VIII SA/Wa 90/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2010 r. sprawy ze skargi K.N., M.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania w przedmiocie uznania za wspólnotę gruntową oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., działając na podstawie art. 105 §1 w związku z art. 146 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a., po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku K. N., M. N., K. Ł., E. B., J. G i Z. K. o wznowienie postępowania w sprawie uznania za wspólnotę gruntową wsi S. nieruchomości leśnej oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] o pow. [...] ha położonej we wsi O. K. – umorzyło postępowanie. U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. W dniu [...] maja 2008 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. wpłynął wniosek K. N., M. N., K. Ł., E. B., J. G. i Z. K. o wznowienie postępowania w sprawie uznania za wspólnotę gruntową wsi S. nieruchomości leśnej oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej we wsi O. K. decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] października 1994 r. znak: [...] utrzymaną w mocy decyzją Wojewody R. z dnia [...] listopada 1994 r. znak: [...]. Jako podstawę wznowienia wnioskodawcy wskazali przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Podnieśli, iż odnaleźli w zasobach Archiwum Państwowego w K. dokumenty mogące mieć znaczenie w sprawie, a nieznane organom orzekającym w chwili wydawania decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] listopada 1994 r. w zakresie uznania nieruchomości leśnej o powierzchni [...] ha za wspólnotę mieszkańców wsi S.. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. odmówiło uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] października 1994 r. Dokonując analizy przedłożonych dokumentów Kolegium nie stwierdziło, aby dane zawarte w załączonych do wniosku o wznowienie postępowania dowodach miały istotny wpływ na treść ostatecznego rozstrzygnięcia i podważały ustalenia dotychczasowej decyzji. W konkluzji organ stwierdził, iż ujawnione w sprawie dowody okazały się nieistotne dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. znak: [...] po ponownym rozpoznanie wniosku o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2008 r. uznając, że przedstawione nowe dowody w sprawie są nieistotne, czym nie wypełniają dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skarg K. N. i M. N. na ww. decyzję wyrokiem z dnia 3 września 2009 r. sygn. akt: VIII SA/Wa 188/09 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2008 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wydając decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, nie zbadało czy nie doszło do upływu okresu przedawnienia oznaczonego w przepisie art. 146 § 1 k.p.a., co oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie. Mając na względzie ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu ww. wyroku, Kolegium wskazaną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. uwzględniło dyspozycję art. 146 § 1 k.p.a., tj. że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Jednocześnie wskazało, iż w niniejszej sprawie decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] października 1994 r. została wywieszona w Urzędzie Gminy w O. na okres od [...] października 1994 r. do [...] listopada 1994 r. celem zapoznania mieszkańców gminy, a także została przekazana w dniu [...] października 1994 r. sołtysom wsi, w tym do S. i O. K. celem zapoznania z nią mieszkańców /pismo Urzędu Gminy w O. z dnia [...] grudnia 1994 r./. A zatem pięcioletni termin wynikający z art. 146 § 1 k.p.a. upłynął w miesiącu październiku 1999 r. Z upływem tego terminu strony nie mogły skutecznie wnioskować o wznowienie postępowania z przyczyn wymienionych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.. Wskazało również, iż prowadzenie postępowania po upływie okresu przedawnienia naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnej. Dlatego też po upływie tego okresu strony postępowania mają prawo oczekiwać, że uprawnienia i obowiązki wynikające z danej decyzji administracyjnej nie ulegną wzruszeniu i nastąpi stabilizacja stosunków prawnych. Skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] grudnia 2009 r. złożyli K. i M. N. (zwani dalej skarżącymi) wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj.: – art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu, – art. 7 i 77 k.p.a. poprzez brak ustaleń dotyczących doręczenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] października 1994 r. oraz zapoznania się z treścią tejże decyzji przez sołtysów wsi S. i O. K., – art. 105 §1 k.p.a. poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania. W uzasadnieniu podnieśli, iż postępowanie dowodowe winno być przeprowadzone z zachowaniem ogólnych zasad procesowych. Zdaniem skarżących organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie zapewnił im czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, jak i nie przeprowadził dowodów potwierdzających zapoznanie się mieszkańców wsi S. i O. K. przez sołtysów z decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] października 1994 r., albowiem – w ich ocenie – samo przekazanie nie może być potwierdzeniem wywieszenia decyzji w miejscu publicznym na terenie wsi. Dokonanie tych ustaleń ma istotne znaczenie dla oceny biegu terminu dla doręczenia decyzji. Ponadto podnieśli, iż na powyższą okoliczność organ powinien dokonać przesłuchania mieszkańców wsi S. i O. K.. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Podkreśliło, iż wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło na podstawie zebranego materiału dowodowego, który był skarżącym znany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej dalej p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd w niniejszej sprawie, była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2009 r. umarzająca postępowanie w sprawie wznowienia postępowania w sprawie uznania za wspólnotę gruntową wsi S. nieruchomości leśnej oznaczonej nr [...] o pow. [...] ha we wsi O. K.. Podstawą materialno - prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego tj. art. 105 § 1 oraz art. 146 § 1. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Natomiast art. 146 § 1 stanowi, iż uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3 - 8 oraz w art. 145 a, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat (podkreślenie Sądu). Artykuł 145 § 1 i art. 145 a określają przesłanki do wznowienia postępowania. Za bezzasadny należy zatem uznać zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a.. Sąd stwierdza, iż zgodnie ze wskazanym przepisem organ administracji publicznej jest zobowiązany do umorzenia postępowania w danej instancji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, a więc także wtedy gdy brak jest sprawy mogącej być przedmiotem rozstrzygnięcia. Sąd podziela argumentację Kolegium, iż przepis art. 145 §1 k.p.a. jest przepisem bezwzględnie obowiązującym, co oznacza że wystąpienie przesłanki upływu pięciu lat od daty doręczenia lub ogłoszenia decyzji skutkuje niemożnością uchylenia bądź odmowy uchylenia decyzji z powodu m.in. ujawnienia nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji a nieznanych organowi wydającemu decyzję (ust. 5 art. 145 §1). Z upływem tego okresu organy administracji publicznej tracą kompetencje do merytorycznego rozpoznania sprawy. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie dopatrzył się również podniesionych w skardze naruszeń przepisów postępowania tj. art. 10 k.p.a. (zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym), jak i art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. Stosownie bowiem do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie natomiast z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika jednoznacznie, iż postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Jako dowody należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Następnie organ dokonuje oceny całokształtu zgromadzonego materiału, co w niniejszej sprawie nastąpiło z poszanowaniem wszelkich reguł. Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że strony niniejszego postępowania miały zapewniony dostęp do akt sprawy, jak i zostały zachowane możliwości zapoznania się z dowodami i wnoszenia uwag oraz wniosków w sprawie w całym toczącym się postępowaniu i z tego uprawnienia korzystały. Natomiast wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło na podstawie zebranego materiału dowodowego, który był stronom znany. Dlatego też zdaniem Sądu zarzut skarżących o braku możliwości zapoznania się z aktami sprawy należy uznać za nieuzasadniony. Organ prawidłowo udokumentował sposób ogłoszenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] października 1994 r. w sposób przewidziany w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28 poz. 169), który stanowi, iż "decyzje w sprawach wymienionych w ust. 1 i 2 podaje się do wiadomości uprawnionych do udziału we wspólnocie w sposób przyjęty w danej miejscowości oraz ogłasza się je przez wywieszenie w urzędzie gminy na okres 14 dni. Po upływie tego okresu decyzję uważa się za doręczoną wszystkim uprawnionym do udziału". Powyższe zostało potwierdzone stosownymi pismami urzędowymi /w aktach administracyjnych/. Zdaniem Sądu zarzuty wadliwości sposobu ogłoszenia tej decyzji wobec braku przesłuchania mieszkańców wsi S. i O. K. są całkowicie błędne. Te okoliczności zostały prawidłowo wykazane przez Kolegium. Jednocześnie Sąd wskazuje, iż kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, poza granicami skargi powziął ustalenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. nie wyjaśniło sposobu i terminu ogłoszenia decyzji ostatecznej wydanej w sprawie przez Wojewodę R. z dnia [...] listopada 1994 r., która była przedmiotem postępowania wznowieniowego. Wobec tego należy stwierdzić, że Kolegium nie wykonało w tym zakresie wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2009 r. Powyższe nie miało jednak wpływu na wynik tej konkretnej sprawy. Sąd stwierdził przedawnienie terminu do merytorycznego orzekania określonego w art. 146 § 1 k.p.a., gdyż w aktach sprawy znajduje się odpis wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 1997 r. oddalający skargę na decyzję Wojewodę R. z dnia [...] listopada 1994 r. Przedmiotem skargi mogła być zatem ostateczna decyzja administracyjna wydana przed datą orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 1997 r. Należy podnieść, iż pomiędzy tą datą, a datą złożenia wniosku o wznowienie postępowania ([...] maja 2008 r.) upłynął 5 letni okres przedawnienia określony w art. 146 § 1 k.p.a Mając powyższe na względzie Sąd uznał, iż przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa oraz, że organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.. A zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.