VIII SA/Wa 87/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu D. P. na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 13 marca 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 87/17 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskiem z [...] lutego 2017 r. (data złożenia formularza) D. P. (zwany dalej: skarżący) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Podał, iż dochód rodziny stanowi kwota [...] zł, uzyskiwana z tytułu zatrudnienia jego żony. Oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności, jako majątek nieruchomy podał mieszkanie własnościowe o powierzchni [...] m2 (wartość [...] zł). Majątku ruchomego nie posiada. Wyjaśnił, że ponosi zobowiązania miesięczne z tytułu: czynszu – [...] zł; wody - ok. [...] zł; energii elektrycznej - ok. [...] zł; telewizji – [...] zł; internetu – [...] zł; kapitału na emeryturę żony – [...] zł, wydatków na leki - ok. [...] zł; wydatków na komunikację – [...] zł; za telefony – [...] zł; na korespondencję – [...] zł; na druk i ksero pism – [...] zł. Pismem z [...] lutego 2017 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawo pomocy poprzez: 1) złożenie zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia żony skarżącego oraz zeznania podatkowego za 2015 i 2016 r.; 2) złożenie wyciągów z rachunków bankowych obojga małżonków (historia operacji) za ostatnie sześć miesięcy; 3) wyjaśnienie jakie obiektywne przeszkody uniemożliwiają skarżącemu podjęcie jakiejkolwiek pracy (jeżeli jest to stan zdrowia złożyć zaświadczenie); 4) udokumentowanie wydatków na bieżące utrzymanie (dowody opłat za mieszkanie, energię, wodę, itp.). W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył pismo, w którym oświadczył, iż termin złożenia zeznania podatkowego upływa z końcem kwietnia i nikt nie ma prawa domagać się tego dokumentu akurat teraz. Oświadczył także, że do pracy fizycznej się "nie nadaje", gdyż ma problemy [...], a poza tym Sad nie ma prawa "wypytywać" go o stan zdrowia. Do ww. pisma przedłożył wyciąg z rachunku bankowego żony za okres od października do grudnia 2016 r., wyciąg operacji na własnym rachunku bankowym, dowód opłaty za mieszkanie oraz zaświadczenie lekarskie z 2011 r. z rozpoznaniem [...] i choroby [...]. Postanowieniem z 13 marca 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 87/17 starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] marca 2017 r. (data złożenia na biurze podawczym) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie. Do złożonego środka zaskarżenia dołączył wyciąg z rachunku bankowego swojego za okres od września 2016 r. do marca 2017 r. z saldem początkowym [...] zł i końcowym [...] zł oraz wystawiony przez pracodawcę żony dokument PIT - 11 za 2016 r. z wykazanym dochodem [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwana dalej p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2012 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzić należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, publ. cbois). Podnieść trzeba, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony niezależnych, nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W świetle powyższych regulacji uznać należy, że oświadczenia majątkowe skarżącego zawarte w formularzu o prawo pomocy oraz złożone na żądanie starszego referendarza sądowego i przy sprzeciwie, dały podstawę do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego. W sprawie Sąd ustalił bowiem, iż rodzina skarżącego posiada stały dochód z tytułu zatrudnienia żony skarżącego. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, jego potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Jednocześnie należy podkreślić, że w związku ze złożoną w niniejszej sprawie skargą na skarżącym ciążył obowiązek uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł. Oceniając sytuację majątkową skarżącego w kontekście ustanowienia adwokata Sąd stwierdza, że jeżeli skarżący uznaje za konieczny udział pełnomocnika w jego w sprawie, winien wygospodarować środki na jego opłacenie. Należy w tym miejscu dodać, że dla spełnienia przesłanek uzasadniających ustanowienie w ramach prawa pomocy pełnomocnika bez znaczenia pozostaje stopień skomplikowania sprawy, czy też nieznajomość przez stronę przepisów prawa. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.