VIII SA/Wa 886/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania do ewidencji egzaminatorów kierowców oddala skargę. VIII SA/Wa 886/10 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. sygn. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. /dalej określane jako" SKO w Warszawie" lub "organ"/, po rozpoznaniu odwołania G.K. /dalej określany jako "skarżący"/ od decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. wydanej przez Marszałka Województwa [...] w przedmiocie odmowy wpisania G.K. do ewidencji egzaminatorów sprawdzających kwalifikacje kierowców i kandydatów na kierowców, powołując się na przepisy art.138 § 1 pkt.1 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art.110 ust.1 pkt.9 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym / Dz U z 2005 r. nr 108 poz. 908 ze zm., dalej określana jako "p.r.d"/, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja zapadła po przeprowadzeniu postępowania w toku którego dokonano następujących ustaleń: W dniu [...] grudnia 2009 r. do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w W. wpłynęło pismo G. K. w sprawie ponownego wpisu do ewidencji egzaminatorów sprawdzających kwalifikacje kierowców i kandydatów na kierowców. Marszałek Województwa [...], po rozpoznaniu wspomnianego wniosku, powołaną wyżej decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. odmówił uwzględnienia wniosku i dokonania wpisu. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że G.K. został skreślony z ewidencji egzaminatorów na podstawie decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. w związku ze skazaniem go prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] kwietnia 2004 r. sygn. akt [...] za przestępstwa polegające na przyjmowaniu korzyści majątkowych w czasie pełnienia funkcji publicznej egzaminatora sprawdzającego kwalifikacje kandydatów na kierowców i kierowców oraz za naruszenie zasad egzaminowania i innych przepisów prawa zobowiązujących do bezstronnej i rzetelnej oceny umiejętności osób przystępujących do egzaminu państwowego na prawo jazdy. W kontekście powyższego organ podniósł, że trudno sobie wyobrazić bardziej jaskrawy przykład nie dawania rękojmi należytego wykonywania obowiązków egzaminatora niż skazanie za przestępstwo przyjmowania korzyści majątkowych w związku z pełnioną funkcją egzaminatora. Marszałek Województwa podniósł także, że nie ma w tej sytuacji znaczenia fakt zatarcia skazania oraz to, że upłynął już okres na jaki został orzeczony zakaz wykonywania funkcji egzaminatora, gdyż rękojmię należytego wykonywania obowiązków w rozumieniu art. 110 ust.1 pkt. 9 p.r.d egzaminator winien spełniać zarówno w dacie wpisu jak i w okresie późniejszym. Rekapitulując powyższe ustalenia organ uznał, że G.K. nie daje rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków. Od powyższej decyzji odwołał się G.K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie do istoty poprzez uwzględnienie jego wniosku ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Podniósł, że wydana decyzja jest dotknięta następującymi uchybieniami: 1/ jako podstawę faktyczną odmowy podano wyrok skazujący, który jednak uległ zatarciu, co zgodnie z art. 106 kodeksu karnego nie może dla jego osoby wywoływać żadnych negatywnych następstw; 2/ jako podstawę prawną poprzedniej decyzji skreślającej go z listy egzaminatorów wskazał naruszenie zasad egzaminowania / art.113 ust.1 pkt.1 i 5 p.r.d /, tymczasem ta podstawa skreślenia zakłada możliwość ponownego ubiegania się o wpis po upływie 5 lat; 3/ odstąpienie od zbadania przesłanki rękojmiowej przez nie zbadanie okoliczności, które dawały rzetelny obraz życia, sposobu postępowania i postawy życiowej skarżącego przez okres ostatnich [...] lat. Wspomnianą wyżej decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu Kolegium m.in. wskazało, że analiza akt sprawy doprowadziła ten organ do wniosku, iż podstawą przyjęcia, że skarżący nie daje rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków są inne okoliczności faktyczne niż przyjęte w uzasadnieniu organu I instancji. Kolegium wskazało, że na użytek wykładni pojęcia należytego wykonywania obowiązków w rozumieniu art.110 ust.1 pkt.9 p.r.d, pomocniczo należy posłużyć się rozumieniem tego pojęcia w innych zawodach zaufania publicznego /adwokackim, radców prawnych/. Przywołując orzecznictwo sądowoadministracyjne organ podnosi, że dla uznania, że kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu zaufania publicznego jest wykazanie przez niego /za pomocą odpowiednich dokumentów/ posiadania następujących atrybutów: 1/ posiadanie wymaganej wiedzy teoretycznej; 2/ posiadanie wymaganej wiedzy praktycznej; 3/wykonywanie praktyki powinno mieć miejsce w nieodległym czasie przed złożeniem wniosku. Analiza dokumentów dołączonych do wniosku wskazuje, stwierdza Kolegium, że skarżący nie wykazał się wymagana praktyką w omawianej dziedzinie odbywania w czasie nieodległym przed złożeniem wniosku, jak też nie udokumentował posiadania aktualnej wiedzy teoretycznej. W tej sytuacji organ podnosi, że skład orzekający miał podstawy do uznania, że skarżący nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków egzaminatora z powodu braku wykazania wiedzy teoretycznej oraz brak praktyki w okresie nieodległym od złożenia wniosku o wpis. Natomiast Kolegium wskazało, że w związku z kontrowersjami w doktrynie i orzecznictwie co do możliwości powoływania się w orzeczeniach organów administracji na fakty wynikające z treści zatartych wyroków karnych, Kolegium wywodzi nie wypełnienie przesłanki rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków nie z faktów zatartych karnych wyroków skazujących ale z innych przyczyn podniesionych w swojej decyzji. Skargę na powyższą ostateczna w administracyjnym toku postępowania decyzję SKO w W., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w warszawie G.K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako naruszających prawo. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organy administracji dokonały błędnej wykładni przepisów prawa materialnego tj. art.110 ust.1 pkt.9 p.r.d. z następujących powodów: 1/ nieporozumieniem jest interpretowanie pojęcia rękojmi zawodu egzaminatora z powołaniem się na orzecznictwo dotyczące radców prawnych i adwokatów, chociażby z tego powodu, że nie ma pomiędzy tymi zawodami podobieństwa z zawodem egzaminatora; 2/ nie można rękojmi należytego wykonywania zawodu wiązać jedynie z udokumentowaniem posiadanej wiedzy teoretycznej i praktycznej; 3/ dokonana przez organy administracyjne interpretacja pojęcia rękojmi wykonywania zawodu stawia pod znakiem zapytania sens istnienia art. 113 ust.2 p.r.d, który daje możliwość ponownego ubiegania się o wpis do ewidencji po skreśleniu. Skarżący podniósł także naruszenie przez organy administracji przepisów postępowania nakładających na organy obowiązki prowadzenia postępowania z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej oraz zaufania obywateli do organów państwa. W odpowiedzi na skargę SKO w W., wniosło o jej oddalenie przytaczając argumenty podniesione już uprzednio w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać w tym miejscu należy, iż w myśl art. 113 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym Marszałek Województwa skreśla egzaminatora z ewidencji, m.in. jeżeli ten nie spełnia warunków określonych w art. 110 ust. 1 pkt 2-9 (pkt. 1), a także, gdy naruszył zasady egzaminowania (pkt. 5). Stosownie natomiast do art. 110 ust. 1 pkt. 9 egzaminatorem może być osoba, która daje rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków. Przywołane normy nie konstruują prawnej definicji pojęcia "rękojmia należytego wykonywania obowiązków", jego znaczenie i zakres są jednak utrwalone zarówno w doktrynie prawa, jak też w dorobku judykatury. Podzielić tu należy w całej rozciągłości przytoczone przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji fragmenty komentarzy wskazujące, iż na rękojmię należytego wykonywania obowiązków egzaminatora składa się całokształt jego cech charakteru i właściwości osobistych, których suma daje gwarancję, że będzie wykonywał swoje obowiązki rzetelnie i bezstronnie. Natomiast przez określenie "naruszenie zasad egzaminowania" należy rozumieć przede wszystkim brak obiektywizmu i bezstronności, mające bezpośredni wpływ na wynik egzaminu. Przywołać też należy w tym miejscu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2003 r., sygn. akt II SA 395/01, LEX 1267776 w którego uzasadnieniu Sąd stwierdził m.in. iż "Rękojmię, o jakiej mowa w art. 110 ust. 1 pkt 9 ustawy, odnieść można jedynie do osoby bez istotnych wad, która gwarantuje należyte wykonywanie swoich obowiązków. Obowiązki egzaminatora mają szczególny charakter. Wiążą się z wymogiem pryncypialnej postawy, której cechą jest m.in. bezwzględne poszanowanie prawa. Uzasadnione jest z tego powodu stosowanie surowych kryteriów oceny osób, które ubiegają się o wpis do ewidencji egzaminatorów. /.../ Obowiązki te mogą być bowiem wykonywane jedynie przez osobę, której nie tylko kwalifikacje zawodowe, ale również postawa moralna nie budzą istotnych zastrzeżeń /.../ w kontekście rękojmi, o jakiej mowa w art. 110 ust. 1 pkt 9 ustawy, liczy się dotychczasowa postawa kandydata na egzaminatora, która wespół z osiągniętymi kwalifikacjami zawodowymi winna dawać przekonanie o należytym wykonywaniu przezeń swoich obowiązków. W szczególności cechy osobiste kandydata, potwierdzone jego dotychczasowym postępowaniem, winny wykluczać obawy o jego uczciwość, wiarygodność, rzetelność i obiektywizm". W pełni podzielić należy przekonanie orzekających w sprawie organów, iż fakt prawomocnego skazania za czyn polegający na przyjęciu przez egzaminatora korzyści majątkowej w trakcie wykonywania obowiązków egzaminatora, jednoznacznie przesądza o braku wiarygodności egzaminatora dowodząc tym samym, iż nie tylko nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków ale wręcz przeciwnie, sprawując swą funkcję dopuścił się on przestępstwa. Wyrok skazujący za w/w. czyn przesądza także o tym, iż osoba skazana w sposób szczególnie drastyczny naruszyła zasady egzaminowania. Co prawda nastąpiło już zatarcie skazania za w/w czyn, co oznacza, że skarżący jest uznany za osobę niekaraną, jednakże fakt przyjęcia korzyści majątkowej musi być brany pod uwagę przy dokonywaniu wpisu na listę egzaminatorów. Egzaminator musi bowiem spełniać warunki określone w art. 110 ust.1 pkt 2 – 9 Prawa o ruchu drogowym nie tylko w dacie wpisu, ale i w okresie późniejszym. Rękojmia należytego wykonywania obowiązków wiąże się z pojęciem nieskazitelnego charakteru, a zatem takiego wizerunku kandydata na egzaminatora, na którym nie ciążą żadne zarzuty podważające wiarygodność, czy bezstronność. Ponadto kryterium rękojmi należytego wykonywania obowiązków ma służyć zagwarantowaniu właściwego poziomu moralnego i zawodowego egzaminatora. Jego spełnienie wymagane jest niezależnie od spełnienia przez niego pozostałych warunków dotyczących kwalifikacji zawodowych (tak wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11.03.2010 r. IIISA/Gd 581/09). Należy także podzielić pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 maja 2010 r. IISA/Po 245/10, iż "... za niezasadny należy uznać zarzut skargi, iż organ nie może powoływać się na ustalenia poczynione na podstawie wyroku Sądu Karnego, albowiem upływ czasu od skazania skarżącego wyrokiem spowodował zatarcie skazania. W tym przypadku organ nie wywodzi z samego faktu skazania skarżącego określonych skutków prawnych, lecz na podstawie całokształtu ustaleń dokonuje określenia jego cech osobowych. Sąd przychyla się do tezy wyroku WSA w Warszawie z 14 października 2009 r. II SA/Wa 729/09, iż do rozstrzygnięć administracyjnych (...) nie ma odniesienia zasada domniemania niewinności, o której stanowi art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, gdyż ta fundamentalna zasada prawa karnego nie ma zastosowania do sprawy administracyjnej, w której nie przesądza się o winie za czyn karalny". Wprawdzie wyrok odnosi się do innych spraw niż wpis do ewidencji egzaminatorów, jednak zawiera treści, które mogą znaleźć odniesienie w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu wydana w sprawie decyzja pierwszoinstancyjna co do zasady pozostawała zatem w zgodzie z prawem, a w konsekwencji za nie naruszającą prawa uznać należy także utrzymującą ją w mocy, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu, decyzję organu II instancji. W świetle przedstawionych wyżej wywodów, uznających zgodność z prawem wydanej przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.