VIII SA/Wa 912/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 października 2025 r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania budowy budynku gospodarczego oddala skargę. W dniu 10.09.2024 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. wpłynęło pismo M. W. (dalej: skarżący) o sprawdzenie, kontrolę na rozbudowę, nadbudowę budynku z gospodarczego na mieszkalny na działce nr [...] w miejscowości L. gm. G.. Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że w/w działka nr [...] stanowi własność M. Z., a działka nr [...] stanowi własność M. W.. Zawiadomieniem z 21.11.2024 r. PINB w K. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dot. legalności budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr [...], w miejscowości L., gm. G., stanowiącej własność M. Z.. Postanowieniem Nr [...] z 10.12.2024 r. PINB w K. wstrzymał budowę budynku gospodarczego o konstrukcji murowanej informując stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego, o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. MWINB postanowieniem Nr [...] z 11.02.2025 r. uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Rozpoznając sprawę ponownie PINB wskazał, że przedmiotem postępowania legalizacyjnego jest budynek gospodarczy, murowany, parterowy z poddaszem użytkowym o wymiarach ok. 19,80 m x 5,09 m i wysokości w kalenicy ok. 7,20 m, zlokalizowany na działce nr [...] (przy granicy z działką nr [...]), położonej w miejscowości L., gm. G.. Inwestor M. Z. zakupiła w/w nieruchomość aktem notarialnym (Repertorium A Nr [...]) 31.05.2021 r. W maju - czerwcu 2023 r. M. Z. wykonała rozbudowę z nadbudową pierwotnego budynku gospodarczego: o murowany ganek o wymiarach ok. 3,76 m x 2,76 m; nad całą powierzchnią parteru podniesiono ściany zewnętrzne o ok. 1,10 m i wykonano nową konstrukcję dachu wraz z pokryciem (dodatkowo wykonano lukarny); nad parterem wydłużono strop o ok. 2,63 m, który podparty jest dwoma słupami w poziomie parteru, obudowany - zwiększono powierzchnię użytkową w stosunku do pierwotnego budynku. Inwestor wewnątrz budynku rozebrał część istniejących ścian; w części obiektu budowlanego wykonano ścianki działowe; częściowo usunięto stary strop; pozostawiając tylko belki konstrukcyjne, a w części obiektu wykonano nowy strop; wykonano schody betonowe; częściowo wymieniona/wykonana stolarka okienna i drzwiowa. Budynek nieocieplony, nieotynkowany. W trakcie postępowania dowodowego odnośnie legalności pierwotnej bryły budynku gospodarczego ustalono, że pierwotny budynek gospodarczy na w/w nieruchomości został wybudowany w latach 1965-1968 przez ówczesnych właścicieli H. i S. P.. Lata budowy pierwotnej bryły budynku gospodarczego potwierdzają oświadczenia świadków D. P. z dnia 28.05.2025 r. oraz Z. R. z 07.07.2025 r., a także zdjęcia lotnicze z 1959 r. oraz z 1973 r. PINB w K. ustalił, że przedmiotowy obiekt budowlany powstał w warunkach samowoli budowlanej, bowiem z pism Urzędu Miasta i Gminy w G. oraz Archiwum Państwowego w R. wynika, że w posiadanych zbiorach dokumentów nie odnaleziono żadnej dokumentacji potwierdzającej legalne wybudowanie pierwotnego budynku gospodarczego. Powołując się na wyrok NSA z 8.11.2018 r. sygn. akt II OSK 2704/16 organ wskazał, że naruszenia ustawy Prawo budowlane powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Istotne jest rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (wyrok NSA z dnia 02.12.2010 r. II OSK 1974/10 oraz uchwała NSA z 16.12.2013 r. sygn. akt. II OPS 2/13). Ustalenia czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji z punktu widzenia Prawa budowlanego, w tym w szczególności czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności należy co za tym idzie dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wykonania tych robót. Biorąc pod uwagę powyższe odnośnie rozbudowy i nadbudowy w/w obiektu budowlanego: w myśl art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 682) " Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29 - 31. Decyzję o pozwoleniu na budowę wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej. Zgodnie z art. 3 pkt 12 pozwolenie na budowę jest decyzją administracyjną zezwalającą na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego. Upoważnia ona zatem inwestora do rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych polegających na wykonaniu obiektu budowlanego w określonym miejscu, jego odbudowie, rozbudowie, nadbudowie (art. 3 pkt 6) oraz na przebudowie, montażu, remoncie i rozbiórce tych obiektów (art. 3 pkt 7). W trakcie prowadzonego postępowania M. Z. nie przedstawiła decyzji o pozwoleniu na rozbudowę i nadbudowę w/w budynku gospodarczego (w aktach sprawy znajduje się jedynie zgłoszenie z 17.07.2023 r. dot. zdjęcia eternitu na blachodachówkę - wymiana pokrycia dachu na dwóch budynkach gospodarczych i budynku mieszkalnym bez zmiany konstrukcji oraz zgłoszenie z 18.07.2023 r. dot. budowy szczelnego zbiornika na ścieki sanitarne o pojemności do 10 m.kw.). Natomiast - z art. 36 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. 1961 r. Nr 7 poz. 46), która obowiązywała w chwili budowy pierwotnej bryły budynku gospodarczego wynika, że: "Przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego niezbędne jest uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę". W art. 36 ust. 3 w/w ustawy zawarto upoważnienie do wydania przepisów wykonawczych. W oparciu o nie wydane zostało rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa Urbanistyki i Architektury z 27.07.1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego, które weszło w życie 13.08.1961 r. W § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia wymieniono kategorie robót budowlanych, które nie wymagały pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, zaś w § 5 kategorie robót budowlanych wymagających jedynie zgłoszenia. Zatem roboty budowlane, które nie zostały wymienione w tych katalogach musiały zostać poprzedzone uzyskaniem pozwolenia na budowę. Wśród robót budowlanych przewidzianych w § 4 i 5 nie ma budowy budynku gospodarczego. A zatem przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego niezbędne było uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę (obecny właściciel nieruchomości nie posiada pozwolenia na budowę jw.). Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 4 pkt 1 Prawa budowlanego z 1961 r. pod pojęciem "obiekt budowlany" należy rozumieć stałe i tymczasowe budynki, urządzenia budowlane związane z budynkami, obiekty inżynierskie, urządzenia techniczne, instalacje przemysłowe, pomniki, posągi, wodotryski itp., obiekty architektury ogrodowej oraz kapliczki i inne podobne obiekty kultu religijnego, natomiast pod pojęciem "budynku" należy rozumieć każdą budowlę posiadającą ściany lub filary bądź słupy i pokrycie (art. 4 pkt 2 Prawa budowlanego z 1961 r.). Organ wskazał, że w związku z ustaleniami, iż pierwotna bryła budynku powstała w warunkach samowoli budowlanej, a rozbudowy i nadbudowy nie da się wyodrębnić z całości bryły w zaistniałym stanie faktycznym mamy do czynienia z ciągiem samowoli budowlanej. W związku z powyższym, iż pierwotny budynek wraz z rozbudową i nadbudową tworzy całą funkcjonalną bryłę, zachodzi konieczność legalizacji całego obiektu budowlanego tj. budynku gospodarczego. Zgodnie z art. 48 ust. 1 w/w ustawy "Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia ". W myśl art. 48 ust. 3: W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację ", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub Jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej". W związku z powyższym, iż w/w obiekt budowlany został wybudowany, a także rozbudowany i nadbudowany bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, zdaniem PINB zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 48 - 49e ustawy Prawo budowlane. Postanowieniem nr [...] z 22.08.2025 r. PINB w K. wstrzymał budowę budynku gospodarczego o konstrukcji murowanej zlokalizowanego na działce nr ew. [...] (przy granicy z działka ew. [...]) położonej w miejscowości L. (gm. G.), stanowiącej