VIII SA/Wa 86/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości oddala skargę. Decyzją z [...] lutego 2008 r., po rozpatrzeniu odwołania J. P. i J. P. (dalej: "skarżący"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub "SKO") uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy R. (dalej: "organ I instancji" lub "Wójt") z [...] grudnia 2007 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Decyzje organów podatkowych zostały wydane w sprawie wniosku skarżących o umorzenie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2007. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 233 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Uzasadniając decyzję kasacyjną organ odwoławczy wskazał, że Wójt odmówił skarżącym umorzenia zaległości podatkowych pomimo tego, że nie zebrał materiału dowodowego pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 67a ust. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Nie ustalił bowiem wysokości dochodów osiąganych przez osoby prowadzące wspólnie ze skarżącymi gospodarstwo domowe. Nie zbadał sytuacji majątkowej tych osób. Nie rozważył kwestii odpowiedzialności użytkownika nieruchomości (syna skarżących) za zobowiązania podatkowe podatnika będącego właścicielem nieruchomości. SKO powołało się przy tym na art. 114a Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy zobowiązał Wójta do ustalenia sytuacji majątkowej wnioskodawcy i członków jego rodziny, a także wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia. Z ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzją SKO nie zgodzili się skarżący. Pismem z [...] marca 2008 r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. J. P. powołał się w uzasadnieniu skargi na swoją sytuację majątkową, załączając kopie dokumentów z tym związanych. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Zauważył, że nie zawiera ona zarzutów dotyczących zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 22 sierpnia 2008 r. Sąd odrzucił skargę J. P., gdyż pomimo wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, nie dokonała na tej czynności w zakreślonym przez Sąd terminie (J P. został zwolniony od kosztów sądowych postanowieniem z 28 maja 2008 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest przy tym według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić wówczas, gdy zostanie spełniona przynajmniej jedna z przesłanek wskazanych w art. 145 u.p.p.s.a. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Nie zostały więc spełnione przesłanki uzasadniające rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 145 § 1 u.p.p.s.a. W pierwszej kolejności wskazać należy, że trafny jest zdaniem Sądu pogląd o wyjątkowym charakterze decyzji kasacyjnych. Zasadą bowiem jest merytoryczne rozstrzyganie sprawy przez organ odwoławczy. Przepis art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej ma przy tym charakter uznaniowy, a nie związany (zob. wyrok WSA w Warszawie z 9 stycznia 2007 r., III SA/Wa 3129/06, Lex nr 205247). Zastosowanie tego przepisu przez organ odwoławczy jest zaś możliwe tylko wówczas, gdy wystąpią wskazane w nim przesłanki. Czyli wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części, a organ odwoławczy wykaże, iż istniejących braków nie można uzupełnić w trybie art. 229 Ordynacji podatkowej z przyczyn leżących po stronie organu I instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2005 r., FSK 1642/04, LEX nr 181004; wyrok WSA w Warszawie z 2 lutego 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1251/04, LEX nr 169324). Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. W celu wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej konieczne bowiem jest ustalenie sytuacji majątkowej wnioskodawców i osób prowadzących z nimi wspólne gospodarstwo domowe, a także wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia. Wójt nie ustalił zaś okoliczności niezbędnych do wydania odpowiadającego prawu rozstrzygnięcia. Lakoniczne uzasadnienie decyzji Wójta uniemożliwia w zasadzie dokonanie kontroli jej legalności. Decyzję organu I instancji zależało zatem wyeliminować z obrotu prawnego, co też uczynił organ odwoławczy wydając decyzję kasacyjną. Z dyspozycji art. 233 § 1 wynika, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji albo 2) uchyla decyzję organu pierwszej instancji: a) w całości lub w części - i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję - umarza postępowanie w sprawie, b) w całości i sprawę przekazuje do rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Zgodnie z § 2 art. 233, organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Samorządowe kolegium odwoławcze uprawnione jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu podatkowego pierwszej instancji. W pozostałych przypadkach samorządowe kolegium odwoławcze uwzględniając odwołanie, ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji (§ 3 art. 233 Ordynacji podatkowej). W ocenie Sądu, wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej nie narusza przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro bowiem organ odwoławczy uznał, że nie jest w stanie dokonać kontroli legalności decyzji pierwszoinstancyjnej z uwagi na jej lakoniczne uzasadnienie, a także uchybienia w postępowaniu dowodowym, to z oczywistych względów mógł wydać decyzję kasacyjną. Nie przedstawił co prawda żadnych rozważań dotyczących art. 233 § 3 Ordynacji podatkowej, nie dostrzegł nadto uchybień dotyczących wniosku o udzielenie ulgi podatkowej (pismo J. P. i J. P. z [...] listopada 2007 r. zostało podpisane tylko przez J. P., a oświadczenie majątkowe małżonków zostało podpisane tylko przez J.P.), błędnie wskazał jako przedmiot wniosku VI ratę podatku zamiast IV, ale uchybienia te zdaniem Sądu nie powodują konieczności wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Powinny natomiast zostać usunięte w trakcie prowadzonego ponownie przez organ I instancji postępowania podatkowego. W pierwszej kolejności ustalić przy tym należy, kto wystąpił z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych, czy zaległości te istnieją (kiedy powstały), a także czy ich wysokość jest bezsporna. Należy także ustalić sytuację majątkową wnioskodawców i osób prowadzących z nimi wspólne gospodarstwo domowe. W realiach niniejszej sprawy jej rozstrzygnięcie wymaga zatem uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Dodać należy, że skarga nie zawiera zarzutów dotyczących decyzji kasacyjnej SKO. Sąd nie ma zatem do czego się odnosić. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.