VIII SA/Wa 873/10
WyrokWSA w Warszawie2011-01-19
Skład orzekający: Artur Kot, Iwona Owsińska-Gwiazda, Leszek Kobylski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik ma prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury, która nie odzwierciedla rzeczywistości z przyczyn podmiotowych, gdy nie dołożył należytej staranności w celu uniknięcia udziału w oszustwach podatkowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury, która nie odzwierciedla rzeczywistości z przyczyn podmiotowych, jeśli nie wykazał, że nie wiedział lub nie mógł wiedzieć o udziale w oszustwach podatkowych. Podatnik powinien dołożyć należytej staranności, np. sprawdzić koncesję kontrahenta, aby uniknąć udziału w nielegalnych transakcjach. Zasada neutralności VAT nie chroni podatnika, który nie dołożył takiej staranności.Stan faktyczny
Skarżąca B. M. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. określającą zobowiązanie podatkowe z tytułu VAT za wrzesień 2006 r. w wyższej kwocie niż zadeklarowana przez skarżącą. Organ stwierdził, że faktura wystawiona przez firmę M. B. dotycząca obrotu olejem napędowym nie odzwierciedla rzeczywistości, ponieważ M. B. nie prowadził rzeczywistej działalności gospodarczej, a jedynie firmował działalność prowadzoną przez A. P., który został skazany za przestępstwa skarbowe związane z nierzetelnymi fakturami. Skarżąca twierdziła, że nabyła paliwo w dobrej wierze i powołała się na zasadę neutralności VAT.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień 2006 oddala skargę.
1.1. Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2010 r., po rozpatrzeniu odwołania B. M. (dalej: "skarżąca"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (dalej: "Naczelnik US" lub "organ I instancji") z [...] listopada 2009 r. Przedmiotem decyzji było określenie skarżącej za wrzesień 2006 r. zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł. Skarżąca deklarowała zaś zobowiązanie w kwocie [...] zł. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia Dyrektor IS powołał między innymi art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.; dalej: "ustawa o VAT").
1.2. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie i powołał się na ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji po przeprowadzeniu kontroli podatkowej. Z ustaleń tych wynika, że skarżąca bezpodstawnie odliczyła podatek naliczony wynikający z faktury wystawionej przez firmę [...] M. B.. Faktura ta dotyczyła rzekomego obrotu olejem napędowym. Zdaniem organów podatkowych, ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że M. B. w rzeczywistości nie prowadził działalności gospodarczej w zakresie obrotu olejem napędowym. Firmował jedynie działalność prowadzoną przez A. P.. Rola M. B. ograniczała się do składania odpowiednich podpisów i pieczątek na dokumentach firmy, za co otrzymywał wynagrodzenie od A. P.. M. B., pomimo formalnego zarejestrowania jako podatnik VAT, nie dokonywał zatem czynności (dostaw) podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Świadczą o tym dowody zebrane w trakcie postępowań karnych i podatkowych. Zarówno M. B., jak i A. P. zostali nadto uznani winnymi popełnienia zarzucanych im czynów, tj. posługiwania się nierzetelnymi fakturami, kwalifikowanych jako przestępstwa skarbowe. Wynika to z wyroku Sądu Rejonowego w P. ([...]) z [...] września 2007 r. skazującego ich na kary grzywny. Stąd wniosek, że sporna faktura nie odzwierciedla rzeczywistości z przyczyn podmiotowych. Faktura ta służyła bowiem do zalegalizowania paliwa pochodzącego z niewiadomego źródła (A. P. odmówił wskazania źródła pochodzenia paliwa). W związku z tym skarżącej nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego ze spornych faktur, zgodnie z art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT.
