VIII SA/Wa 892/16

WyrokWSA w Warszawie2017-06-22

Skład orzekający: Iwona Owsińska – Gwiazda, Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz – Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowych i nałożył sankcje z powodu niezgodności powierzchni zadeklarowanej we wniosku z powierzchnią stwierdzoną w kontroli, w sytuacji gdy beneficjent twierdzi, że błędy wynikły z nowego, skomplikowanego systemu wypełniania wniosków?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowych i nałożył sankcje, ponieważ beneficjent nie spełnił wymogów dotyczących powierzchni gruntów objętych zobowiązaniem. Niezgodność między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną, przekraczająca dopuszczalne progi, uzasadniała zastosowanie przepisów rozporządzenia 640/2014, w tym odmowę przyznania pomocy i nałożenie sankcji. Skomplikowanie przepisów lub nowego systemu wypełniania wniosków nie stanowi podstawy do uwzględnienia wniosku w całości pomimo stwierdzonych uchybień.
Stan faktyczny
Beneficjent K. G. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok. Kontrola wykazała niezgodności między zadeklarowanymi a stwierdzonymi powierzchniami gruntów w ramach różnych wariantów programu. Organ I instancji przyznał płatność tylko częściowo i nałożył sankcje. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy. Beneficjent złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i brak winy w popełnionych błędach, wynikających z nowego systemu składania wniosków.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]września 2016 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2015 rok oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga K. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] Nr [...] z [...] września 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] Nr [...] z [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu 26 maja 2014 r. (data wpływu do organu) K. G. (dalej: wnioskodawca, skarżący, beneficjent) złożył do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Kierownik BP, organ I instancji) wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (zwana także: płatność PRŚ) na 2015 rok w ramach programu PROW 2007-2013. We wniosku wnioskodawca zadeklarował działki rolne o powierzchni 7,24 ha: w Pakiecie 2. Rolnictwo ekologiczne Wariant 2.1 – Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 6,15 ha; Wariant 2.3 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 0,33 ha; Wariant 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) - na powierzchni 0,76 ha. W wyniku kontroli administracyjnej wniosku organ I instancji ustalił, iż deklarowane do płatności rolnośrodowiskowej grunty wynoszą: dla Wariantu 2.1 – 5,14 ha; dla Wariantu 2.3 – 0,00 ha; dla Wariantu 2.9 – 0,37 ha. Decyzją nr [...] z [...] czerwca 2016 r. Kierownik BP, działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 173, ze zm., zwana dalej: ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), § 2 - 3, § 7 ust. 1, § 9 ust 1 i ust. 2 pkt 2, § 10 pkt 2 lit. b, § 11, § 12 ust. 2, § 13a ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 3 i ust. 4, § 18 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, § 19, § 20 ust. 2 i ust. 3, § 26 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem PRŚ) oraz art. 67, art. 68 ust. 1, art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem 1306/2013) oraz art. 19 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków nowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48, zwane dalej: rozporządzeniem 640/2014) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwana dalej: k.p.a.), orzekł o: 1) przyznaniu beneficjentowi płatności PRŚ na rok 2015 w łącznej kwocie [...] zł, w tym: z tytułu Wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) kwotę [...] zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, w tym środki z budżetu Unii Europejskiej [...] zł, środki krajowe [...] zł; 2) odmowie przyznania beneficjentowi płatności PRŚ z tytułu Wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) i nałożył sankcję w wysokości [...] zł; 3) odmowie przyznania beneficjentowi płatności PRŚ z tytułu Wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji podał, iż kontrola administracyjna wniosku na 2015 r., w przedmiotowej sprawie wykazała różnice między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną. I tak: powierzchnia zadeklarowana do płatności dla Wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) wynosiła 6,15 ha, zaś po jej korekcie w oparciu o system informacji geograficznej stwierdzono 5,14 ha; dla Wariantu 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) powierzchnia deklarowana wynosiła 0,33 ha, zaś stwierdzona – 0,00 ha; dla Wariantu 2.9 – Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) powierzchnia zadeklarowana wynosiła 0,76 ha, zaś powierzchnia stwierdzona 0,37 ha, co skutkowało przyznaniem płatności do Wariantu 2.1 w pomniejszonej wysokości oraz odmową przyznania płatności PRŚ do Wariantów 2.3 i 2.9 łącznie z nałożeniem sankcji. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane przez okres 5 lat od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i dotyczy następujących powierzchni: 1) zobowiązanie Wariant 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) podjęte w dniu 15 marca 2014 r. na powierzchnię równą 5,14 ha oraz 2) zobowiązanie Wariant 2.1 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) podjęte w dniu 15 marca 2014 r. na powierzchnię równą 0,37 ha. W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję beneficjent wskazał, że nie zgadza się z decyzją o przyznaniu płatności PRŚ na 2015 r. w pomniejszonej wysokości. Skarżący podał, że w Wariancie 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) nie zgadza się z wykluczeniem z płatności działki rolnej F3a z uprawą mieszanki strączkowo-zbożowej o powierzchni 0,12 ha na działkach ewidencyjnych o nr [...] i nr [...] oraz działki rolnej J1a z uprawą mieszanki strączkowo-zbożowej o powierzchni 0,62 ha. Uprawy te były zasiane i prawidłowo prowadzone. W Wariancie 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) nie zgodził się z wykluczeniem z płatności działki rolnej A1 o powierzchni 0,23 ha z jabłonią domową. Ww. roślina sadownicza spełnia warunki minimalnej obsady, takie jest też stanowisko jednostki certyfikującej. Jednocześnie w uprawach sadowniczych pominięto w Wariancie 2.9 działki rolne: F1a o powierzchni 0,16 ha, F2 o powierzchni 0,14 ha, B1a o powierzchni 0,23 ha. W Wariancie 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) nie zgadza się z wykluczeniem z płatności działki rolnej K1 o powierzchni 0,33 ha z trwałymi użytkami zielonymi (TUZ). Roślinność TUZ była zagospodarowana i na bieżąco koszona i nie wie, dlaczego zostały na nią nałożone sankcje. Skarżący podniósł również, że ze względu na wprowadzenie nowego systemu wypełniania wniosków w 2015 r. (o dużej skali trudności), Ministerstwo Rolnictwa oraz Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa obiecywały, iż rolnicy nie będą karani za popełnione błędy przy wypełnianiu wniosków. Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] września 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz treść mających zastosowanie w sprawie przepisów, tj. § 2 ust. 1, § 6, § 11, § 12 ust. 3, § 23 ust. 2, § 26 ust. 2 rozporządzenia PRŚ oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Podał, że w ramach Wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) wnioskodawca ubiegał się o płatność do powierzchni 6,15 ha do następujących działek rolnych: C1a o powierzchni 0,68 ha - lucerna mieszańcowa, D1a o powierzchni 0,46 ha - lucerna mieszańcowa, E1a o powierzchni 1,95 ha - lucerna mieszańcowa, F3a o powierzchni 0,12 ha - wyka jara z owsem, F4 o powierzchni 0,55 ha - mieszanka wieloletnia traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, J1a o powierzchni 0,62 ha - wyka jara z owsem i Ł1a o powierzchni 1,77 ha - wyka jara z owsem. Na wykazie z 31 października 2014 r. przekazanym przez jednostkę certyfikującą "Ekogwarancja" dla działki rolnej G oraz J nie został potwierdzony wariant, w związku z czym działki te zostały wykluczone z płatności PRŚ. Działkom rolnym z roku 2014 odpowiadają kolejno działki rolne: F3a, J1a w 2015 r. W wyniku analizy deklarowanej powierzchni oraz analizy podjętego zobowiązania stwierdzono zwiększenie zobowiązania, czego konsekwencją było zastosowanie funkcjonalności powierzchni udowodnionej dla działek: •nr ewid. [...], na której zadeklarowano działkę rolną C1a na powierzchni 0,50 ha, stwierdzono, że powierzchnia objęta zobowiązaniem wynosi 0,45 ha, wykluczono zatem 0,05 ha; •nr ewid. [...], na której zadeklarowano działkę rolną D1a na powierzchni 0,34 ha, stwierdzono, że powierzchnia objęta zobowiązaniem wynosi 0,29 ha, wykluczono 0,05 ha; •nr ewid. [...], na której zadeklarowano działkę rolną E1a na powierzchni 1,28 ha, stwierdzono, że powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza (PEG) wynosi 1,27 ha, wykluczono 0,01 ha; •nr ewid. [...], na której zadeklarowano działkę rolną E1a na powierzchni 0,67 ha, stwierdzono, że powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza (PEG) wynosi 0,66 ha, wykluczono 0,01 ha; •nr ewid. [...], na której zadeklarowano działkę rolną F4 na powierzchni 0,43 ha, stwierdzono, że powierzchnia objęta zobowiązaniem wynosi 0,28 ha, wykluczono 0,15 ha; •nr ewid. [...], na której zadeklarowano działkę rolną F3a na powierzchni 0,04 ha, stwierdzono, że powierzchnia objęta zobowiązaniem wynosi 0,00 ha, wykluczono 0,04 ha; •nr ewid. [...], na której zadeklarowano działkę rolną F3a na powierzchni 0,08 ha, stwierdzono, że powierzchnia objęta zobowiązaniem wynosi 0,00 ha, wykluczono 0,08 ha; •nr ewid. [...], na której zadeklarowano działkę rolną J1a na powierzchni 0,62 ha, stwierdzono, że powierzchnia objęta zobowiązaniem wynosi 0,00 ha, wykluczono 0,62 ha. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi 1,01 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych w ramach Wariantu 2.1 a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 19,65%, co - zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia 640/2014 - uzasadniało przyznanie pomocy do powierzchni stwierdzonej, pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy. W ramach Wariantu 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) beneficjent zadeklarował działkę rolną K1 o powierzchni 0,33 ha – TUZ. W wyniku przeprowadzonej analizy powierzchni podjętego zobowiązania ustalono, iż powierzchnia objęta zobowiązaniem dla działki ewidencyjnej o numerze 5 w ramach Wariantu 2.3 wynosi 0,20 ha (PEG_orny). Natomiast powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza na tej działce oznaczona PEG_TUZ wynosi 0,00 ha. W związku z powyższym działka ta została wykluczona z płatności. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi 0,33 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku w ramach Wariantu 2.3 a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej wynosi 100%. W ramach Wariantu 2.9 – Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) wnioskodawca zadeklarował płatność na powierzchni 0,76 ha do działek rolnych: A1 o powierzchni 0,23 ha - jabłoń domowa, B1a o powierzchni 0,23 ha – malina, F1a o powierzchni 0,16 ha – malina, F2 o powierzchni 0,14 ha - jabłoń domowa. Dyrektor ARiMR wskazał, iż zobowiązanie podjęte w pierwszym roku zobowiązania w ramach Wariantu 2.9 wynosiło 0,37 ha ze względu na fakt, iż na wykazie z dnia 31 października 2014 r., przekazanym przez jednostkę certyfikującą "Ekogwarancja", dla działki rolnej A oraz G, nie został potwierdzony Wariant 2.9, w związku z czym działki te zostały wykluczone z płatności rolnośrodowiskowej. Działkom rolnym z 2014 r. w 2015 r. odpowiadają kolejno działki rolne A1 i F2. Dla działki rolnej F1a zobowiązanie zostało podjęte na powierzchni 0,14 ha, podczas gdy w 2015 r. skarżący zadeklarował powierzchnię 0,16 ha. Ze względu na zwiększenie powierzchni zobowiązania: •dla działki rolnej A1, położonej na działkach ewidencyjnych [...] oraz [...], zastosowano funkcjonalność powierzchni udowodnionej i zapisano powierzchnię 0,00 ha; •dla działki rolnej F2, położonej na działce ewidencyjnej [...], zastosowano funkcjonalność powierzchni udowodnionej i zapisano powierzchnię 0,00 ha; •dla