VIII SA/Wa 909/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] września 2013 r., znak [...] po rozpatrzeniu odwołania A. S. (dalej: "skarżąca") od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta P. z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...], odmawiającej przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej. Decyzją z [...] lipca 2013 r. wydaną z up. Burmistrza Miasta P., odmówiono skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na męża – M. S.. W uzasadnieniu organ wskazał, że powodem odmowy jest pozostawanie osoby, na którą wnioskowane jest świadczenie w związku małżeńskim, co stanowi przesłankę negatywną do przyznania wnioskowanego świadczenia. Od decyzji odwołanie wniosła skarżąca podnosząc, że jej mąż jest chory na Zespół [...], czyli [...]. Choroba powstała od urodzenia i jest postępująca. Mąż wymaga codziennej opieki osoby drugiej i nie radzi sobie w codziennych czynnościach życiowych. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] września 2013 r., utrzymało w mocy przedmiotową decyzję, aczkolwiek z innych powodów, niż wskazane w uzasadnieniu organu I instancji. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji, co do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z powodu pozostawania osoby, na którą wnioskowane jest świadczenie w związku małżeńskim. Organ podniósł, że na tle wyroku Trybunału Konstytucyjnego ugruntowało się orzecznictwo sądowoadministracyjne, z którego wynika, że skoro małżonek należy do kręgu osób obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, co łączy się z prawem do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie Kolegium wskazało, że w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) ustawodawca uzależnił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od spełnienia m.in. wymogu legitymowania się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei w art. 17 ust. 1 lit. b) ustawodawca postanowił, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Zatem organ ustalając prawo do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, w przypadku, gdy świadczenie to zostało przyznane na podstawie przepisów dotychczasowych, musi badać kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Ponieważ w treści przepisu art. 17 ust. 1 lit. b) ustawy ustawodawca użył pojęcia "niepełnosprawność" należało rozważyć, czy oznacza ono tylko niepełnosprawność w stopniu znacznym albo niepełnosprawność łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium uznało, że w ramach jednego artykułu należy stosować to samo pojęcie i skoro uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od posiadania znacznego stopnia niepełnosprawności albo niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, to również "niepełnosprawność", o której mowa w art. 17 ust. 1 lit. b) ustawy należy rozumieć, że ma to być niepełnosprawność w stopniu znacznym, albo niepełnosprawność łącznie ze wskazaniami. Zatem, zdaniem organu, ponieważ w stanie faktycznym niniejszej sprawy, mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to ten znaczny stopień niepełnosprawności musiał powstać nie później niż do ukończenia przez niego 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do 25 roku życia. Jak wynika z orzeczenia, znaczny stopień niepełnosprawności, do którego został zaliczony mąż skarżącej, datuje się od [...] października 2005 r., a więc gdy miał on ukończone [...] lat. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1 lit. b) ustawy i dlatego nie było podstaw do przyznania skarżącej dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zakwestionowała powyższe rozstrzygnięcie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta P., odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.; dalej: "u.ś.r.") w związku z ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548; dalej "ustawa zmieniająca"). Przepis ten zawiera zamknięty katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, którymi są m.in. matka oraz osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 5 ze zm.), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z zapisu ustępu 1b tego przepisu wynika natomiast, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie trwania nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Tak jak to prawidłowo zinterpretował organ II instancji prawo do świadczenia przysługuje zatem, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia i gdy jest to niepełnosprawność w stopniu znacznym albo niepełnosprawność łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W przedmiotowym postępowaniu przyczyną odmowy przyznania dodatku przez organ II instancji był fakt nieudowodnienia, że znaczy stopień niepełnosprawności lub niepełnosprawność łącznie ze wskazaniami powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole. W ocenie Sądu postępowanie organów narusza zasadę w myśl, której organ obowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego – art. 9 kpa, zasadę prawdy obiektywnej, uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli – art. 7 kpa i 77 § 1 kpa. I tak w sytuacji, gdy Kolegium dokonało odmiennej od organu I instancji oceny przesłanek od spełnienia, których zależy nabycie prawa do przedmiotowego świadczenia winno o powyższym powiadomić skarżącą wzywając do złożenia dokumentów, z których wynikałaby niepełnosprawność w stopniu znacznym bądź ze wskazaniami nabyta przez Mariana Szymańskiego do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Należało, bowiem mieć na uwadze, że data ustalonego w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności stopnia znacznego, ustalona dla M. S. od dnia [...] października 2005 roku, podyktowana została datą złożenia wniosku. Należy zauważyć, że organ nie ocenił też znajdujących się w aktach administracyjnych: orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia z [...] lipca 1979 r. uznającego M. S. za inwalidę II grupy z ogólnego stanu zdrowia ze wszelkimi przeciwwskazaniami do zatrudnienia oraz świadectwa ukończenia liceum ogólnokształcącego z [...] kwietnia 1979 r. Na marginesie dodać należy, iż Sądowi znana z urzędu jest sprawa skarżącej o sygn. VIII SA/Wa 465/13 dotycząca odmowy przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, gdzie Skarżąca na rozprawie w dniu 16 października 2013 roku oświadczyła do protokołu, że dysponuje dokumentem o stopniu niepełnosprawności męża, gdy miał 24 lata i innymi dokumentami na okoliczność jak wyżej z czasów jego dzieciństwa, ale nikt ich nie żądał ( protokół rozprawy k. [...] akt sądowych). Mając na uwadze powyższe braki, nieprawidłowości postępowania w odniesieniu się przez organ do zebranych w sprawie faktów wskazujące w konsekwencji na brak wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, Sąd uznał, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą się ostać. Dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy, organ uwzględni wszystkie fakty i okoliczności zgromadzone w sprawie, odpowiednio do potrzeb uzupełniając materiał dowodowy, następnie rozpatrzy cały zebrany materiał dowodowy, czemu da wyraz w uzasadnieniu podjętej decyzji. Kierując się powyższymi rozważaniami, Sąd, z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.