VIII SA/Wa 98/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z pozwoleniem na budowę postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi S. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśnił, że wspólnie z żoną utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł netto, z której ponoszą wydatki na bieżące utrzymanie i leczenie w związku z wieloma schorzeniami (w załączeniu kserokopie kart informacyjnych leczenia szpitalnego). W części wniosku obejmującej posiadany majątek wymienił jedynie nieruchomość rolną [...] m². Pismem z dnia 13 lutego 2014 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie tytułu prawnego do zamieszkiwanej nieruchomości, złożenia wyciągów z rachunków bankowych małżonków oraz udokumentowania wydatków na bieżące utrzymanie. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że posiada tytuł prawny do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], że nie posiada żadnych rachunków bankowych ani lokat oraz, że wydatki na utrzymanie są znaczne. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. post. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Rozpoznając przedmiotowy wniosek przede wszystkim podkreślić należy, że skarżący wspólnie z żoną posiada stały dochód z emerytury ok. [...] zł. Z dochodu tego jak wyjaśnił ponosi wydatki na bieżące utrzymanie jednak wezwany do udokumentowania ich wysokości oświadczył, że są "znaczne". Taka postawa wnioskodawcy wyklucza rzetelną ocenę jego możliwości płatniczych i nie pozwala na zweryfikowanie informacji zawartych we wniosku. Z jego treści wynika ponadto, że skarżący nie posiada własnego domu ani mieszkania, a wezwany do wskazania tytułu prawnego do zamieszkiwanej nieruchomości oświadczył, że takowy posiada, nie wskazując na jego charakter. Z jednej zatem strony skarżący powołuje się na trudną sytuację materialną rodziny z drugiej zaś uchyla się od uprawdopodobnienia, że istotnie sytuacja taka ma miejsce. Wykazanie okoliczności wskazujących na zasadność wniosku o prawo pomocy pozostaje w dobrze pojętym interesie wnioskodawcy i stanowi obiektywną możliwość zweryfikowania informacji w nim zawartych. Mając na uwadze powyższe na art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.