący gospodarstwo rolne, to jest on i jego siostra K. W., brała udział jedynie L. Sz.. W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji wskutek upływu terminu przedawnienia z art. 146 kpa organ administracji publicznej winien ograniczyć się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa ze wskazaniem okoliczności dla których nie uchylił tej decyzji. Scalenie działki nr [...] nastąpiło bez zgody właścicieli, to jest skarżącego i K. W. i wbrew celowi ustawy o scalaniu i wymianie gruntów bowiem pełnowartościowa działka siedliskowa przy drodze asfaltowej zamieniona została na działkę nr [...] o przeznaczeniu rolno – leśnym bez mediów i z dostępem za pośrednictwem polnej drogi, nadto decyzja skierowana została do osoby nie będącej stroną postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując przedstawioną wcześniej argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zapadły z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego regulujących instytucję wznowienia postępowania administracyjnego. W postępowaniu tym wyróżnia się dwie fazy: etap wstępny rozpoczęty wnioskiem strony zgłoszonym właściwemu organowi kończący się bądź wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania – art. 149 § 1 kpa bądź wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania – art. 149 § 3 kpa oraz etap po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego polegający na przeprowadzeniu postępowania dowodowego. Etap ten kończy się bądź wydaniem decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej wobec rzeczywistego braku zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania – art. 151 § 1 pkt 1 kpa, bądź wydaniem decyzji o uchyleniu decyzji dotychczasowej z jednoczesnym orzeczeniem na nowo o istocie sprawy, tj. ponownym jej rozstrzygnięciem – art. 151 § 1 pkt 2 kpa, bądź wydaniem decyzji ograniczającej się do stwierdzenia, że dotychczasowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa i jednoczesnym wskazaniem okoliczności z powodu których odmawia się uchylenia decyzji dotychczasowej - art. 151 § 2 kpa. Tę ostatnią decyzję organ wydaje wtedy, gdy wystąpią w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 146 kpa, tj. zaistnieją ujęte w art. 146 kpa negatywne przesłanki uchylenia decyzji we wznowionym postępowaniu. Przenosząc te ogólne uwagi na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, iż organy obu instancji wprawdzie dostrzegły w sprawie wystąpienie jednej z okoliczności stanowiących negatywną przesłankę uchylenia decyzji z 1991 roku we wznowionym postępowaniu, opisaną w art. 146 § 1 kpa, a mianowicie upływ ponad 5 lat od doręczenia decyzji Wójta Gminy w Ch., to jednak wyprowadziły błędny wniosek co do prawnych konsekwencji tej okoliczności. Pominięto bowiem przewidziany w art. 151 § 2 kpa sposób zakończenia wznowionego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 kpa postępowania w sprawie, w której z powodu upływu ponad 5 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji, nie można już tej decyzji uchylić i na nowo rozpoznać sprawy. W takim przypadku obowiązkiem organu jest stwierdzenie, że dotychczasowa decyzja – której uchylić nie można – została wydana z naruszeniem prawa i wskazanie okoliczności, z powodu których decyzji uchylić nie można. Powyższe wynika wprost z treści art. 151 § 2 kpa, którego istnienia SKO nie zauważyło. Decyzja wydana w oparciu o zapis cyt. wyżej przepisu otwiera stronie składającej wniosek o wznowienie postępowania drogę do dochodzenia odszkodowania w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego od 1 września 2004 r. w związku z uchyleniem art. 153 kpa przez ustawę z 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny i zmianie niektórych innych ustaw. Przepis art. 146 § 1 kpa określając początek biegu wskazanego w nim terminu posługuje się pojęciem "dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji" nie wskazując cech tego doręczenia lub ogłoszenia, ani tym bardziej jego adresatów. Pozwala to na przyjęcie, że chodzi o doręczenie lub ogłoszenie decyzji wobec osób biorących udział w postępowaniu, które podlega wznowieniu (M. Jaśkowska, A. Wróbel, kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II). Nie chodzi zatem, jak to prawidłowo przyjął organ administracji o doręczenie decyzji stronie, która została pominięta w postępowaniu administracyjnym. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy decyzja taka - decyzja Wójta Gminy Ch. z [...] stycznia 1991 r. - została podana do publicznej wiadomości (art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów), tzn. odczytana na zebraniu uczestników scalenia w dniu [...] lutego 1991 r. oraz wywieszona przez okres 14 dni w lokalu Urzędu Gminy w Ch. i pozostawiona do wglądu u sołtysa wsi P. również na czas 14 dni. Żądanie wznowienia postępowania wniesiono dnia [...] marca 2009 r., zaś decyzja kończąca wznowione postępowanie zapadła ostatecznie w dniu [...] czerwca 2010 r. Wobec powyższego upłynął 5 – letni okres od dnia doręczenia bądź ogłoszenia decyzji z art. 146 § 1 kpa, co nie może skutkować umorzeniem wznowionego postępowania, bowiem brak jest przesłanek z art. 105 kpa do wydania takiego rozstrzygnięcia, natomiast należy rozstrzygnąć zgodnie z treścią art. 151 § 2 kpa, co podniesiono wyżej. Organy orzekające wezmą zatem pod uwagę powyższy wywód w odniesieniu do podstaw prawnych decyzji kończącej sprawę we wznowionym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a..