VIII SA/Wa 955/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w F. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w F. (skarżąca) złożyła wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego (pismo z [...] października 2011 r.), w którym podała, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu. Pismem z dnia [...] października 2011 r. wezwano skarżącą do odesłania wypełnionego formularza wniosku PPPr w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponadto na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano skarżącą do: 1. złożenia zeznania podatkowego spółki za 2010 r. (CIT-8); 2. nadesłania wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące; 3. złożenia bilansu i rachunku zysków i strat; 4. wskazania wszystkich okoliczności uniemożliwiających poniesienie kosztów sądowych w terminie – 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Następnie, odpowiadając na wezwanie Sądu skarżąca złożyła wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy występując o zwolnienie od kosztów sądowych oraz kopię zeznania podatkowego CIT-8 za 2010 r. W treści wniosku skarżąca wskazała, że nie posiada środków na poniesienie wpisu sądowego w związku z odmową przyznania płatności za rok 2009 i 2010, przez co została zmuszona do ograniczenia działalności rolniczej, osiągnięte w roku bieżącym przychody były niewystarczające na pokrycie strat z lat ubiegłych. Ponadto skarżąca wyjaśniła, że rachunek bankowy nie jest dla niej prowadzony. Pomimo zapewnienia w piśmie przewodnim skarżąca nie dołączyła bilansu i rachunku wyników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom fizycznym i prawnym, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, iż przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W sprawie niniejszej do kosztów sądowych zaliczyć można wpis od skargi w kwocie [...] zł. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, stwierdza się, że w przypadku skarżącej spółki nie zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi określone w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ocena taka jest konsekwencją działania skarżącej, która nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżąca na podstawie art. 255 u.p.p.s.a. została wezwana do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Podkreślić należy, że przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, ale regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z 10 stycznia 2008 r., sygn. II FZ 540/07, niepubl.). Powtórzyć należy, że w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony, z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która poddana ocenie Sądu może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. Skarżąca nie może jednak - tak jak to uczyniła w niniejszej sprawie - uchylać się od składania dokładnych oświadczeń i nadesłania materiałów przedstawiających sytuację majątkową, w jakiej się znajduje. Nie przedstawiając pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej i rodzinnej, skarżąca utrudniła dokonanie jej pełnej analizy, uniemożliwiając tym samym ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 stwierdził: "skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu". W innych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 p.p.s.a., Sąd może wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.), a uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności i przyznanie prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2005 r., II FZ 414/05; postanowienie NSA z dnia 14 września 2005 r., II FZ 575/05). W tym stanie rzeczy uznać zatem należy, iż skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niej prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.