VIII SA/Wa 976/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej określany jako "GITD" lub "organ odwoławczy"), powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej określany jako "kpa"), art. 4 pkt 22 lit. y, art. 92 a ust. 1, ust. 2, ust. 6 i art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 ze zm.), lp. 5.1, lp. 5.3, lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1, ust. 2 i 3, art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1-3 Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR) sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. nr 94, poz. 1087) oraz art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. W. prowadzącego działalność gospodarczą pn. M. R. W. PHU [...] W. [...] [...]-[...] B. (dalej określany również jako "skarżący", lub "strona") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej określany jako "WITD") z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] o nałożeniu na ww. kary pieniężnej w wysokości [...] zł – utrzymał w całości zaskarżoną decyzję w mocy. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] lipca 2012 r. inspektorzy WITD w P. w m. P. na drodze krajowej nr [...] przeprowadzili kontrolę drogową pojazdu marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą. Kontrolowanym pojazdem kierował K. P., który wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy w imieniu i na rzecz przewoźnika M. W. prowadzącego działalność gospodarczą pn. PHU [...]. W toku kontroli po dokonaniu analizy danych zawartych w karcie kierowcy, jak i danych z tachografu zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe zostało ujawnione, że w urządzeniu rejestrującym nie znajduje się karta kierowcy. Kierowca prowadził pojazd od dnia [...] lipca 2012 r. bez wymaganej karty kierowcy w urządzeniu rejestrującym od godziny 23:35 do godziny 07:15 dnia [...] lipca 2012 r. tj. do chwili zatrzymania go do kontroli drogowej. Przebieg i wyniki kontroli zostały utrwalone w stosownym protokole kontroli. Przesłuchany w charakterze świadka kierowca pojazdu zeznał, że nierejestrowanie przebiegu pojazdu w czasookresie stwierdzonym podczas kontroli spowodowane było chęcią zarejestrowania w powyższym okresie odpoczynku dobowego. Dodatkowo kierowca wskazał, że podczas wykonywania zadania przewozowego nikt z przedsiębiorstwa go nie kontrolował, a jego wynagrodzenie uzależnione jest "od frachtu". Organ wszczął i przeprowadził w sprawie postępowanie administracyjne. Stwierdzone naruszenia zostały zakwalifikowane jako przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu, skrócenie dziennego czasu odpoczynku oraz nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Za powyższe naruszenia organ wymierzył następujące kary pieniężne: 1) za przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 15 minut do jednej godziny oraz za każdą następną rozpoczętą godzinę, stosownie do lp. 5.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym – karę pieniężna w wysokości 700 zł; 2) za skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 min. do jednej godziny oraz za każdą następna rozpoczętą godzinę, stosownie do lp. 5.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym – karę pieniężną 1.100 zł; 3) za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, stosownie do lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym – karę pieniężną w wysokości 5.000 zł. Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. WITD za powyższe naruszenia wymierzył skarżącemu karę pieniężną w łącznej kwocie [...] zł. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji podnosząc, że sprawcą stwierdzonych naruszeń jest kierowca K. P. i został za nie ukarany mandatem karnym. Wskazał, że na zachowanie kierowcy nie miał wpływu, gdyż kierowca prowadził pojazd samodzielnie powracając do domu. Jednocześnie skarżący do odwołania dołączył pisemne oświadczenie kierowcy w treści którego wymieniony wskazał, że naruszenia ujawnione w czasie kontroli spowodowane zostały chęcią przyśpieszenia powrotu do domu. Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając, że skarżący nie spełnia przesłanek o których mowa w art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, jak również przesłanek art. 92c ust. 1 tej ustawy. Organ uznał, że w niniejszej sprawie strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Organ wskazał, że to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek prawidłowej organizacji czasu pracy kierowcy i wobec tego na przedsiębiorcy spoczywa również obowiązek kontroli kierowcy. Organ dodał, iż dodatkowe szkolenia są jedynie czynnikiem mogącym zminimalizować ryzyko powstania naruszeń w przedsiębiorstwie, nie mogą natomiast stanowić przesłanki wyłączającej odpowiedzialność strony za stwierdzone w toku kontroli naruszenia. Ponadto skarżący, zdaniem organu, nie udowodnił właściwej organizacji pracy przedsiębiorstwa. Na powyższą decyzję M. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego tj. art. 92a ust. 1, ust. 2, ust. 6 oraz art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp. 5.1, 5.3, 6.2.1 załącznika nr 3 do ww. ustawy poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie przez organ I instancji, że zasadne jest wymierzenie kary na skarżącego; 2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania tj. art. 7, art. 8 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy; 3) naruszenie zasad postępowania administracyjnego, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania tj. art. 11 w zw. z art. 8 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie przez organ zasadności przesłanek art. 92c ust. 1, który reguluje zasady umorzenia postępowania wobec podmiotów wykonujących przewozy. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że na powyższe naruszenia stwierdzone podczas kontroli nie miał najmniejszego wpływu, ponieważ nie był z kontrolowanym kierowcą w pojeździe oraz nie mógł monitorować pojazdu przy pomocy urządzenia GPS ze względu na wiele innych zajęć związanych z działalnością firmy. Ponadto za powstałe naruszenia kontrolowany kierowca został ukarany mandatem karnym, jak również jednoznacznie przyznał się do popełnionych naruszeń, co w jego ocenie potwierdza, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym dołożył niezbędnej staranności i nie miał wpływu na powstanie naruszeń. Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Badając pod tym kątem niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów proceduralnych, ani materialnych przez organy Inspekcji Transportu Drogowego. Skarżący zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego tj. art. 92a ust. 1, ust. 2, ust. 6 oraz art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp. 5.1, 5.3, 6.2.1 załącznika nr 3 do ww. ustawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie przez organ I instancji, że zasadne jest wymierzenie kary na skarżącego w którego imieniu w dniu kontroli był wykonywany przewóz drogowy. Zarzucane przez skarżącego naruszenie tych przepisów polega na ich błędnej wykładni oraz niewłaściwym zastosowaniu. W orzecznictwie wskazuje się, że zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię oznacza w istocie rzeczy mylne zrozumienie stosowanych przepisów prawa, natomiast zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego oznacza błąd w subsumcji prawnej, czyli niewłaściwe uznanie, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Skarżący podnosząc te zarzuty powinien wskazać, jak w jego ocenie powinny być rozumiane przywołane przepisy prawa, czyli jaka powinna być ich prawidłowa wykładnia oraz jak powinny być stosowane te przepisy prawa ze względu na stan faktyczny sprawy (tak wyrok 23 lutego 2012 r. II GSK 12/11). Skarżący nie wyjaśnia jednak, jaka powinna być prawidłowa interpretacja tych przepisów, podnosi natomiast, że w okolicznościach sprawy, powinny one mieć zastosowanie tylko do kierowców, którzy dokonali naruszeń przepisów prawa, ponieważ on sam na powyższe naruszenia nie miał najmniejszego wpływu. Skarżący zatem, nie podważa samego faktu dokonania naruszeń ww. przepisów materialnych, uważa natomiast, iż odpowiedzialność za nie ponoszą tylko kierowcy. Stanowisko to stoi w sprzeczności z treścią art. 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, z których wynika, że: "Przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust. 1 w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeśli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim". Ponadto zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, karze pieniężnej podlega podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego (czyli między innymi wymienionych w ww. przepisach unijnych). Należy podkreślić, że podmiotem wykonującym przewóz jest przedsiębiorca organizujący ten przewóz, a nie kierowca pojazdu, ponieważ jego odpowiedzialność została uregulowana w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, stanowiącym, że kierujący wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze grzywny. Zarówno zatem prawodawca unijny, jak i krajowy normuje odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia przepisów popełniane przez zatrudnianych przez niego kierowców, co jest też podkreślane w judykaturze. W wyroku z 6 kwietnia 2011 r. II GSK 404/10 Naczelny Sąd Administracyjny pokreślił, że: "Istnieje tutaj domniemanie odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie prawa przez kierowcę. Przewoźnik organizuje bowiem pracę kierowców i sprawuje nad nimi nadzór. Ponosi on ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne, aby zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowców tak, aby nie dochodziło do naruszenia prawa". W świetle powyższego należy uznać, że organy Inspekcji Transportu Drogowego prawidłowo zastosowały i zinterpretowały kwestionowane przez skarżącego przepisy materialne. Uwzględnić jednak należy również stanowisko skarżącego, że odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenie prawa przez kierowcę nie jest absolutna. Wyraził to również Naczelny Sąd Administracyjny w cyt. wyroku z 6 kwietnia 2011 r.: "Domniemanie odpowiedzialności przewoźnika może być obalone i ciężar udowodnienia okoliczności wymienionych w art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy z 6 września 2001 r. spoczywa na przedsiębiorcy. Należy zaznaczyć, iż oba wymienione przepisy mają charakter wyjątkowy i podlegają interpretacji ścieśniającej. Na przewoźniku spoczywa zatem ciężar wykazania, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie". W stanie prawnym mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie, okoliczności w których za naruszenie kwestionowanych przez skarżącego przepisów ponosi odpowiedzialność tylko kierowca pojazdu, który dokonał tych naruszeń, prawodawca unormował w art. 92b oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 92b ust. 1, nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006, rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 oraz Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087), a także zapewnił prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Jak stanowi ust. 2 tego przepisu, za naruszenie przepisów, o których mowa w ust. 1, karze grzywny, na zasadach określonych w art. 92, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń. Aby uwolnić się od odpowiedzialności na podstawie cyt. przepisu, skarżący powinien zatem wykazać, że zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów prawa w tej materii oraz że zapewnił prawidłowe zasady wynagradzania, które nie zachęcają do naruszeń przepisów prawa. Analizując niniejszą sprawę Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał, że zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy, wymaganą w omawianym przepisie. Sąd zgadza się, że skarżący nie musi towarzyszyć każdemu kierowcy w pojeździe i nie musi monitorować każdego pojazdu przy pomocy urządzenia GPS. Sąd uważa natomiast, że skarżący powinien kontrolować dokumentację zawierającą rejestr czasu pracy kierowców, co zapewniłoby mu aktualną wiedzę na temat przestrzegania przepisów prawa przez zatrudnianych przez niego kierowców, a zarazem pozwoliłoby na szybszą i skuteczną reakcję w razie stwierdzenia naruszeń. Natomiast w rozpoznawanej sprawie kontrolowany kierowca będąc przesłuchanym w charakterze świadka wskazał, że nikt z przedsiębiorstwa nie kontrolował go podczas wykonywania zadania przewozowego. Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał również przesłanek warunkujących uwolnienie się od odpowiedzialności w niniejszej sprawie, unormowanych w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Sąd, w kontekście ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy, może stwierdzić, że biorąc pod uwagę rozpiętość czasową stwierdzonych naruszeń podczas zadania przewozowego wykonywanego przez kierowcę K. P. na trasie B. ([...]) – K. ([...]) oraz wykazaną powyżej możliwość podjęcia działań w zakresie zapewnienia właściwej organizacji i dyscypliny pracy, niemożliwe jest przyjęcie, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Biorąc to pod uwagę Sąd stwierdza, że organy Inspekcji Transportu Drogowego, wydając decyzje w niniejszej sprawie, nie naruszyły kwestionowanych przez skarżącego materialnych przepisów prawa. W kontrolowanym postępowaniu nie naruszono również zasad postępowania administracyjnego albowiem organy Inspekcji Transportu Drogowego podjęły czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy zachowaniu standardów art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 kpa. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.