własność M. Z. wybudowanego oraz rozbudowanego i nadbudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W w/w postanowieniu organ poinformował stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego, o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. W zażaleniu M. Z. podniosła w szczególności, ze nie prowadziła budowy, jedynie przebudowała stary istniejący budynek gospodarczy, nie powstała też nowa bryła. Rozpoznając sprawę na skutek zażalenia MWINB postanowieniem Nr [...] z 24.10.2025 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podzielił ustalenia PINB, iż skoro brak jest pozwolenia na budowę budynku gospodarczego wybudowanego około 1965 r. przez poprzednich właścicieli działki H. i S. P., a M. Z. również nie posiada decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś sporny budynek gospodarczy wybudowano w latach 60-tych XX wieku, co potwierdza także analiza zdjęć lotniczych (obiekt widoczny jest na zdjęciu lotniczym z 1973r.) to słusznie PINB w K. zastosował w sprawie obecnie obowiązujące przepisy ustawy Prawo budowlane, wskazując na ciąg samowoli budowlanej (prace budowlane przy samowolnie wybudowanym obiekcie polegające na jego rozbudowie i nadbudowie prowadzone były po dniu wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z dnia 7.07.1994r., tj. po dniu 1.01.1995r., w wyniku których budynek osiągnął obecne parametry i kształt). Zakresu zrealizowanych prac przy rozbudowie i nadbudowie spornego budynku gospodarczego nie da się wyodrębnić z całości bryły obiektu, stąd przyjąć należy, że mamy do czynienia z ciągiem samowoli budowlanej. Podniósł, że dokonane przez inwestora zgłoszenie (data wpływu do Starostwa Powiatowego w K. - 17.07.2023r.) na wymianę pokrycia dachowego z eternitu na blachodachówkę na budynku gospodarczym, nie może stanowić o legalności robót polegających na rozbudowie i nadbudowie obiektu. M. Z. zrealizowała bowiem zupełnie inne roboty, które odbiegają od zakresu robót określonych w w/w zgłoszeniu. Wobec powyższego zastosowany przez organ powiatowy tryb art. 48 Prawa budowlanego był właściwy. W sprawie brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego (nie można mówić o odstępstwie od zgłoszenia - por. wyrok NSA z 9.01.2018r. II OSK 732/16). Organ wskazał, że sentencja postanowienia Nr [...] z 22.08.2025 r. oraz jego uzasadnienie odpowiadają dyspozycji przepisu 48 ust. 1-4 Prawa budowlanego. PINB w K. właściwie wstrzymał roboty budowlane, jak też poinformował prawidłowo M. Z. o możliwości złożenia wniosku o legalizację oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i sposobie ustalenia jej wysokości. Odnosząc się do zarzutów z zażalenia [...] WINB wskazał, że nawet częściowa rozbiórka obiektu i ponowna jego odbudowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę bowiem z punktu widzenia Prawa budowlanego nie ma znaczenia, czy budowa budynku następuje jako taka, która jest realizowana po raz pierwszy, czy nawiązuje do niegdyś istniejących rozwiązań. Jeżeli część budynku została niegdyś rozebrana, to ponowne wybudowanie tej dawniej rozebranej części wymaga dopełnienia warunków formalnych wynikających z przepisów ustawy, tak jak każda inna budowa (rozbudowa, odbudowa). Rozebranie obiektu budowlanego wyklucza potraktowanie całości robót jako remontu, bowiem byłby to remont czegoś, co nie istnieje, bowiem zostało wcześniej rozebrane. To odtworzenie zatem, które obejmuje rozebranie i następnie "odtworzenie właściwe", wiąże się z pojęciem odbudowy". Powołując się na wyrok w sprawie II SA/Gd 15/23 organ wskazał, że: "W świetle definicji zawartej w art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego odbudowę obiektu budowlanego należy traktować jako budowę. W orzecznictwie przyjmuje się też, że z odbudową mamy do czynienia właśnie wówczas, gdy obiekt budowlany najczęściej w całości lub w części nie spełnia już swych funkcji użytkowych z uwagi na nadmierne zużycie lub zniszczenie swej substancji i konieczna jest naprawa lub wymiana wszystkich lub prawie wszystkich elementów obiektu budowlanego, w praktyce oznaczająca jego rozbiórkę w znacznej części lub w całości i ponowne wzniesienie obiektu". Ponadto przy pierwszym etapie legalizacji podaje się sposób wyliczenia opłaty legalizacyjnej, tak aby inwestor mógł podjąć już na tym etapie postępowania decyzję co do dalszych losów obiektu. Wysokość opłaty legalizacyjnej (nakładanej w drodze odrębnego postanowienia) określona jest z góry na podstawie przepisów prawa i organy nadzoru budowlanego nie mogą jej zmieniać w zależności od stanu faktycznego danej sprawy. W skardze do Sądu na w/w postanowienie Skarżący wskazał, że roboty budowlane na obiekcie obory rozpoczęte zostały w maju/czerwcu tegoż roku, kiedy wykonano wyraźne podniesienie muru budynku oraz zupełnie nową konstrukcję dachu. Dopiero po tym fakcie, wskutek interwencji Skarżącego M. Z. 17.07.2023 r. zdecydowała się na złożenie wniosku w PINB- K. i dostała zgodę na wymianę pokrycia dachowego, z azbestowego na blachodachówkę, na wszystkich obiektach budowlanych bez zmiany konstrukcji dachu. Zgoda ta, nie ma znaczenia, bowiem obiekt został wcześniej rewolucyjnie przerobiony. Z obory stał się budynkiem mieszkalnym w stanie surowym, znacznie podwyższonym, z nową konstrukcją dachową, dobudowanym gankiem oknami itp. Była to koncepcja Inwestora, prowadząca do celu metodą faktów dokonanych. Powyższe spotkało się z reakcją PINB, który postanowieniem nr [...] z 22.08.2025 r. wstrzymał budowę budynku obory /przerobiony na obiekt mieszkalny/ z racji na rozbudowę i nadbudowę obiektu bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zwrócić należy uwagę, że podczas gruntownej przebudowy obory, nastąpiła poważna ingerencja w konstrukcję budynku, bez wymaganych i akceptowalnych rozwiązań projektowych, co grozić może katastrofą budowlaną. Zdaniem Skarżącego poważne wątpliwości, jeśli chodzi o obiektywizm, budzi wyznaczenie granicy działek [...] i [...] przy której zlokalizowana jest samowola budowlana. Otóż: mapa zasadnicza z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. wskazuje, że działka Skarżącego nr [...] to pas gruntu o stałej szerokości, a granica z działką [...] Inwestora, przebiega w bezpośrednim sąsiedztwie budynku samowoli budowlanej (według wytyczonej przez geodetę granicy między działkami [...] i [...] szerokość działki Skarżącego jest zróżnicowana: na północy wynosi 11,20 m, bliżej samowoli budowlanej, odpowiednio 11,29 m i 11,20 m, zaś poniżej budynku, przy drodze, jedynie nieco mniej 10,38 m). Dawną granicą między tymi działkami stanowił płot, wyraźnie zaznaczony w terenie. Nowa granica, wyznaczona przez geodetę, tylko nieco powyżej budynku obory w północnym kierunku, pokrywa się z dawnym płotem, zaś poniżej odchyla się od płotu i wchodzi w działkę Skarżącego, co zmniejsza jej szerokość określoną powyżej. W takiej sytuacji, zdaniem Skarżącego, zwiększa się odległość między nową granicą, a budynkiem samowolą budowlaną. Okap budynku i tak wchodzi na działkę nr [...], powodując skutki niekorzystne dla Skarżącego. Skarżący podniósł, że podpisał nową granicę wyznaczoną przez geodetę, ale w warunkach polowych, nadto mimo zlecenia prac geodezyjnych przez M. Z. tj. wyznaczenia granicy między działkami [...] i [...], za prace te zapłacił 2000 złotych. Wskazał, że pozytywna decyzja dla M. Z. i legalizacja świadomie zaplanowanej samowoli budowlanej przez Sąd, z jednej strony sankcjonować będzie oszukańcze praktyki w procesie budowy, względnie rozbudowy obiektów budowlanych, z drugiej zaś stwarza określone, negatywne, konsekwencje dla Skarżącego i jego działki. Część bowiem istniejącego już budynku mieszkalnego, w stanie surowym, wchodzi bezpośrednio na moją działkę, czyniąc ją mniej wartościową, zwłaszcza przy lokalizacji określonych obiektów kubaturowych, czy podziału na działki budowlane. Poza tym, na podwyższonej ścianie budynku, od strony mojej działki, wykonano okna tzw. lukarny, które dodatkowo obniżają jej walory. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Uczestniczka M. Z. odpowiadając na skargę wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie organu powiatowego wstrzymujące budowę budynku gospodarczego o konstrukcji murowanej zlokalizowanego na działce nr ew. [...] (przy granicy z działka ew. [...]) położonej w miejscowości L. (gm. G.), stanowiącej własność M. Z. wybudowanego oraz rozbudowanego i nadbudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa). W pierwszej kolejności sąd uzasadni rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie (...). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie w przedmiocie wstrzymania budowy. Postanowienie takie wydane przez PINB podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia, które zostało rozpatrzone przez WINB (art. 48 ust. 4 ustawy). Skarga na postanowienie WINB utrzymujące w mocy postanowienie o wstrzymaniu budowy może być zatem rozpoznana przez sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. W takim postanowieniu organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Co istotne, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną. W świetle wskazanych przepisów stwierdzić należy, że postanowienie o wstrzymaniu budowy otwiera postępowanie w sprawie legalizacji samowoli budowalnej, określając ramy tego postępowania. Na tym etapie postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego ma obowiązek zbadać, czy doszło do samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 ust. 1 ustawy, tj. ustalić, czy budowany lub wybudowany obiekt budowlany wymagał uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia oraz, czy takie pozwolenie lub zgłoszenie zostało pozyskane przed rozpoczęciem realizacji inwestycji lub też nie został wniesiony sprzeciw do zgłoszenia. Ponadto na tym etapie istnieje obowiązek organu pouczenia inwestora o możliwości legalizacji samowolnie realizowanego lub wykonanego obiektu budowalnego lub jego części, o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i o zasadach jej obliczenia. Postanowienie o wstrzymaniu budowy nie kończy postępowania legalizacyjnego i nie załatwia co do istoty kwestii legalizacji samowoli budowlanej. Zatem na tym etapie postępowania kwestią kluczową jest zidentyfikowanie samowoli budowlanej, jej przedmiotu oraz dokonanie jej kwalifikacji prawnobudowlanej z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że kwalifikacja ta powinna być oceniana według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (zob. uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13; wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r. II OSK 1974/10, pub. CBOSA). Powyższe oznacza, że ustalenia czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji Prawa budowlanego, w tym w szczególności czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu. W przedmiotowej sprawie, nie powtarzając prawidłowych ustaleń i wniosków PINB, zasadnie organy ustaliły, że skoro pozwoleniem na budowę budynku gospodarczego wybudowanego około 1965 r. nie legitymowali się poprzedni właściciele działki nr [...], a pozwolenie takie było wymagane, zaś M. Z. również nie posiada decyzji o pozwoleniu na budowę, przy ustaleniu, że budynek gospodarczy wybudowano w latach 60-tych XX wieku (okoliczność niesporna wynikająca m.in. ze zdjęć lotniczych), to prawidłowo PINB w K. zastosował obecnie obowiązujące przepisy ustawy Prawo budowlane, wskazując na ciąg samowoli budowlanej (prace budowlane przy samowolnie wybudowanym obiekcie polegające na jego rozbudowie i nadbudowie prowadzone były po dniu wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z dnia 7.07.1994r., tj. po dniu 1.01.1995r., w wyniku których budynek osiągnął obecne parametry i kształt). Poza sporem pozostaje też, że M. Z. po zakupie w/w nieruchomość aktem notarialnym 31.05.2021 r. w maju - czerwcu 2023 r. wykonała rozbudowę z nadbudową pierwotnego budynku gospodarczego o murowany ganek o wymiarach 3,76 m x 2,76 m; nad całą powierzchnią parteru podniosła ściany zewnętrzne o 1,10 m i wykonała nową konstrukcję dachu z pokryciem (dodatkowo wykonano lukarny); nad parterem wydłużyła strop o ok. 2,63 m podparty dwoma słupami w poziomie parteru, obudowany - zwiększyła powierzchnię użytkową w stosunku do pierwotnego budynku. Nadto wewnątrz budynku rozebrała część istniejących ścian, w części obiektu budowlanego wykonała ścianki działowe; częściowo usunęła stary strop pozostawiając tylko belki konstrukcyjne, a w części obiektu wykonałą nowy strop, schody betonowe; częściowo wymieniła/wykonała stolarkę okienną i drzwiową. Prawidłowo też wskazał organ, że zakresu zrealizowanych prac przy rozbudowie i nadbudowie spornego budynku gospodarczego nie da się wyodrębnić z całości bryły obiektu, stąd uzasadnione było przyjęcie, że doszło do z ciągu samowoli budowlanych, a legalizacji podlega końcowy efekt zrealizowanej od początku samowolnie inwestycji. Podobne stanowisko zostało zawarte także w uchwale 7 sędziów NSA z 16.12.2013 r. sygn. akt II OPS 2/13, w której wskazano, że: "Samowola budowlana jest zdarzeniem prawnym o charakterze ciągłym. Powstaje w chwili rozpoczęcia budowy bez wymaganego pozwolenia na budowę i trwa przez cały czas jej prowadzenia aż do jej likwidacji, a więc do momentu wydania nakazu rozbiórki lub legalizacji samowolnie zrealizowanego obiektu w wyniku wydania pozwolenia na użytkowanie. Trybunał Konstytucyjny podkreślał, że pojęcie samowoli budowlanej nie odnosi się do zdarzenia polegającego na rozpoczęciu budowy bez pozwolenia budowlanego, ale obejmuje także ewentualną kontynuację takiej budowy aż do uzyskania wymaganego prawem pozwolenia (lub decyzji ekwiwalentnej) albo do usunięcia materialnych skutków samowoli (orzeczenie TK z 31.01.1996r., K 9/95, OTK 1996, nr 1, poz. 2)". Prawidłowym jest też ustalenie, że dokonane przez M. Z. zgłoszenie z 17.07.2023 r. na wymianę pokrycia dachowego z eternitu na blachodachówkę na budynku gospodarczym, czy zgłoszenie z 18.07.2023 r. dotyczące budowy szczelnego zbiornika na ścieki sanitarne nie może stanowić o legalności robót polegających na rozbudowie i nadbudowie obiektu. Podkreślenia wymaga, że jeśli dokonano zgłoszenia i zrealizowano zamierzenie wykraczające poza zakres zgłoszenia bądź zrealizowano roboty budowlane inne niż w dokonanym zgłoszeniu, czyli zakres prac realizowanych jest różny od przedmiotu i zakresu określonego w zgłoszeniu, to uzasadnione jest zastosowanie art. 48 ustawy. Takie działanie inwestora niewątpliwie nosi znamiona samowoli budowlanej, do której ma zastosowanie uregulowanie zawarte w art. 48 ustawy. Ustalenia faktyczne organów nadzoru budowlanego jednoznacznie wskazują, że zgłoszenie inwestora obejmowało remont dachu budynku gospodarczego, w rzeczywistości wykonano jednak nadbudowę i rozbudowę budynku inwentarskiego. W konsekwencji, organy nadzoru zasadnie rozstrzygnęły sprawę na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy, który znajduje zastosowanie w stosunku do robót budowlanych stanowiących budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy, a więc także nadbudowę, rozbudowę obiektu budowlanego. Zauważyć należy, że zarówno nadbudowa jak i rozbudowa mieszczą się w definicji budowy i ich wykonanie w warunkach samowoli budowlanej rodzi identyczne skutki prawne. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wyznaczenie granic działek nr [...] i [...] zauważyć należy, iż kwestia ta nie była przedmiotem procedowania organów, które zajmowały się, tak jak wskazano wyżej, samowolą budowlaną, a więc budową bez pozwolenia budowlanego, obejmującą także kontynuację takiej budowy aż do uzyskania wymaganego prawem pozwolenia (lub decyzji ekwiwalentnej) albo do usunięcia materialnych skutków samowoli. W takiej sytuacji zarzuty Skarżącego nie maja wpływu na legalność kontrolowanego postanowienia. Końcowo odnosząc do stanowiska Skarżącego zawartego w skardze zauważyć należy, że w prawidłowo ustalonym i niekwestionowanym w skardze stanie faktycznym sprawy niniejszej znajduje oparcie zastosowany wobec uczestniczki postępowania tryb legalizacyjny z ustawy – Prawo budowlane. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił - art. 151 P.p.s.a. ----------------------- #