VIII SA/Wa 9/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] września 2017 r. [...]. Zaskarżoną decyzją, nr [...] z dnia [...] listopada 2017 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U z 2017 roku, poz. 1257, dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania Z. S. od decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] września 2017 roku, nr [...] przyznającej Z. S. specjalny zasiłek opiekuńczy na Z. C. w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od 1 września 2017 roku do 31 października 2017 roku - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawą wydanego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i dokonana ocena prawna. Decyzją z dnia [...] września 2017 roku Wójt Gminy C. przyznał Z. S. specjalny zasiłek opiekuńczy na Z. C. w kwocie po [...] zł miesięcznie, na okres od 1 września do 31 października 2017 roku. Organ uzasadniając wydanie decyzji wskazywał, że spełnione zostały warunki do przyznania świadczenia z art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2013 roku o świadczeniach rodzinnych (DZ.U z 2017 roku, poz. 1952 dalej jako ustawa). Świadczenie przyznano do miesiąca września 2017 roku ponieważ wniosek został złożony w dniu [...] września 2017 roku. Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie złożyła Z. S., z treści którego wynika, iż nie zgadza się z okresem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jej zdaniem pominięto okres opieki od 1 listopada 2016 do 31 sierpnia 2017 roku. Wskazywała, że organ nie zastosował w tym przypadku art. 24 ust. 2a ustawy. Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie ustalił, iż w dniu [...] marca 2016 roku został złożony w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności Z. C.. W dniu [...] sierpnia 2016 roku Z. S. złożyła w organie wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mamą Z. C.. Do wniosku dołączyła orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] kwietnia 2016 roku zaliczające Z. C. do [...] stopnia niepełnosprawności, a także orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] sierpnia 2016 roku, uchylające w części orzeczenie komisji pierwszego stopnia i wskazujące na inny symbol niepełnosprawności, daty powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności, a także konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Decyzja z dnia [...] września 2016 roku organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt, iż Z. C. nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzja organu została utrzymana decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2016 roku. W dniu [...] września 2017 roku skarżąca złożyła w organie wyrok Sądu Rejonowego w R. – [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2017 roku zmieniający orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] sierpnia 2016 roku. Wskazanym wyrokiem Sąd zaliczył Z. C. do [...] stopnia niepełnosprawności okresowo od 1 stycznia 2016 roku do 31 grudnia 2017 roku. Wyrok stał się prawomocny w dniu [...] września 2017 roku. Decyzją z dnia [...] września 2017 roku Organ I Instancji na podstawie art. 155 k.p.a. zmienił swoją decyzję z dnia [...] września 2016 roku i przyznał skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy w kwocie [...] zł za okres od 1 marca do 31 października 2016 roku. W dniu [...] września 2017 roku skarżąca złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mamą na okres zasiłkowy 2016/2017. Po rozpoznaniu organ I Instancji przyznał zasiłek decyzją z dnia [...] września 2017 roku w kwocie po [...] zł miesięcznie, na okres od 1 września do 31 października 2017 roku. Zasady ustalania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego zostały uregulowane w art. 16a i 24ust.2 i 2a ustawy. W myśl przepisu art. 16a ust.1 ustawy taki zasiłek przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny , a także małżonkom, jeżeli: - nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub - rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami – konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zasiłek przysługuje jeżeli łączny dochód osoby sprawującej opiekę oraz osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust.2 ustawy – czyli kwoty [...] zł. Warunkiem nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest łączne spełnianie wszystkich przesłanek z art. 16a ust. 1 i 2 ustawy oraz brak wystąpienia przesłanek wykluczających to prawo określonych w art. 16a ust.8 ustawy. W przedmiotowej sprawie w ocenie organu skarżąca spełnia przesłanki do nabycia prawa do zasiłku. Sporna kwestią pozostała początkowa data przyznania tego świadczenia. Zgodnie z art. 24 ust.2 ustawy prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Okres zasiłkowy 2016/2017 zawiera się w przedziale od 1 listopada 2016 roku do 31 października 2017 roku. Skarżąca wniosek na ten okres zasiłkowy złożyła w dniu [...] września 2017 roku. Z tego względu w ocenie organu odwoławczego świadczenie zostało przyznane za prawidłowy okres tj. od 1 września do 31 października 2017 roku. W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 24 ust.2a ustawy zgodnie z którym jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności. Organ zauważył i powyżej powołany przepis został już zastosowany przy wydawaniu decyzji z dnia [...] września 2017 roku, w trybie art. 155 k.p.a., gdzie organ przyznał prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 marca 2016 roku do 31 października 2016 roku. W takiej sytuacji specjalny zasiłek opiekuńczy za okres zasiłkowy 2016/2017 mógł być przyznany skarżącej od miesiąca złożenia wniosku czyli według reguły z art. 24 ust.2 ustawy. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła Z. S.. Zaskarżonej decyzji zarzucała naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 24 ust.2a ustawy w związku z art. 69 Konstytucji RP. Z uwagi na powyższe wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i również poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji i przyznanie jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego za cały okres zasiłkowy 2016/2017. W uzasadnieniu skargi podnosiła, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organów, że w sprawie nie można zastosować przepisu art. 24 ust.2a ustawy gdyż powyższy przepis w przypadku skarżącej został już zastosowany przy wydaniu w trybie art. 155 k.p.a. decyzji o przyznaniu zasiłku za okres zasiłkowy 2015/2016 i nie może być ponownie zastosowany za kolejny okres zasiłkowy. Zdaniem skarżącej taka wykładnia przepisu art. 24 ust. 2a ustawy jest nieprawidłowa i nie uwzględnia intencji Trybunału Konstytucyjnego z wyroku z dnia 23 października 2007 roku oraz ustawodawcy, który powyższy przepis w wykonaniu wyroku wprowadził. Została przerwana ciągłość prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji gdy nie zaprzestała opiekować się matką. Organ zastosował przepis art. 24 ust.2 ustawy uznając prymat tego przepisu nad art. 24 ust.2a ustawy. Jej zdaniem na podstawie art. 24 ust.2a ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy powinien być przyznawany na każdy okres zasiłkowy, w którym przypada czas niepełnosprawności począwszy od daty złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności do końca okresu trwania stopnia niepełnosprawności, o ile strona złożyła wnioski za kolejne okresy zasiłkowe. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2016 roku, nr 718 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W ocenie sądu administracyjnego skarga zasługuje na uwzględnienie. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest ustalenie za jaki okres powinien być przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy dla Z. S. w związku ze złożonym w dniu [...] września 2017 roku wnioskiem. Jak wynika z niespornych ustaleń faktycznych w spawie wynika, ze od 1 stycznia 2016 roku Z. S. zrezygnowała z pracy zarobkowej celem opieki nad swoją niepełnosprawną mamą Z. C.. W dniu [...] marca 2016 roku został złożony w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności matki skarżącej Z. C.. Ostatecznie postępowanie w tym przedmiocie zakończyło się wyrokiem Sądu Rejonowego – [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2017 roku, sygn. akt [...] (prawomocny od 7 września 2017 roku), zaliczające Z. C. do [...] stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z art. 24 ust.2 zasadniczo prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jednocześnie istnieje przepis art. 24 ust.2a, który stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Należy zauważyć, iż postępowanie w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności mamy skarżącej Z. C. toczyło się w okresie od [...] marca 2016 roku do daty uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] czerwca 2017 roku ([...] września 2017 roku), gdzie został ustalony znaczny stopień niepełnosprawności matki skarżącej w okresie od 1 stycznia 2016 do 31 grudnia 2017 roku. W tym okresie Z. S. złożyła w dniu [...] sierpnia 2016 roku wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy za okres zasiłkowy 2015/2016, a w dniu [...] września 2017 wniosek o ten zasiłek za okres zasiłkowy 2016/2017. Zdaniem Sądu stanowisko organu, iż specjalny zasiłek opiekuńczy za okres zasiłkowy 2016/2017 może być przyznany tylko od miesiąca złożenia wniosku tj. września 2017 roku ponieważ organ przepis art. 24 ust.2a zastosował do poprzedniego okresu zasiłkowego nie znajduje usprawiedliwionych podstaw prawnych. Należy zauważyć, iż w przypadku rozstrzygnięcia o stopniu niepełnosprawności przez sąd powszechny, termin z art. 24 ust.2a ustawy liczy się od uprawomocnienia wyroku w tym przedmiocie. W myśl wyżej powołanego przepisu prawo do zasiłku przysługuje od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, ale tylko wtedy, gdy w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia zostanie złożony wniosek o wypłatę zasiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2017 roku, sygn. akt I OSK 913/17). Wyrok ustalający znaczny stopień niepełnosprawności matki skarżącej uprawomocnił się w dniu [...] września 2017 roku. Wniosek o przyznanie świadczenia został złożony w dniu [...] września 2017 roku, co jednoznacznie wskazuje, że skarżąca zmieściła się w 3 miesięcznym terminie. W tej sytuacji termin prawa do zasiłku zaczyna się od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności tj. marca 2016 roku. W związku z tym wniosek skarżącej przyznającej jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego winien obejmować cały okres zasiłkowy, od 1 listopada 2016 roku do 31 października 2017 roku. Żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia o prawie do zasiłku za okres 2016/2017 nie ma rozstrzygnięcie o prawie do tego zasiłku za wcześniejszy okres. Wnioski złożone przez skarżącą o zasiłek za okresy zasiłkowe 2015/2016 i 2016/2017 są oddzielnymi wnioskami i wiązanie możliwości zastosowania przepisu art. 24 ust.2a ustawy od zastosowania do wcześniejszego okresu nie znajduje podstaw prawnych. Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni rozważania Sądu co do możliwości zastosowania w sprawie przepisu art. 24 ust.2a ustawy i ponownie rozpozna wniosek złożony przez skarżącą za okres zasiłkowy 2016/2017. Z uwagi na powyższe Sąd orzekł biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a.