VIII SA/Wa 924/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk /sprawozdawca/, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi I. K., A.T. na niewykonanie wyroku przez Starostę [...] w sprawie o sygnaturze akt VIII SA/Wa 50/07 postanawia: 1) odrzucić skargę; 2) zwrócić skarżącym I. K. i A. T. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. I. K. i A. T. (dalej jako skarżące) wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2007 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 50/07). W uzasadnieniu skargi skarżące podniosły, że ww. wyrok nadal pozostaje bez wykonania, brak jest decyzji odszkodowawczej za wywłaszczoną nieruchomość. Starosta S. pismem znak: [...] z dn. [...].02.2011 r. przedłużył termin rozpatrzenia sprawy do dnia [...] maja 2011 r. i powołał rzeczoznawcę, który w sprawie wydał operat z dnia [...] maja 2011 r. Następnie Starosta S. pismem z dnia [...] maja 2011 r. poinformował o możliwości zapoznania się z aktami w sprawie i na tą okoliczność skarżące złożyły pismo z dnia [...].06.2011 r. wnosząc dowody, fakty i wnioski, jak również złożyły kolejne wezwanie do wykonania wyroku z dnia [...].07.2011 r. Ponadto za skierowanym do rzeczoznawcy pismem z dnia [...].07.2011 r., które otrzymały do wiadomości złożyły pismo z dnia [...].07.2011 r. Starosta S. nie dążył do zakończenia sprawy i zamiast wydania decyzji nadal narusza przepisy art. 35 kpa bezpodstawnie przedłużając termin wykonania wyroku i prowadzi działania pozorne, nadal brak jest decyzji odszkodowawczej. Pomimo kolejnego wezwania z dnia [...].07.2011 r. brak jest stosownych działań w sprawie, zarówno przez organ pierwszej jak i drugiej instancji. W związku z powyższym wniosły o podjęcie działań w sprawie w celu doprowadzenia do wykonania wyroku. Ustosunkowując się do skargi Starosta S. wniósł o jej odrzucenie wobec niewyczerpania trybu przewidzianego w art. 37 kpa. Organ przedstawił stan faktyczny sprawy: Wyrokiem z dnia 4 lipca 2007 r. sygn. akt VIII SA/Wa 50/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., Nr [...] oraz poprzedzającą ja decyzję Starosty S. z dnia [...] czerwca 2006 r. w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. W uzasadnieniu wyroku Sąd Administracyjny wskazał, iż zaskarżona decyzja Wojewody doprowadziła do sytuacji, że w obrocie prawnym nie funkcjonuje żadna decyzja, na podstawie której skarżące otrzymały odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, a taki stan prawny nie może mieć miejsca. Starosta S. po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., znak: [...], uzupełnioną decyzją Starosty S. z dnia [...].02.2009 r., znak: [...] odmówił uzupełnienia wypłaty odszkodowania za działkę nr [...] - stary numer) położoną w S., przejętą na rzecz Skarbu Państwa w 1983 r. w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz.192). Na powyższą decyzję Starosty S. wniesione zostało przez skarżące odwołanie do Wojewody [...]. Wojewoda [...] decyzją Nr [...], Znak: [...] z dnia [...] maja 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, iż organ orzekający winien uzupełnić materiał dowodowy o opinię rzeczoznawcy majątkowego określającą wartość nieruchomości na dzień wywłaszczenia, a następnie porównać (skonfrontować) kwotę określoną w tym operacie z kwotą wypłaconego w 1983 r. odszkodowania. Jeżeli wartość wypłaconego odszkodowania okaże się mniejsza niż określona przez rzeczoznawcę wartość nieruchomości w dniu wywłaszczenia, będzie to oznaczało, iż część szkody nie została jeszcze wyrównana i należy tę część odszkodowania wypłacić osobom uprawnionym. W sytuacji gdy wypłacone wcześniej odszkodowanie stanowi równowartość szkody lub ją przewyższa, to nie może być mowy o istnieniu szkody, a zatem nie może być również mowy o ponownym ustaleniu odszkodowania, które miałoby być wypłacone stronie. Stosownie do zaleceń wynikających z wyżej opisanej decyzji Wojewody [...] Starosta S. działając na podstawie art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego zarządził przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego (Zawiadomienie Nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r.) w ramach którego wystąpił do uprawnionych podmiotów - rzeczoznawców majątkowych z zapytaniem ofertowym (4 oferty) na sporządzenie ponownej opinii szacunkowej dot. nieruchomości będącej przedmiotem sprawy (zapytania z dnia [...] sierpnia 2010 r.). Następnie ze względu na konieczność szczegółowej i wnikliwej analizy oraz uzupełnienia materiału dowodowego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. został wyznaczony nowy termin rozpatrzenia sprawy tj. do dnia [...] grudnia 2010 r. Na uwagę zasługuje fakt, że w odpowiedzi na zapytanie ofertowe wpłynęła jedna oferta. Pozostali rzeczoznawcy nie wyrazili chęci współpracy z uwagi na skomplikowany charakter sprawy jak również brak jasnych unormowań prawnych. Umowa z rzeczoznawcą nie została podpisana do [...] grudnia 2010 r. z uwagi na brak środków finansowych, a następnie rzeczoznawca majątkowy zrezygnował z wykonania zadania (oświadczenie z [...] lutego 2011 r.). Tak więc Starosta S. ponownie (po raz drugi) wystąpił do rzeczoznawców majątkowych z zapytaniem ofertowym na sporządzenie ponownej wyceny nieruchomości objętej wnioskiem (5 ofert - zapytania z [...] lutego 2011 r.). W odpowiedzi na zapytania ofertowe nie wpłynęła żadna oferta. W związku z powyższym Starosta S. ponownie (po raz trzeci) wystąpił do rzeczoznawców majątkowych z zapytaniem ofertowym (4 oferty - zapytania z [...] marca 2011 r.). W odpowiedzi na zapytania ofertowe wpłynęła jedna oferta. Umowa z rzeczoznawcą została podpisana jednak operat szacunkowy z miesiąca maja 2011 r., który miał stanowić podstawę do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania nie zawierał wszystkich zaleceń wynikających z wyżej wymienionej decyzji Wojewody [...]. Rzeczoznawca majątkowy został zobowiązany do uzupełnienia opinii szacunkowej poprzez dokonanie aktualizacji kwoty wypłaconego w 1983 r. odszkodowania, a następnie porównania jej z wartością na dzień wywłaszczenia, dokonanie analizy danych i podanie szczegółowego uzasadnienia wyników. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia opinii rzeczoznawca poinformował, że po dokonaniu wnikliwej analizy i licznych konsultacji doszedł do wniosku, iż nie da się obiektywnie ustalić przedmiotowego odszkodowania. Odszkodowanie wypłacone osobom uprawnionym w 1983 r. uważa za właściwe (Informacja z dnia [...] września 2011 r.). Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę Starosta S. ponownie podejmie niezbędne czynności zmierzające do uzupełnienia materiału dowodowego o opinię rzeczoznawcy majątkowego, która jest niezbędna do wydania stosownej decyzji o ustaleniu odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przyznaje stronom postępowań administracyjnych różne środki służące ochronie ich praw w przypadku bezczynności organów administracji publicznej. Jak wynika z regulacji zawartej w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 p.p.s.a.). Inny środek ustawodawca przewidział w art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a. w szczególnej sytuacji bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności. W takim przypadku stronie przysługuje skarga o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Żaden jednak przepis prawa nie wyłącza możliwości wniesienia w okolicznościach opisanych w art. 154 § 1 p.p.s.a. skargi na bezczynność organu na zasadach ogólnych, uwzględnienie której polega na wydaniu orzeczenia o treści opisanej w art. 149 p.p.s.a. Wobec tego, po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, stronie zarzucającej organowi bezczynność przysługuje wybór środka, to jest skargi na bezczynność na zasadach ogólnych (art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 149 p.p.s.a.) lub skargi o wymierzenie grzywny na podstawie art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a. (por. B. Dauter (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006 r., str. 327 - 328 i przytoczoną tam literaturę). Elementem wskazującym na to, jakiego wyboru strona dokonała jest sformułowanie odpowiedniego żądania, gdyż właśnie określenie oczekiwanego rozstrzygnięcia sądu odróżnia skargę na bezczynność organu na zasadach ogólnych od skargi o wymierzenie organowi grzywny. W niniejszej sprawie I. K. i A. T. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie domagały się wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2007 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 50/07) "wyrok ...... nadal pozostaje bez wykonania, brak jest decyzji odszkodowawczej za wywłaszczoną nieruchomość". Na rozprawie skarżąca A. T. wskazała, że w istocie chodzi jej o wydanie decyzji o odszkodowaniu za wywłaszczenie. W żadnym piśmie ani w czasie rozprawy skarżące nie wskazywały, że domagają się wymierzenia organowi grzywny, są natomiast zainteresowane jedynie wydaniem decyzji odszkodowawczej uznając, że organ narusza przepis art. 35 kpa. Należało więc uznać, że skarga odpowiadała żądaniu wydania orzeczenia o jakim mowa w art. 149 p.p.s.a. Wobec tych okoliczności nie można było traktować pisma skarżących jako skargi opisanej w art. 154 § 1 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Z powołanych regulacji wynika zatem, że wyczerpanie stosownych środków zaskarżenia jest podstawową przesłanką dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu wyczerpanie środków zaskarżenia następuje poprzez wniesienie środka przewidzianego w art. 37 § 1 Kpa. Zgodnie z tym przepisem na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa lub ustalonym w myśl art. 36 Kpa stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. W rozpoznawanej sprawie skarżące przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłość postępowania organu nie wyczerpały trybu przewidzianego w art. 37 § 1 Kpa - nie wniosły stosownego zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Uznać zatem należy, że skarga wniesiona do Sądu przed wyczerpaniem przysługujących stronie środków zaskarżenia jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w punkcie 1 postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jak w punkcie 2 postanowienia.