VIII SA/Wa 980/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów do 4,5 % zawartości alkoholu oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] sierpnia 2016 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 23 ze zm.; dalej: "kpa"), po rozpoznaniu odwołania J. J. (dalej: "skarżący") od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...]o cofnięciu zezwolenia Nr [...] na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa w lokalu przy ul. R. w R. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: J. J. posiadał zezwolenie Prezydenta Miasta [...] Nr [...] z [...] marca 2014 r. na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa w lokalu gastronomicznym w R., R.. Zezwolenie wydano na czas oznaczony od 21 marca 2014 r do 30 listopada 2018 r. Prowadząc weryfikację oświadczeń o wartości sprzedaży za rok 2015 w dokumentach potwierdzających podaną przez skarżącego wartość oświadczenia, ujawniono fakturę nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. na zakup kilku rodzajów piwa. Z treści faktury wynikało, że zakupu piwa dokonano w Przedsiębiorstwie Handlowo – Usługowym M. P. w R. przy ul. R.. Przedsiębiorstwo jest niewielkim sklepem spożywczym sieci "[...]", który posiada zezwolenie Prezydenta Miasta [...] na detaliczną sprzedaż wszystkich rodzajów napojów alkoholowych. Nie ma tam żadnej hurtowni napojów alkoholowych, ani też właścicielka nie figuruje w rejestrach zezwoleń na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych, publikowanych przez Urząd Marszałkowski Województwa [...]. Na tej podstawie Prezydent Miasta [...] decyzją znak: [...] r. orzekł o cofnięciu zezwolenia Nr [...] na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych o zawartości do 4,5 % alkoholu oraz piwa w lokalu przy R. w R., powołując się na art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. 2015 r, poz. 1286; dalej: "ustawa"), art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. 2013.594 z póź.zm.) W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że przyczyną cofnięcia przedmiotowego zezwolenia jest dokonanie zakupu napojów alkoholowych u przedsiębiorcy, który nie posiada zezwolenia na ich hurtową sprzedaż. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie wskazując, że zakup alkoholu w sklepie, który nie jest uprawniony do hurtowej sprzedaży napojów alkoholowych nastąpił jedyny raz i nieumyślnie. Cały czas zakup piwa prowadzony jest w hurtowni "[...] ". Skarżący podniósł, że jest w wieku przedemerytalnym i cofnięcie zezwolenia wpłynie istotnie na sytuację ekonomiczną przedsiębiorcy - uniemożliwi utrzymanie lokalu, zatrudnienie pracownika. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] sierpnia 2016 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż przepis art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości (...) w sposób enumeratywny określa przypadki, w których zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do sprzedaży i poza miejscem sprzedaży może zostać cofnięte przed upływem okresu, na jaki zostało udzielone. Nieprzestrzeganie określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych (art. 18 ust. 10 pkt 2) stanowi taką podstawę i waży o obowiązku zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Jednym z koniecznych warunków prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży ustawodawca uczynił zaopatrywanie się w napoje alkoholowe u producentów posiadających odpowiednie zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych (art. 18 ust. 7 pkt 2). W rozpatrywanej sprawie bezspornym faktem jest, że przedsiębiorstwo PUB "[...]" J. J. dokonało zakupu piwa w Przedsiębiorstwie Handlowo-Usługowym M. P., na co wskazuje faktura nr [...]. Wskazane przedsiębiorstwo nie posiada zezwoleń na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych. Powyższe potwierdza również brak odpowiedniego wpisu w CEIDG (Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej). Okoliczności te dowodzą, że przedsiębiorstwo skarżącego dokonało zakupu napojów alkoholowych z naruszeniem art. 18 ust .7 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi skutkującym, zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt. 2 ustawy, cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Przepis art. 18 ust. 10 pkt.2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie uzależnia zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie od istnienia winy. Organ wskazał, że z treści cytowanych powyżej przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości bezspornie wynika, iż organ, który stwierdził naruszenie określonych w nich warunków ma obowiązek cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Zdaniem organu odwoławczego, zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że strona rażąco naruszyła warunki prowadzenia działalności polegającej na sprzedaży napojów alkoholowych, dokonując zakupu alkoholu od przedsiębiorcy nieposiadającego zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych. Bez znaczenia dla orzeczenia o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych pozostaje okoliczność, czy strona miała świadomość, że dokonuje zakupu alkoholu u producenta lub przedsiębiorcy nieposiadających stosownych zezwoleń. Organ podkreślił, że ryzyko nabycia napojów alkoholowych u przedsiębiorców nieposiadających stosownych zezwoleń na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych ciąży na przedsiębiorcy prowadzącym sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży. Organ odwoławczy wskazał, również że od osoby prowadzącej działalność gospodarczą w sposób profesjonalny (przedsiębiorcy) należy wymagać minimalnej staranności w jej prowadzeniu. Pismem z dnia 27 października 2016 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] sierpnia 2016 r. zaskarżając ją w całości oraz wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 7, 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 kpa przez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i ustalenie, że J. J. dokonał zakupu napojów alkoholowych u przedsiębiorcy, który nie posiada zezwolenia na ich hurtową sprzedaż, podczas gdy posiadający zezwolenie tego nie zrobił, 2. art. 7, 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 kpa przez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i pomimo ustalenia przez organ I instancji, że żona J. J. nie była osobą z nim współpracującą w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, uznanie, że jej samowolny zakup alkoholu w sklepie "[...]" należy uznać, za zakup w imieniu i na rzecz Skarżącego, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy do takich wniosków nie prowadzi, 3. art. 10 w zw. z art. 7, 77 § 1 kpa przez zaniechanie zawiadomienia przez organ I i II instancji o końcowej możliwości zaznajomienia się z całymi aktami postępowania, co doprowadziło do błędnego wniosku, że M. J. zakupiła alkohol w dniu 31 grudnia 2015 roku za zezwoleniem i na rzecz działalności prowadzonej przez męża, 4. art. 138 § 1 pkt 1 kpa przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo że prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że organ winien był uchylić decyzję organu I instancji w całości i umorzyć postępowanie w przedmiotowej sprawie w całości, a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziły do uznania, że J. J. nie dochował zasad sprzedaży alkoholu, a w konsekwencji doszło do obrazy prawa materialnego, a to : 5. art. 18 ust. 10 pkt 2 i 5 ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowym stanie faktycznym organ jest obowiązany cofnąć zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, mimo że J. J. w swojej działalności gospodarczej przestrzega określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369; dalej: "p.p.s.a."). Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie jest uzasadniona. W niniejszej sprawie organ cofnął skarżącemu zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa z przeznaczeniem do spożycia w miejscu sprzedaży w punkcie przy ul. R. w R. uznając, że zaopatrywanie się przez skarżącego w alkohol wymieniony w zezwoleniu u przedsiębiorcy nie posiadającego koncesji na hurtowy obrót alkoholem stanowi nieprzestrzeganie określonych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości warunków sprzedaży napojów alkoholowych. Stanowisko organu jest prawidłowe. Warunkiem prowadzenia działalności na podstawie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest zaopatrywanie się w napoje alkoholowe, wymienione w zezwoleniu, u producentów oraz u przedsiębiorców posiadających zezwolenie na obrót hurtowy tymi napojami. Powyższe wynika wprost z art. 18 ust.7 pkt 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. 2015 r, poz. 1286; dalej: "ustawa") w myśl, którego warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest zaopatrywanie się w napoje alkoholowe u producentów i przedsiębiorców posiadających odpowiednie zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych. Przechodząc do oceny prawnej zaskarżonej decyzji, mając na uwadze ustalenia dokonane przez organy orzekające w sprawie w pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że stwierdzenie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w pkt 1-7 tego przepisu skutkuje cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Organ nie działa w tym przypadku w ramach uznania administracyjnego lecz jest związany treścią ww. przepisu. W przypadku decyzji związanej treść rozstrzygnięcia jest determinowana, przesądzona "z góry" przez ustawodawcę już w treści normy prawnej powszechnie obowiązującej przez względnie wyraźne i precyzyjne określenie przesłanek, które muszą bezwzględnie wystąpić, aby treść decyzji była pozytywna względem oczekiwań wnioskodawcy. W tym przypadku rola organu administracyjnego sprowadza się do wszechstronnego, skrupulatnego i szczegółowego zbadania stanu faktycznego oraz prawnego sprawy, pod kątem określenia wystąpienia w sprawie wskazanych w hipotezie normy prawnej przez ustawodawcę przesłanek i - w przypadku ich wystąpienia - wydania stosownej decyzji. Ustawodawca określając dla przedsiębiorców w art. 18 ust. 7 warunki prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych jednym z nich uczynił zaopatrywanie się w napoje alkoholowe z legalnych źródeł, tj. u producentów i przedsiębiorców posiadających odpowiednie zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych. Zaopatrywanie się przez skarżącego w napoje alkoholowe u przedsiębiorcy, który nie posiada zezwolenia na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych wskazuje, że skarżący prowadzili obrót alkoholem pochodzącym z nielegalnego źródła, co skutkować musiało - w świetle powołanego art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – cofnięciem zezwolenia na sprzedaż alkoholu. W niniejszej sprawie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący dokonał zakupu piwa u przedsiębiorcy Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe M. P., który nie posiadał stosownego zezwolenia na obrót hurtowy alkoholem. Przedmiotowe piwo było nabyte w ramach prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej o czym świadczy faktura nr [...] na zakup wymienionego alkoholu wystawiona przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe M. P.. Skarżący zresztą nie kwestionował powyższego ustalenia, wskazywał jedynie, że to żona zakupiła powyższy alkohol bez jego zgody. Zdaniem Sądu, podniesione zarzuty nie są zasadne, gdyż fakt naruszenia warunków prowadzenia działalności na podstawie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych poprzez zakup w ramach prowadzonej działalności gospodarczej - piwa - u przedsiębiorcy nie posiadającego zezwolenia na hurtową sprzedaż alkoholu jest bezsporny. W ocenie Sądu, okoliczność faktyczna w postaci zakupu napoju alkoholowego wymienionego w posiadanym zezwoleniu od przedsiębiorcy nie posiadającego koncesji na jego sprzedaż jest wystarczającą przesłanką cofnięcia wszystkich posiadanych zezwoleń w określonym miejscu. Wobec nie budzącego wątpliwości przepisu art. 18 ust.7 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, o którego treści strona była poinformowana, co wynika z zezwolenia wydanego w dniu [...] marca 2014 r. na sprzedaż napojów alkoholowych, przed dokonaniem stosownego zakupu przedsiębiorcy powinni ustalić czy sprzedawca dysponuje zezwoleniem na hurtowy obrót alkoholem. Brak takiego ustalenia powinien powstrzymać stronę od zakupu alkoholu w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, co pozwoliłoby skarżącemu uchronić się przed surową niewątpliwie sankcją jaką jest cofnięcie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w prowadzonym przez nich lokalu gastronomicznym. Wykładnia cytowanych przepisów nie pozostawia wątpliwości. Wina nie jest elementem konstrukcyjnym przesłanki nakazującej organowi cofnięcie zezwolenia. Odnosząc się do zarzutu skargi, a mianowicie do stwierdzenia, że zakupu piwa jednorazowo dokonała żona, pomagająca mu w prowadzeniu działalności, która nie widziała, że nie można zaopatrywać się w alkohol u sprzedawców nie posiadających zezwolenia na sprzedaż hurtową alkoholu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych we własnym imieniu i na własne ryzyko i na nim spoczywa obowiązek prowadzenia jej w taki sposób aby nie zaistniał jakikolwiek "przypadek nieprzestrzegania", określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych. Dokonując zakupu piwa Skarżący powinien dochować wszelkiej staranności w wyborze kontrahenta, zażądać okazania do wglądu stosownego zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych, a także dodatkowo, odpowiedniego zaświadczenia potwierdzającego dokonanie opłaty. Obowiązkiem skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych, jest takie jej zorganizowanie, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek nieprzestrzegania, określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych. W razie zaistnienia jakiegokolwiek złamania warunku(ów) sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi musi być obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ, niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2012 r. II GSK 91/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1529/06, LEX nr 337045, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 października 2004 r., sygn. akt II SA/Po 1125/02 nie publ., wyrok WSA we Wrocławiu z 13 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 536/08). Rygoryzm znaczenia uregulowania przedmiotowego przepisu, odczytanego na podstawie wykładni językowej, jest bowiem założony przez ustawodawcę i całkowicie odpowiada celom ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Organy administracji nie miały obowiązku badać, czy skarżący działał sam czy też było to działanie żony, która (co podnosi skarga) nie jest osobą współpracującą i współprowadząca punkt sprzedaży i podawania napojów alkoholowych czy było to działanie jednorazowe o charakterze umyślnym, bowiem wystarczającą przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych było wyłącznie stwierdzenie, że na rzecz skarżącego dokonano zakupu u przedsiębiorcy nieposiadającego zezwolenia na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych. W szczególności podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych nie może się zwolnić od odpowiedzialności wynikającej z powołanego przepisu poprzez wykazanie, że zakupu nie dokonał sam. Wobec tego, że przepis art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie uzależnia zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie od winy, organy nie miały obowiązku rozpatrywać zachowania skarżącego w kategoriach umyślnego naruszenia warunków sprzedaży, skutkujących cofnięciem zezwolenia na sprzedaż alkoholu. W tym miejscu należy zauważyć, że pojęcie winy w prawie administracyjnym ma charakter zobiektywizowany polegający na samym stwierdzeniu naruszenia przepisów i obowiązków przypisanych podmiotowi bez konieczności oceny stopnia winy w rozumieniu prawnokarnym, czy też czysto subiektywizowany (natężenie złej woli, brak świadomości czy też wiedzy) - por. wyrok NSA z 21 stycznia 2011 r. II GSK 1424/10. Bezpodstawne jest więc zarzucanie organom, że te nie przeanalizowały okoliczności świadczących o braku winy (świadomości skarżącego) czy działań żony skarżącego w jego zastępstwie, bez jego zgody. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 kpa zauważyć trzeba, że aby zarzut ten okazał się skuteczny, strona musi wykazać, że naruszenie tego przepisu uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (tak m. in. wyrok NSA z 26.05.2011 r. I OSK 842/11), co nie miało miejsca w sprawie niniejszej. Reasumując, w niniejszej sprawie organy nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji jak i nie naruszyły prawa materialnego. Zdaniem Sądu, organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i właściwie zastosowały prawo materialne. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom zawartym w art. 107 § 3 kpa gdyż w sposób jasny i precyzyjny, z podaniem ustalonych w sprawie okoliczności sformułowano w nim stanowisko organu i wyłuszczono powody podjętego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, organy nie dopuściły się również naruszenia innych przepisów, co wykluczało ingerencję Sądu z urzędu. W tym stanie rzeczy skargę należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.