1.3. W odwołaniu od decyzji Naczelnika US skarżąca postawiła zarzuty naruszenia przepisów materialnoprawnych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji. Postawiła także zarzuty naruszenia szeregu przepisów postępowania podatkowego. Podniosła, że ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że M. B. w istocie nie prowadził działalności gospodarczej w zakresie obrotu paliwami, a jedynie firmował taką działalność. Jednak skarżącej przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, gdyż organ nie udowodnił, że dokonując zakupu paliwa wiedziała ona lub przy zachowaniu należytej staranności mogła przypuszczać, że M. B. nie jest rzeczywistym dostawcą paliwa, którego jakość nie została zakwestionowana. Zauważyła, że M. B. był formalnie zarejestrowany jako czynny podatnik VAT. Powołała się nadto na zasadę neutralności VAT. Sporna faktura została wystawiona przez przedsiębiorcę (M. B.), w imieniu którego działała inna osoba (A. P.). Dostawa towaru miała miejsce. Paliwo wykorzystała skarżąca na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Wpływu na wynik sprawy nie ma zaś w ocenie autora odwołania fakt, że faktura nie została wystawiona przez dostawcę towarów. Skarżąca nie może bowiem ponosić konsekwencji nieuczciwego działania jej kontrahenta. Nabyła bowiem paliwo w dobrej wierze.
1.4. Dyrektor IS stwierdził, odnosząc się do zarzutów odwołania, że sporna faktura nie dokumentuje transakcji (czynności) zawartych pomiędzy podmiotami ujawnionymi w ich treści. Tym samym nie odzwierciedla rzeczywistości. Ustalenie to jest wystarczające do pozbawienia skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego ze spornej faktury. Obszernie uzasadniając swoje stanowisko Dyrektor IS powołał się na przepisy ustawy o VAT stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, dokonał ich wykładni, a także przedstawił okoliczności faktyczne będące podstawą do zastosowania tych przepisów. Zauważył, że M. B. nie posiadał nawet koncesji na obrót paliwami, w tym olejem napędowym. Nie posiał także warunków do prowadzenia działalności gospodarczej w tym zakresie. Zeznał, że nie zna skarżącej i nigdy nie dostarczał jej paliwa. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą [...] otrzymywał od A. P. miesięcznie [...] zł. W rzeczywistości nie prowadził on działalności gospodarczej. Działał jako tzw. "słup". Jedynie podpisywał faktury dostarczone mu przez A. P.. Powyższe okoliczności zostały potwierdzone także w trakcie konfrontacji M. B. i A. P..
Zdaniem Dyrektora IS, wpływu na wynik sprawy nie ma fakt, że rzekomy kontrahent składał deklaracje podatkowe (VAT – 7), gdyż nie dokonywał czynności podlegających opodatkowaniu VAT. Firmował jedynie nielegalną działalność prowadzoną przez A. P.. Obowiązek zapłaty VAT wykazanego w treści spornych faktur wynika zaś z art. 108 ustawy o VAT. Skarżąca mogła nadto przypuszczać, że bierze udział w czynnościach dokonywanych w celach nieuczciwych (oszustwach podatkowych). Świadczą o tym między innymi okoliczności towarzyszące zawieraniu rzekomej transakcji, wskazane przez skarżącą. Zeznała ona bowiem, że nie zna osobiście M. B.. Transakcję zawarła z udziałem A. P., który dostarczał jej paliwo. Nie widziała pełnomocnictwa udzielonego rzekomo przez M. B. A. P.. Nie pytała, dlaczego A. P. działa w imieniu M. B., w tym przyjmuje zapłatę za dostarczone paliwo. Tym samym, skarżąca nie dołożyła należytej staranności w celu uniknięcia udziału w oszustwie podatkowym. Zasada neutralności VAT nie może być zaś wykorzystywana w celach sprzecznych z konstrukcja tego podatku.
2.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z [...] lipca 2010 r. wniosła zatem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego. Występując o uchylenie zarówno zaskarżonej, jaki poprzedzającej ją decyzji, autor skargi wskazał na sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na uznaniu, iż nie doszło
do zakupu oleju napędowego przez skarżącą w ilościach i cenie, podanej
na fakturze wystawionej przez firmę [...], gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do tego, żeby stwierdzić, że taki zakup faktycznie nastąpił. Jedynie wskazany na fakturze sprzedawca nie był w istocie stroną tej transakcji. Postawił przy tym zarzuty dotyczące:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż skarżąca nie może realizować prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług w odniesieniu do faktury wystawionej przez firmę [...] M. B., gdy brak jest podstaw pozwalających na pozbawienie skarżącej możliwości realizacji tego prawa;
b) art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do uznania, iż faktura wystawiona przez firmę [...], w odniesieniu do których organ nie uwzględnił prawa skarżącej do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, stanowi odzwierciedlenie transakcji niedokonanej, gdy brak jest wystarczających podstaw do tego, aby ustalić, że do tej transakcji rzeczywiście nie doszło;
2) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
– art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, prowadzący do ustalenia, że nie doszło
do zakupu oleju napędowego przez skarżącą w ilościach i cenie podanej na fakturze wystawionej przez [...], gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do tego, żeby stwierdzić, że taki zakup faktycznie nastąpił, natomiast jedynie wskazany na fakturach sprzedawca nie był w istocie stroną tej transakcji;
– art. 191 w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności pominięcie dowodów wskazujących na to, że doszło do zakupu paliwa przez skarżąca
w ilościach i cenie podanej na fakturze wystawionej przez [...];
– art. 180 § 1 w zw. z art. 181 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez skarżącą, gdy przeprowadzenie tych dowodów miało istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
2.2. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, iż okoliczność, że M. B. nie prowadził rzeczywistej działalności gospodarczej w zakresie handlu paliwami (jedynie firmował taką działalność) nie może automatycznie prowadzić do ustalenia, że do zakupu paliwa objętego sporną fakturą nie doszło. Dodał, iż na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można stwierdzić, że skarżąca dysponowała w chwili zawarcia umowy wiedzą, iż bierze udział w transakcji wykorzystywanej do popełnienia oszustwa w podatku od towarów i usług, polegającego na dokonywaniu obrotu paliwem z nieustalonego źródła pochodzenia. A. P. posiadał pełnomocnictwo do działania w imieniu M. B.. Paliwo zostało dostarczone i wykorzystane przez skarżącą. Autor skargi powołał się przy tym na poglądy prezentowane w orzecznictwie sądowym, potwierdzające zasadność skargi (wyrok WSA w Rzeszowie z 2 kwietnia 2009 r., I SA/Rz 15/09; wyrok ETS z 6 lipca 2006 r., C – 439/07). Dodał, że uwzględniając zasadę neutralności VAT, prawo do odliczenia podatku naliczonego traci podatnik, który wiedział lub powinien był wiedzieć, że uczestniczy w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa w podatku od towarów i usług. W sprawie niniejszej skarżąca działała w dobrej wierze. Jej wnioski dowodowe miały na celu wykazanie, że paliwo zostało jej dostarczone. Konfrontacja A. P. z M. B. miała zaś na celu doprecyzowanie elementów i zakresu pełnomocnictwa.
3. Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Zauważył, że zarzuty przedstawione w skardze nie stanowią nowych okoliczności w sprawie. W świetle ustalonego stanu faktycznego nie zostały naruszone zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
4.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.").
4.2. W sprawie niniejszej warto również wskazać, że na proces stosowania prawa składa się szereg etapów i elementów. I tak, w pierwszej kolejności organ stosujący prawo powinien zidentyfikować odpowiednią normę prawa materialnego, której zastosowanie może wchodzić w rachubę w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy. Następnie poprzez dokonanie wykładni tej normy, winien zrekonstruować jej treść i w oparciu o wynikające stąd wnioski, stwierdzić ustalenie, jakich faktów jest konieczne z punktu widzenia zastosowania tej normy. Ustalenie tych faktów winno nastąpić według reguł prawa procesowego, a zwłaszcza tych reguł, które dotyczą postępowania dowodowego. Końcowym etapem jest dokonanie subsumcji, czyli przyporządkowanie ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawa materialnego. Rolą sądu pierwszej instancji jest kontrola prawidłowości tego działania, z uwzględnieniem przepisów art. 134 i art. 145 u.p.p.s.a.
4.3. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
5.1. W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy oceny prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez organy. Jego istota sprowadza się przy tym do oceny stanowiska Dyrektora IC, iż sporna faktura nie odzwierciedla rzeczywistości. Skarżąca powinna zaś przynajmniej przypuszczać, że bierze udział w czynnościach mających na celu wprowadzanie do obrotu gospodarczego paliw niewiadomego pochodzenia, a w konsekwencji nadużycia (oszustwa) podatkowe.
5.2. Ramy materialnoprawne niniejszej sprawy przedstawiają się przy tym następująco. Zgodnie z art. 86 ustawy o VAT z 2004 r., w zakresie, w jakim towary
i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124 (ust. 1). Kwotę podatku naliczonego stanowi, z zastrzeżeniem ust. 3 – 7 (zastrzeżenia, o których mowa w ust. 3 – 7 nie mają zastosowania w niniejszej sprawie) suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług (ust. 2 pkt 1 lit. a).
Z treści art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT wynika zaś, że nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności.
5.3. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy trafnie przyjął, że sporna faktura nie odzwierciedla rzeczywistości z przyczyn podmiotowych. Skarżąca nie wykazała zaś, że nie wiedziała lub nie mogła wiedzieć o tym, że bierze udział w czynnościach nielegalnych, mających na celu popełnienie oszustwa w podatku od towarów i usług. Skarżąca w ocenie Sądu powinna była zdawać sobie sprawę z tego, że towar nie był jej dostarczany przez osobę ujawnioną w treści spornych faktur jako jego sprzedawca (dostawca). Poza wskazanymi przez Dyrektora IS okolicznościami towarzyszącymi zawieraniu przedmiotowych transakcji, podkreślenia wymaga fakt, że skarżąca nie posiadała wiedzy o tym, czy jej rzekomy kontrahent jest podmiotem posiadającym stosowną koncesję na obrót paliwami (olejem napędowym). Wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie obrotu paliwami wymaga uzyskania stosownej koncesji, zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 4 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504 ze zm.). Jest to okoliczność wystarczająca do tego, aby przyjąć, iż skarżąca nie dołożyła należytej staranności w celu uniknięcia udziału w oszustwach (nadużyciach) podatkowych, podważających zasadę neutralności VAT (zob. wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 21 lutego 2006 r. w sprawie Halifax, C-255/02). Zasada neutralności VAT dotyczy nie tylko czynności (dostaw towarów lub usług) podlegających co do zasady opodatkowaniu VAT, ale także podmiotów będących stronami tych czynności. Wystawienie faktury przez podmiot, który nie był dostawcą towaru (usługi) powoduje naruszenie zasady neutralności VAT nawet wówczas, gdy towar (usługa) zostały nabyte przez podatnika z innego (nieujawnionego) źródła. Podatnik nabywa prawo do odliczenia podatku naliczonego zasadniczo wówczas, gdy faktura odzwierciedla rzeczywistość, tj. dostawę towaru (usługi) przez podmioty ujawnione w jej treści. Wyjątkiem od tej zasady jest możliwość odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury, która nie odzwierciedla rzeczywistości, przez podatnika, który nie wiedział lub nie mógł wiedzieć, że bierze udział w czynnościach mających na celu oszustwa (nadużycia) w podatku od towarów i usług.
6.1. Organ odwoławczy nie naruszył wskazanych w skardze przepisów postępowania podatkowego, tj. przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), w szczególności art. 122, art. 180 § 1 w zw. z art. 181, art. 187 § 1 i art. 191 tej ustawy, ustalając stan faktyczny będący podstawą rozstrzygnięcia. Wystarczająco uzasadnił swoje stanowisko zarówno odnośnie stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, jak i odnośnie wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego
(w szczególności art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT). Dodać należy, że w sytuacji, gdy organ podatkowy ustali, że dana faktura nie odzwierciedla rzeczywistości, to w celu zachowania prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z takiej faktury, podatnik obowiązany jest wykazać, iż nie wiedział lub nie mógł wiedzieć, że bierze udział w czynnościach, których celem jest oszustwo bądź też nadużycie w podatku od towarów i usług. Reasumując, skoro sporne faktury nie odzwierciedlają rzeczywistości z przyczyn podmiotowych, a skarżąca nie sprawdziła, czy jej rzekomy kontrahent posiada stosowną koncesję na obrót paliwami (olejem napędowym), to znaczy, że nie wykazała ona, iż nie wiedziała lub nie mogła wiedzieć o tym, że bierze udział w nielegalnych transakcjach mających na celu wprowadzenie do obrotu gospodarczego oleju napędowego. Tego rodzaju transakcje wiążą się z oszustwami (nadużyciami) podatkowymi, dotyczącymi także VAT. Oszustwem bowiem jest nabywanie towaru od innej osoby od tej, która widnieje jako jego dostawca. Obiektywnie rzecz biorąc oszustwem także jest odliczanie podatku naliczonego wynikającego z faktury, która nie odzwierciedla rzeczywistości. Zasada neutralności VAT nie może być zaś wykorzystywana dla ochrony interesów osób, które biorą udział w oszustwach lub nadużyciach w podatku od towarów i usług, bądź też nie dokładają należytej staranności w celu uniknięcia udziału w tego rodzaju nielegalnych czynnościach. Zasada ta znajduje zastosowanie wówczas, gdy podatnik nie widział lub nie mógł wiedzieć o tym, że bierze udział w oszustwach (nadużyciach) podatkowych. Czyli, z uwagi na przedstawione wyżej ustalenia faktyczne, zasada neutralności VAT nie uzasadnia zachowania przez skarżącą prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur, które nie odzwierciedlają rzeczywistości z przyczyn podmiotowych.
6.2. Zgodzić należy się z autorem skargi co do tego, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości (dalej: "ETS") prezentuje pogląd, iż w sytuacji, gdy podatnik działa zgodnie z przepisami prawa podatkowego i wywiązuje się z nałożonych na niego obowiązków, to trudno karać go za nierzetelne lub nieuczciwe działania jego kontrahentów, o których to działaniach podatnik nie wiedział i w żaden obiektywny sposób nie mógł się dowiedzieć (zob. wyrok ETS z 12 stycznia 2006 r. w sprawach połączonych C-354/03, C-355/03, i C-484/03). W sprawie niniejszej skarżąca mogła się jednak w prosty sposób dowiedzieć, że jej rzekomy kontrahent faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie obrotu paliwami (olejem napędowym). Wystarczyło się bowiem z nim spotkać i zażądać przedstawienia koncesji na tego rodzaju działalność. Skarżąca tego nie uczyniła. W świetle powołanego wyżej poglądu, wnioskując a contrario uznać więc należy, że w sytuacji, gdy obiektywnie rzecz biorąc podatnik mógł się dowiedzieć o nieuczciwych (nierzetelnych) działaniach zarówno jego rzekomego kontrahenta, jak i osoby, której działalność firmował, to nie przysługuje mu prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur, które nie odzwierciedlają rzeczywistości z przyczyn podmiotowych. M. B. nie posiadał doświadczenia, kwalifikacji, sprzętu, bazy oraz koncesji, niezbędnych do działania w zakresie obrotu paliwami.
W związku z powyższym, organ podatkowy nie miał obowiązku kontynuowania postępowania w celu dalszego badania okoliczności towarzyszących zawieraniu transakcji. Wpływu na wynik sprawy nie ma bowiem okoliczność, czy skarżącej dostarczone zostało paliwo przez inną osobę, a także okoliczności takowej dostawy. Skoro M. B. w istocie firmował nielegalną działalność A. P., to z przyczyn oczywistych brak było podstaw do przeprowadzenia dowodu w celu badania zakresu pełnomocnictwa łączącego te osoby, które wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z [...] września 2007 r. ([...]) zostały uznane winnymi popełnienia czynów niedozwolonych (tj. wystawiania przez A. P. oraz posługiwania się przez obydwu fakturami wystawionymi w sposób nierzetelny), wypełniających dyspozycję art. 62 § 2 w związku z art. 6 § 2 ustawy z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. Nr 83, poz. 930 ze zm.). Sądowi z urzędu znany jest nadto wyrok Sądu Rejonowego w P. z [...] stycznia 2010 r. ([...]) skazujący A. P. i M. B. za popełnienie przestępstw skarbowych związanych z naruszeniem (między innymi) art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT poprzez firmowanie przez M. B. działalności prowadzonej przez A. P. w celu zatajenia rzeczywistych rozmiarów działalności prowadzonej przez tego ostatniego (kopia odpisu tego wyroku znajduje się w aktach o sygnaturze VIII SA/Wa 875/10).
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło