VIII SA/Wa 900/14
PostanowienieWSA w Warszawie2014-09-23
Skład orzekający: Monika Kramek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, powinna zostać zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Instytucja prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na swoje dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów postępowania. W przypadku, gdy wpis od skargi znacznie przewyższa uzyskiwany przez stronę dochód, a jego uiszczenie stanowiłoby ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu, należy przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.Stan faktyczny
W. R. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. dotyczącą podatku akcyzowego. Wnioskodawca argumentował, że nie jest w stanie uiścić wpisu w wysokości 35.913 zł, ponieważ utrzymuje się wyłącznie z emerytury, która po potrąceniach wynosi określoną kwotę. Do wniosku załączył dokumenty potwierdzające jego sytuację materialną i zdrowotną.Rozstrzygnięcie
Postanowiono zwolnić W. R. od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 23 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym postanawia zwolnić od kosztów sądowych
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi W. R. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że nie jest w stanie uiścić wpisu w wysokości 35.913 zł, bowiem utrzymuje się wyłącznie z emerytury, która w wyniku egzekucji, po potrąceniu wynosi [...] zł. Wyjaśnił, że bez pomocy syna nie byłby w stanie się utrzymać, gdyż to on opłaca wszystkie rachunki i zapewnia "dach nad głową". W związku z tym, że podlega stałej opiece lekarskiej i musi przyjmować leki na ten cel wydaje ok. [...] zł miesięcznie. Oświadczył, że z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Do wniosku załączył odcinek emerytury, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz wystawione na syna faktury za gaz wodę i energię.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.
Przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach, kiedy spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga to, iż sytuacja materialna skarżącego była kilkakrotnie przedmiotem analizy sądu administracyjnego, w efekcie której przyznano mu prawo pomocy (m.in. w sprawie III SA/Wa 2027/08 i VIII SA/Wa 219/10, VIII SA/Wa 515/13) w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. Przyznanie skarżącemu prawa pomocy w innych sprawach toczących się przez tym samym sądem nie przesądza o automatycznym wydaniu takiego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Mając jednakże na uwadze, że wpis od skargi ustalony został na kwotę 35.913 zł zaś dochód skarżącego to emerytura, która po potrąceniu wynosi [...] zł uznano, że aktualnie nie ma on możliwości na poniesienie takiego wydatku. Obowiązek uiszczenia wpisu w wysokości znacznie przewyższającej uzyskiwany dochód, a także ewentualnych przyszłych kosztów postępowania stanowiłby ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu, a tym samym kontroli zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło