VIII SA/Wa 940/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S., A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S., A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, A. S. i A. S. (dalej: "skarżący") wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 100 złotych w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] września 2012 roku. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych A. i A. S. podali, że wraz z małoletnią córką utrzymują się z dochodu w wysokości [...] zł z tytułu umowy o dzieło. Wyjaśnili, że skarżąca jest osobą zarejestrowaną jako bezrobotna, natomiast skarżący z powodu zajęcia rachunku bankowego i "zabrania całego towaru" został pozbawiony możliwości prowadzenia działalności gospodarczej (handel detaliczny [...]). Jednocześnie zadeklarowali możliwość częściowego poniesienia kosztów sądowych w wysokości 100 zł. Jako jedyny posiadany majątek A. S. wymienił udział ½ w nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha. Pismem z dnia 20 grudnia 2012 r. zobowiązano skarżących do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie zeznania podatkowego za 2011 r., wskazanie wszystkich źródeł utrzymania, złożenie wyciągów z rachunków bankowych oraz wskazanie i udokumentowanie miesięcznych wydatków. W odpowiedzi skarżący nadesłali PIT – 36 za 2011 r. oraz oświadczenie, iż nie posiadają rachunków bankowych, zamieszkują u matki, a wydatki to głównie wyżywienie. Postanowieniem z 10 stycznia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 25 stycznia 2013 r. skarżący prawidłowo wnieśli sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu podnieśli, że znajdują się w ciężkiej sytuacji finansowej. Skarżący ma zawieszoną działalność gospodarczą ze względu na brak kosztów finansowych. Skarżąca jest osobą bezrobotną ze względu na opiekę nad [...] córką. Podnieśli, że nie są w stanie wziąć kredytu. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: u.p.p.s.a.), wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżących uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazali, że pozbawieni są możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącym prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazali oni bowiem w sposób przekonywujący, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzupełniając na wezwanie Sądu wniosek, nie załączyli dokumentów źródłowych potwierdzających zasadność ich wniosku oraz nie wskazali i nie udokumentowali miesięcznych wydatków. Skarżący wskazali, że nie mają rachunków za wyżywienie, niemniej jednak nie wskazali ile te wydatki wynoszą. Sąd w konsekwencji został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego należało odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy. Przedstawione przez skarżących informacje są bowiem niewystarczające do odtworzenia ich rzeczywistej sytuacji majątkowej. Natomiast Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 9 marca 2011 r. sygn. akt I GZ 54/11 oraz I GZ 55/11; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). W tym stanie rzeczy uznać należy, że skarżący nie wykazali, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec nich prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Na marginesie zauważyć należy, że skarżący są zdolni do pracy i posiadają majątek (udział we współwłasności). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.