działki rolnej F1a, położonej na działce ewidencyjnej [...], zastosowano funkcjonalność powierzchni udowodnionej i zapisano 0,14 ha. Łączna powierzchnia wykluczona wynosi 0,39 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku w ramach Wariantu 2.9 a powierzchnią stwierdzoną w kontroli wynosi 100%, co zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia 640/2014 uzasadniało odmowę przyznania pomocy. Dyrektor ARiMR, po ponownym rozpoznaniu sprawy w ramach postępowania odwoławczego, uznał, iż powierzchnia uprawniona do przyznania płatności została przez organ I instancji ustalona prawidłowo. Dlatego wyjaśnienia beneficjenta, zawarte w odwołaniu, nie mogą zostać uwzględnione. Co istotne, skarżący nie kwestionuje wyników kontroli na miejscu w 2014 r. Potwierdza okoliczność zlikwidowania trwałego użytku zielonego na jednej z działek zadeklarowanych we wniosku i w planie działalności rolnośrodowiskowej. Skargę na powołaną wyżej decyzję do sądu administracyjnego złożył skarżący, wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz zwrot kosztów postępowania. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do władzy publicznej, nałożenie na skarżącego sankcji, pomimo braku jego winy w powstałych uchybieniach, brak dostatecznego uzasadnienia decyzji w zakresie kwestii, mających istotny wpływ na kształt rozstrzygnięcia. Uzasadniając zarzuty skargi beneficjent podał, że pomimo złożonego odwołania organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji, przy czym z uzasadnienia decyzji wynika, że przyczyną były prawdopodobnie inne powody, niż wynikałoby to z treści decyzji organu I instancji. Uważa, że treść zaskarżonej decyzji nie wskazuje, dlaczego nałożono na niego sankcje. Zawarte na tę okoliczność w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnienie organu odwoławczego jest bardzo skomplikowane, niezrozumiałe i niczego tak naprawdę nie wyjaśnia. Można się jedynie domyślać, że chodzi o to, iż błędnie wypełnił wniosek o przyznanie płatności. Nawet jeśli taka jest przyczyna, to – zdaniem skarżącego -nie jest to jego wina, tym bardziej że w 2015 r. został wprowadzony nowy system wypełniania wniosków, odmienny niż w latach poprzednich i znacznie trudniejszy. Problematyka płatności rolnośrodowiskowych zawiera dużą ilość przepisów, że bardzo łatwo się w tym pogubić (w decyzji organ powołuje się na różnego rodzaju rozporządzenia unijne i polskie). Karanie za takie błędy rolników nie może być zgodne z prawem. Wskazał, że we wniosku o płatność zadeklarował rodzaje upraw i powierzchnie upraw zgodnie z rzeczywistością, dlatego nie może zgodzić się z tak niesprawiedliwym potraktowaniem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 p.p.s.a. Tryb składania wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r. reguluje ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, które to akty prawne były cytowane wyżej. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia PRŚ, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha, 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności; 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych składa się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, tj. od 15 marca do 15 maja (§ 23 ust. 2 rozporządzenia PRŚ). Decyzje w sprawie przyznania pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych są wydawane przez kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 1 marca roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności (§ 26 ust. 2 rozporządzenia PRŚ). Zgodnie z § 11 rozporządzenia PRŚ, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana m.in. do działek rolnych - w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-6 i 8. W przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 3 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone, położonych na obszarach Natura 2000 (§ 12 ust. 3 rozporządzenia PRŚ). W przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 płatność PRŚ jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których po plonie głównym są uprawiane rośliny: 1) jako wsiewka poplonowa - w przypadku wariantu pierwszego, 2) ozime jako międzyplon ozimy - w przypadku wariantu drugiego, 3) jare jako międzyplon ścierniskowy - w przypadku wariantu trzeciego. Wysokość płatności rolnośrodowiskowej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności na: 1) hektar gruntu i powierzchni działek rolnych lub 2) sztukę zwierzęcia i liczby krów, klaczy, loch i owiec matek, lub 3) metr bieżący miedzy śródpolnej i długość tej miedzy, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności (§ 18 ust. 1 rozporządzenia PRŚ). Zadeklarowane we wniosku przez beneficjenta dane podlegają weryfikacji za pomocą kontroli administracyjnych oraz kontroli na miejscu przeprowadzanych przez właściwe władze. Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc. Taka kontrola na miejscu u skarżącego została przeprowadzona w dniu 13 sierpnia 2014 r., podczas której dokonano pomiaru powierzchni działek rolnych zadeklarowanych we wniosku na 2014 r. Ten rok dla beneficjenta był pierwszym rokiem 5 letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, które rozpoczęło się z dniem 15 marca 2014 r. Skarżący wyczerpał wówczas administracyjny tok instancji, zaskarżając odwołaniem decyzję organu I instancji. W zaskarżonej decyzji organ II instancji dokładnie wskazał, jaką powierzchnię uznał za stwierdzoną i kwalifikowalną do płatności na 2015 r., porównując z deklaracją i kontrolą powierzchni działek deklarowanych przez skarżącego do programu wieloletniego w 2014 r. Jeśli działki zostały wykluczone z płatności w 2014 r., to i za 2015 r. rolnik nie może za nie dostać wnioskowanych płatności, nie powinien więc ich deklarować we wniosku. W programach wieloletnich beneficjent powinien deklarować co rok te same uprawy, te same działki i te same ich powierzchnie. Wynika to z przepisu § 6 ust. 1 rozporządzenia PRŚ, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany. Rolnik nie może w kolejnych latach trwania zobowiązania zwiększyć powierzchni zobowiązania i zmieniać podjętego zobowiązania poprzez dodanie poszczególnych wariantów Pakietu 2, jak to uczynił skarżący we wniosku na 2015 r. Z treści skargi wyraźnie wynika, że skarżący ma świadomość, iż błędnie wypełnił wniosek o płatność PRŚ na 2015 rok. Nie ma znaczenia dla zasad przyznawania płatności PRŚ okoliczność podnoszona przez skarżącego, że nie ma w tym jego winy. Jednocześnie, składając przedmiotowy wniosek i podpisując jego treść, skarżący oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności oraz posiada plan działalności rolnośrodowiskowej (punkt IX wniosku). Sąd w całości podziela stanowisko Dyrektora ARiMR, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy zweryfikował zadeklarowane działki rolne w przedmiotowym wniosku w odniesieniu do roku 2014. I tak: w ramach Wariantu 2.1. - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) w 2014 r. skarżący podjął zobowiązanie pięcioletnie, poczynając od 15 marca 2014 r. na powierzchnię 5,14 ha, natomiast we wniosku na 2015 r. zadeklarował 6,15 ha. Organy zasadnie ograniczyły więc płatność z uwagi na częściowe wykluczenia powierzchni działek rolnych: C1a (nr ewid. [...]), D1a (nr ewid. [...]), E1a (nr ewid. [...] i [...]), F4 (część działki nr ewid. [...]) oraz całkowite wykluczenia powierzchni działek rolnych: F3a (część działki nr ewid. [...]), F3a (nr ewid. [...]) i J1a (nr ewid. [...]). W pierwszym roku zobowiązania beneficjenta wykluczono z płatności rolnośrodowiskowej działki rolne G i J, które w 2015 r. odpowiadają kolejno działkom F3a i J1a (brak potwierdzenia wariantu przez jednostkę certyfikującą w wykazie z dnia 31 października 2014 r.). W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczących powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia 640/2014. Różnica procentowa między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych, kwalifikowanych w ramach Wariantu 2.1 a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 19,65%. Właściwie zatem organy ustaliły, iż stwierdzona różnica, zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia 640/2014, uzasadniała przyznanie pomocy do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy. W ramach Wariantu 2.3 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) w 2014 r. skarżący nie podjął zobowiązania rolnośrodowiskowego od 15 marca 2014 r. (odmówiono mu płatności w tym wariancie), a więc nie powinien deklarować we wniosku na 2015 r. działki rolnej K1 (nr ewid. [...]) o powierzchni 0,33 ha. Różnica procentowa między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku w ramach Wariantu 2.3 a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej wyniosła 100%, co skutkowało odmowa płatności oraz nałożeniem sankcji w kwocie [...] zł, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia 640/2014. Jeżeli bowiem różnica między powierzchnia zadeklarowaną a powierzchnia stwierdzoną przekracza 50%, rolnikowi nie przyznaje się żadnej pomocy. Dodatkowo podlega on karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. W ramach Wariantu 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) skarżący podjął zobowiązanie pięcioletnie, poczynając od 15 marca 2014 r. na powierzchnię 0,37 ha, natomiast we wniosku na 2015 r. zadeklarował 0,76 ha. Organy zasadnie ograniczyły więc płatność z uwagi na częściowe wykluczenie powierzchni działki rolnej F1a (nr ewid. [...]) oraz całkowite wykluczenia powierzchni działek rolnych: A1 (nr ewid. [...] i [...]), F2 (nr ewid. [...]). W pierwszym roku zobowiązania beneficjenta wykluczono z płatności rolnośrodowiskowej działki rolne A i G, które w 2015 r. odpowiadają kolejno działkom A1 i F2 (brak potwierdzenia wariantu 2.9 przez jednostkę certyfikującą w wykazie z dnia 31 października 2014 r.). Jednocześnie organy w całości uwzględniły działkę rolną B1a (nr ewid. [...]) o powierzchni deklarowanej 0,23 ha, uznając ją również za powierzchnię stwierdzoną. Stąd działka B1a wraz z częścią działki F1a o łącznej powierzchni 0,37 ha zostały uwzględnione do płatności. Łączna powierzchnia wykluczona wynosi 0,39 ha. Właściwie ustalono zatem, że różnica procentowa między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku w ramach wariantu 2.9 a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej wynosi 100%. Powyższe skutkowało także wymierzeniem sankcji w kwocie [...] zł na podstawie art. 19 ust. 2 rozporządzenia 640/2014. Wbrew zarzutom skargi, organy nie dopuściły się w prowadzonym postępowaniu naruszenia wskazanych tam przepisów k.p.a., które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Jeśli chodzi o postępowania o przyznanie płatności PRŚ, to kwestia postępowania dowodowego uregulowana jest w art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, a więc odmiennie od regulacji k.p.a. Zgodnie z art. 21 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Niewątpliwie więc, w oparciu o ww. przepis, na beneficjenta został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie jego uprawnienia do otrzymania płatności. Natomiast na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie jest on bowiem zobowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. II GSK 810/11, publ. cbosa). Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 21 października 2016 r. w sprawie II GSK 575/15, nie oznacza to jednak, że organ nie ma prawnego obowiązku podjęcia działań celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, gdy zachodzą wątpliwości co do zasadności zgłoszonego wniosku i przyznania dochodzonych płatności. Jednak, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie organy prawidłowo wyjaśniły stan faktyczny, dokonując jego analizy w oparciu o wniosek z 2014 r. oraz zobowiązanie wieloletnie podjęte przez skarżącego z dniem 15 marca 2014 r. W ocenie Sądu, również uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom z art. 107 § 3 k.p.a., w którym to organ odwoławczy prawidłowo wskazał podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia. Natomiast stwierdzenie skarżącego w skardze, że przepisy krajowe i unijne dotyczące przedmiotowej płatności są skomplikowane, nie stanowi przesłanki do uwzględnienia wniosku w całości, pomimo stwierdzonych uchybień w jego sporządzeniu. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło