VIII SA/Wa 939/13
WyrokWSA w Warszawie2014-05-08
Skład orzekający: Artur Kot, Cezary Kosterna, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może odmówić podatnikowi prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur, jeśli nie wykaże, że podatnik wiedział o oszustwie popełnionym przez kontrahenta, a bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został zawieszony na skutek wezwania na przesłuchanie w charakterze podejrzanego, o którym podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz prawa do odliczenia podatku naliczonego. Wskazano, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej wymaga, aby podatnik został poinformowany o wszczęciu postępowania karnego lub w sprawie o przestępstwo skarbowe najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, a samo wezwanie na przesłuchanie w charakterze podejrzanego nie jest wystarczające. Ponadto, prawo do odliczenia podatku naliczonego może być odmówione tylko wtedy, gdy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o oszustwie podatkowym, a organy nie wykazały tego w sposób należyty.Stan faktyczny
Skarżący kwestionował decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, która określiła mu zobowiązania w podatku od towarów i usług za 2006 r. Organy zakwestionowały prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego w fakturach wystawionych przez PUH "[...] K.C.", uznając je za fikcyjne. Spór dotyczył również kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych, które miało być zawieszone na skutek przedstawienia skarżącemu zarzutów popełnienia przestępstwa karnoskarbowego. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia, błędną interpretację przepisów o odliczeniu VAT oraz naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna /sprawozdawca/, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent – stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz skarżącego A. M. kwotę [...] ([...]) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Przedmiotem skargi A. M. (dalej: "skarżący") jest decyzja Dyrektor Izby Skarbowej w W. z [...] marca 2013 r. utrzymująca w mocy po rozpoznaniu odwołania decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z [...] listopada 2012 r. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do sierpnia i od października do grudnia 2006 r.
2. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. (dalej: "organ I instancji" lub "DUKS") decyzją z [...] listopada 2012 r. określił skarżącemu zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące w wysokościach innych niż deklarował skarżący ze względu na zakwestionowanie prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego w fakturach wystawionych przez PUH [...] K.C. dotyczących dostaw cementu i usług transportowych. Organ I instancji nie kwestionował samego faktu zakupu przez skarżącego cementu odpowiadającego temu, jaki został zafakturowany w zakwestionowanych fakturach, jednak uznał, że faktury te nie odpowiadają rzeczywistości, gdyż K.C. w rzeczywistości nie dysponował tym towarem, nie posiadał też środków technicznych, aby realizować usługi transportowe. DUKS jako podstawę materialnoprawną swej decyzji wskazał przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 15 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 41 ust. 1, art. 86 ust. 1 i 2, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a, art. 99 ust. 12, art. 103 ust. 1 i art. 109 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54 poz. 535, dalej; "u.p.t.u.").
Organ I instancji przyjął, że nie nastąpiło przedawnienie, gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek postanowienia organu postępowania przygotowawczego z [...] grudnia 2011 r. o przedstawieniu skarżącemu zarzutów dotyczących popełnienia przestępstwa karno-skarbowego polegającego m.in. na rozliczaniu w 2006 r. fikcyjnych faktur. Skarżącego wezwaniem z [...] grudnia 2011 r. wezwano do stawienia się w UKS w dniu [...] grudnia 2011 r. w celu przedstawienia zarzutów. Skarżący mimo odebrania tego wezwania w dniu [...] grudnia 2011 r. nie stawił się w dniu [...].12. 2011 r. na przesłuchanie i zarzuty przedstawiono mu [...] stycznia 2011 r.
3. Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając naruszenie przepisu art. 76 § 6 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, dalej: "Ordynacja podatkowa") przez błędne przyjęcie, że bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu, oraz błędna interpretację art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a u.p.t.u. a także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, bezzasadną odmowę przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę oraz pominięcie istotnych dowodów w sprawie.
Uzasadniając zarzut dotyczący przedawnienia wskazywał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. Zaś co do zarzutu naruszenia art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a u.p.t.u. podnosił, że wynikająca z tego przepisu niemożność odliczenia VAT naliczonego dotyczy faktur wystawionych przez podmioty nieistniejące lub dokumentujących czynności, które w rzeczywistości nie zostały dokonane. K.C. był bowiem pośrednikiem w sprzedaży cementu, był czynnym i zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT, a wystawiane prze niego przedmiotowe faktury były ujęte w jego dokumentacji księgowej.
4. Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpoznaniu odwołania utrzymał
w mocy decyzję organu I instancji. Odnosząc się do kwestii przedawnienia organ odwoławczy podniósł, że z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 30/11 dotyczącego art. 70 § 6 pkt 1 wynika, że skutek zawieszenia postępowania może wywołać nawet postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie, byle doszło do wiadomości podatnika. W niniejszej sprawie zaś wydano przed upływem przedawnienia nie tylko postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie, ale i o przedstawieniu zarzutów skarżącemu. Przed upływem terminu przedawnienia skarżący został wezwany na przesłuchanie w celu przedstawienia zarzutów, a więc został powiadomiony
o wszczęciu postępowania, gdyż w wezwaniu tym wskazano: "w charakterze podejrzanego w sprawie o przestępstwo skarbowej z art. 56 § 2 Kodeksu karnego skarbowego".
Co do kwestii zakwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego
z faktur wystawianych przez K.C. organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych dokonał takiej wykładni art. 86 § 1 i 2 pkt 1 lit. a u.p.t.u, z której wynika, że faktura nieodzwierciedlajaca rzeczywiście dokonanej czynności nie daje jej odbiorcy prawa do odliczenia naliczonego w niej podatku, nawet gdy odbiorca pozostaje w dobrej wierze, że wszedł w posiadanie towaru wskazanego na fakturze na podstawie skutecznej czynności prawnej. Dyrektor Izby Skarbowej zacytował tu obszernie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyroku z dnia
11 maja 2010 r. w sprawie sygn. akt I FSK 688/09. Powołał się także na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE") w sprawie C-342/87. Organ jako wyjątek od tej zasady wskazał na możliwość odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury nie odzwierciedlającej rzeczywistości przez podatnika, który nie wiedział lub nie mógł wiedzie, że bierze udział w czynnościach mających na celu oszustwo (nadużycie) w podatku od towarów i usług. Tu powołał się na orzecznictwo TSUE: wyroki z 6 lipca 2006 w połączonych sprawach C-439/04 i C-440/04 (Axel Kittel przeciwko Belgii oraz Belgia przeciwko Rewolta Recycling SPRL) i orzeczenie z 21 czerwca 2012 r. w połączonych sprawach C-80/11 i C-142/11 (Mahageben kft oraz Peter David). Wyrażono tam pogląd, że tylko gdy podmiot gospodarczy podjął wszelkie działania, jakich można od niego w sposób uzasadniony oczekiwać w celu upewnienia się, że transakcje w których uczestniczy, nie wiążą się z przestępstwem, może domniemywać legalności tych transakcji bez ryzyka utraty prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Podzielając powyższe poglądy organ odwoławczy wskazał na okoliczności, z których wynika, że K.C. wystawiał fikcyjne faktury, gdyż faktycznie nie nabywał towaru od podmiotów, które wystawiały faktury mające te nabycia przez niego dokumentować. Podmioty te w ocenie organu nie prowadziły bowiem rzeczywistej działalności polegającej na dostawach cementu.
W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że sam fakt, iż K.C. nie dostarczał w rzeczywistości towarów i usług, na które wystawiał faktury, a więc faktury nie odzwierciedlały rzeczywistości, czyni zbędnym ustalanie dobrej czy złej wiary skarżącego dla pozbawienia go prawa do odliczenia podatku naliczonego na podstawie takich faktur.
5. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na omówioną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Zarzucił zaskarżonej decyzji:
- naruszenie przepisu art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej przez bezzasadne przyjęcie, że bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu, mimo że o wszczęciu postępowania karnego podatnik nie został zawiadomiony przed upływem terminu przedawnienia, a w konsekwencji, że zobowiązanie podatkowe objęte zaskarżoną decyzją wygasło z powodu przedawnienia;
- naruszenie art. 88 ust. 3a u.p.t.u. przez bezzasadne przyjęcie, że podatnik mógł przewidzieć, że nabywa towar z nieujawnionego źródła, w sytuacji gdy nie ma na to żadnych dowodów, a podatnik nabywał cement od zarejestrowanego podatnika przez dłuższy czas, na podstawie prawidłowo wystawionych faktur, z uwzględnieniem naliczonego i zapłaconego podatku VAT, prawidłowo zarejestrowanych
w dokumentacji sprzedającego;
- naruszenie art. 122, 187, 191 i 199 Ordynacji podatkowej przez fragmentaryczną, niepełną i dowolną, a także sprzeczną z ujawnionymi dowodami ocenę materiału dowodowego, oraz odmowę przeprowadzenia dowodowo wnioskowanych przez stronę, a także pominięcie dowodu z przesłuchania strony.
Uzasadniają skargę powoływał się co do przedawnienia na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. sygn. akt P 30/11 dotyczący art. 70 § 6 ust. 1 Ordynacji podatkowej i podnosił, że przed upływem okresu przedawnienia na podstawie wezwania na przesłuchanie nie miał wiedzy o szczegółowym zakresie postępowania karno-skarbowego. Nie miał też świadomości co do nielegalności transakcji z K.C.. Podnosił, że organ podatkowy nie może pozbawić podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego, jeżeli nie wykaże, że podatnik wiedział o oszustwie popełnionym przez kontrahenta. Wskazywał na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt 1200-1201/11) i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (z 21.06.2012 r. w połączonych sprawach C-80/11 i C-142/11). Co do zarzutów dotyczących wadliwości ustaleń faktycznych podnosił, że organy podatkowe nie odniosły się to twierdzeń skarżącego, że zakupiony przezeń od K. C. cement nie pochodził od dostawców traktowanych w protokole kontroli jako fikcyjne firmy, lecz z innych źródeł.
6. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
7.1. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie koncentrowała się na dwóch kwestiach:
1) skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia przez dokonanie przed terminem przedawnienia wezwania na przesłuchanie w związku z zarzutem popełnienia przestępstwa karno-skarbowego,
2) prawa podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający
z faktur zakupu wystawionych przez K.C..
7.2. Co do kwestii zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zasadnicze znacznie dla wykładni tego przepisu ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. sygn. P 30/11. W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz
o zmianie niektórych innych ustaw w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku
z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa
i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał
w orzeczeniu tym stwierdził, że termin przedawnienia zobowiązań podatkowych wynosi 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Jedną z przyczyn zawieszenia biegu tego terminu jest wszczęcie postępowania
w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Skutek ten następuje z mocy prawa z chwilą wydania postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia
w sprawie (in rem), o którym podatnik nie jest informowany. W związku z tym nie wie on o zaistnieniu przesłanki zawieszenia biegu przedawnienia powstaje wówczas stan niepewności co do sytuacji prawnej podatnika, który nie wie, czy jego zobowiązanie podatkowe wygasło. O tym, że toczy się przeciwko niemu postępowanie karne skarbowe, podatnik dowiaduje się dopiero z chwilą wydania postanowienia
o przedstawieniu mu zarzutów (w fazie postępowania in personam), co może być bardzo rozciągnięte w czasie. Może też w ogóle się o tym nie dowiedzieć, jeśli postępowanie zakończy się na etapie "w sprawie", co następuje, gdy nie ma uzasadnionego podejrzenia, że przestępstwo popełniła konkretna osoba. Uznał, że zasada ochrony zaufania obywatela do państwa i prawa wymaga, by podatnik nie tkwił w stanie niepewności przez bliżej nieokreślony czas. W związku z tym art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej
z upływem 5-letniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 tej ustawy, narusza zasadę ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, gdyż
o zmianie swojej sytuacji faktycznej i prawnej podatnik dowiaduje się po tym, gdy ta zmiana już nastąpiła. Naruszenie zasady ochrony zaufania do państwa i prawa polega na tym, że ze zdarzeniem, o którym podatnik nie jest informowany, ustawodawca wiąże niekorzystne dla niego skutki prawne, w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Analiza powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w kontekście okoliczności przedmiotowej sprawy prowadzi zatem do wniosku, że zasadny jest zarzut naruszenia przez organy podatkowe przepisu art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej przez błędną wykładnię tego przepisu, co skutkuje uchyleniem zaskarżonego orzeczenia. Organy te wskazały, że na skutek wszczęcia postępowania (postanowienie o przedstawieniu zarzutów) i wezwania skarżącego na przesłuchanie jako podejrzanego doszło do zawiadomienia go o wszczętym postępowaniu.
Jak wyżej wskazano, w świetle wykładni dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny ograniczenie podatnikowi prawa do skorzystania z dobrodziejstwa przedawnienia na skutek wszczęcia postępowania karnoskarbowego wymaga, by przed terminem przedawnienia miał on pełną świadomość, że bieg terminu przedawnienia określonych zobowiązań podatkowych ulega zawieszeniu. Taka wiedza nie może wynikać
z domysłów podatnika, lecz z konkretnych czynności organów dostarczających mu takiej jednoznacznej wiedzy. Wezwanie skarżącego na przesłuchanie takiej wiedzy nie dostarcza. Jak wynika z treści tego wezwania (k. [...] akt administracyjnych) wezwanie na przesłuchanie zawiera tylko informację o tym, że skarżący jest podejrzany
o popełnienie przestępstw skarbowych wymienionych w powołanych przepisach kodeksu karnego skarbowego . Nie ma tam żadnej bliższej informacji precyzujących zarzuty (chociażby co do okresu, w jakim przestępstwa te miały zostać popełnione). Tak więc na podstawie takiej informacji skarżący nie mógł mieć wiedzy, że dotyczy to spraw związanych z podatkiem VAT za poszczególne miesiące 2006 roku. Nie mogło więc otrzymanie takiego wezwania być uznane za zawiadomienie skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe wiążące się z niewykonaniem obowiązku podatkowego w zakresie podatku VAT za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2006 r. włącznie skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia tych zobowiązań na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zatem organy podatkowe w obu instancjach naruszyły ten przepis prawa materialnego dokonując jego wadliwej interpretacji i zastosowania.
7.3. Odnośnie prawa podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur zakupu wystawionych przez K. C. w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na prowspólnotową wykładnię przepisów prawa, gdy podatnik korzystania z prawa do odliczenia podatku VAT od nabytych rzeczywiście towarów i usług, które wcześniej były przedmiotem obrotu nielegalnego, służącego oszustwom podatkowym. Na tym tle ukształtowało się już bogate orzecznictwo sądów administracyjnych biorące za podstawę orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Dla przykładu sąd orzekający w niniejszej sprawie zwraca uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2014 r. o sygn. akt I FSK 390/13 (dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W powołanym wyroku NSA podkreślił, że podatek VAT jest podatkiem zharmonizowanym, a co za tym idzie sądy administracyjne dokonując kontroli legalności decyzji dotyczących tego rodzaju daniny publicznoprawnej, są zobligowane do konfrontowania przepisów krajowych z regulacjami unijnymi oraz orzecznictwem TSUE. To, że prawo do odliczenia podatku naliczonego może zależeć od dobrej wiary, wynika z szeregu wyroków TSUE (zob. w szczególności wyrok z dnia 12 stycznia 2006 r. w sprawach połączonych C-354/03, C-355/03 i C-484/03 Optigen i in., pkt 52, 55, a także wyroki:
w sprawach połączonych C-439/04 i C-440/04 Kittel i Recolta Recycling, pkt 45, 46, 60; w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahagében i Dávid, pkt 47; w sprawie
C-285/11 Bonik, pkt 41). NSA zaaprobował przy tym pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 429/12, że kwintesencją tego orzecznictwa są tezy z wyroków z dnia 31 stycznia 2013 r.
w sprawach C-642/11 Stroj trans EOOD i C-643/11 ŁWK - 56 EOOD. W wyrokach tych z jednej strony podkreśla się, że zasady neutralności podatkowej, pewności prawa
i równego traktowania nie stoją na przeszkodzie temu, aby odbiorcy faktury odmówiono prawa do odliczenia naliczonego podatku od wartości dodanej ze względu na brak faktycznej czynności podlegającej opodatkowaniu - to jednak dla pozbawienia odbiorcy faktury prawa do odliczenia wykazanego w niej podatku - należy ustalić,
w świetle obiektywnych danych i nie wymagając przy tym od odbiorcy faktury przeprowadzania weryfikacji nienależących do jego obowiązków, że ów odbiorca wiedział lub powinien był wiedzieć o tym, iż dana czynność wiąże się z oszustwem podatkowym w zakresie podatku od wartości dodanej [...].
Uwzględniając przedstawioną wyżej wykładnie prawa materialnego należy więc jednoznacznie ocenić, jaki stan faktyczny miał miejsce. Istotne zatem jest, czy mamy do czynienia z tzw. pustą fakturą sensu stricto, czyli jedynie samym dokumentem, któremu w rzeczywistości w ogóle nie towarzyszy transakcja w nim wskazana, czy też taką pustą fakturą, której w tle towarzyszy realna transakcja, ale z udziałem innego podmiotu niż wystawca tej faktury (jeden podmiot faktycznie realizuje transakcje,
a zupełnie inny podmiot wystawia fakturę mającą rzekomo dokumentować tę transakcję czego świadom jest odbiorca takiej faktury), albo wreszcie fakturą wystawioną przez firmanta, a zatem dotyczącą w istocie rzeczywistego obrotu towarami lub usługami, ale z zatajeniem wobec osób trzecich (nabywców) prawdziwego podmiotu realizującego tenże obrót.
Tymczasem organy podatkowe w sprawie niniejszej przyjęły taką interpretację art. 86 § 1 i 2 pkt 1 lit. a i art. 88 ust. 3 a pkt 4 lit. a u.p.t.u., z której wynika, że faktura nieodzwierciedlająca rzeczywiście dokonanej czynności (co do strony przedmiotowej lub podmiotowej) nie daje jej odbiorcy prawa do odliczenia naliczonego w niej podatku, nawet gdy odbiorca pozostaje w dobrej wierze, że wszedł w posiadanie towaru wskazanego na fakturze na podstawie skutecznej czynności prawnej. Mimo, że organ odwoławczy zauważa orzecznictwo TSUE wskazujące na potrzebę rozważania świadomości podatnika, co do uczestnictwa w nielegalnym obrocie, to jednak
w konkluzji wywodów dotyczących interpretacji przepisów prawa materialnego wyraża pogląd, że wobec ustalenia, iż K. C. nie był rzeczywistym dostawcą cementu zafakturowanego w zakwestionowanych fakturach, to "zła czy dobra wiara nie jest okolicznością, która wymaga ustalenia w drodze postępowania dowodowego dla pozbawienia strony prawa do odliczenia podatku naliczonego ze spornych faktur VAT wystawionych przez [...]" (drugi akapit, s. [...] decyzji).
Wadliwa interpretacja przepisów prawa materialnego spowodowała również naruszenie przepisów postępowania, przede wszystkim art. 187 i art. 191 w zw.
z art. 122 Ordynacji podatkowej, polegające na niewyjaśnieniu stanu świadomości skarżącego co do uczestniczenia w nielegalnym procederze, przy uwzględnieniu na ile wobec okoliczności sprawy powinien był i mógł ustalić, że nabywa cement
z obrotu wiążącego się z oszustwami podatkowymi.
Organy podatkowe rozpoznając ponownie sprawę będą zobowiązane przyjąć wykładnię art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej przedstawioną przez Sąd i uznać, że wezwanie skarżącego na przesłuchanie z [...] grudnia 2011 r. W braku innych podstaw do stwierdzenia przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia organy będą zobowiązane umorzyć postępowanie co do zobowiązań w podatku VAT za miesiące do listopada 2006 r., uwzględniając to, że do określenia zobowiązań podatkowych za grudzień 2006 r. należy brać pod uwagę rozliczenie podatku VAT w deklaracji podatnika za listopad 2006 r. Dokonując ustaleń merytorycznych dotyczących zobowiązań
w podatku VAT, organy powinny przyjąć interpretację przepisów art. 86 § 1 i 2 pkt 1
lit. a i art. 88 ust. 3 a pkt 4 lit. a u.p.t.u., przedstawioną przez sąd, to jest badać czy wobec charakteru kontaktów skarżącego z K.C., zakresu współpracy (ilości dostarczanego cementu) w odniesieniu do zakresu całej działalności skarżącego co do nabywania cementu, okoliczności towarzyszących kwestionowanym transakcjom, skarżący mógł przy dołożeniu zwykłej staranności przedsiębiorcy wiedzieć, że faktury wystawiane przez K.C. nie odzwierciedlają rzeczywistości pod względem podmiotowym lub przedmiotowym.
7. 4 W związku z tym, iż doszło do wyżej wskazanych naruszeń przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję. Jednocześnie wskazana wadliwość dotyczyła też decyzji organu I instancji, i ją należało wyeliminować z obrotu na podstawie art. 135 p.p.s.a. W pkt 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 u.p.p.s.a. w związku z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
z urzędu (Dz. U. z 2013 Nr 461), gdyż strona skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez adwokata.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło