VIII SA/Wa 993/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2005 r. postanawia: odmówić J. M. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi J. M. (dalej: "skarżący") wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem. Oświadczył, że nie osiąga żadnych dochodów i jest na utrzymaniu żony, która z tytułu umowy o pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto. W pismach uzupełniających wniosek (z [...] listopada 2011 r. i z [...] stycznia 2012 r.) skarżący oświadczył, że nie może podjąć zatrudnienia ze względu na stan zdrowia. Ponadto w 2010 r. nie osiągnął przychodów i nie składał zeznania podatkowego oraz, że syn prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i "nie udostępnia środków na utrzymanie rodziców". Oświadczył także, że nie jest już właścicielem stacji paliw, która w formie aportu została wniesiona do spółki z o.o. Chanel w zamian za udziały w tej spółce, które to udziały następnie zostały darowane na rzecz syna (ze względu na stan zdrowia skarżący nie był w stanie zajmować się jakimikolwiek sprawami). Ponadto wskazał, że od maja 2006 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, otrzymuje świadczenie rentowe – [...] zł i nie posiada rachunku bankowego, podobnie jak jego żona. Do pisma załączył zaświadczenie z prywatnego gabinetu [...] stwierdzające, że od kilku lat jest leczony z powodu zaburzeń [...]. Postanowieniem z 16 stycznia 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W dniu [...] stycznia 2012 r. (data nadania) skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od powołanego postanowienia referendarza sądowego. Wskazał, iż kwota ustalonego wpisu sądowego przewyższa jego możliwości finansowe tak znacznie, iż nie jest on jej w stanie uiścić. Podniósł, iż jest osobą chorą, a zaburzenia na tle [...] uniemożliwiają mu normalnie funkcjonować w społeczeństwie. Wskazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie z żoną, która się właścicielką mieszkania, w którym zamieszkują. Razem z nimi mieszka ich syn – R. M., który prowadzi odrębne gospodarstwo i nie udostępnia środków na utrzymanie rodziców. Innych ruchomości i nieruchomości skarżący wraz z żoną nie posiadają. Wskazał także, iż obowiązek uiszczania kosztów sądowych obciąża stronę, a nie jego rodzinę. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, iż pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie (tj. zwolnienie od kosztów sądowych). Nie wykazał on bowiem w sposób przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący – według jego oświadczenia - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, z którą posiadają uzyskują dochody na łączną kwotę [...] zł. Wraz z nimi mieszka ich syn – R. M., który według oświadczenia skarżącego prowadzi odrębne gospodarstwo. Skarżący sam oświadczył, że przedsiębiorstwo (stację paliw) wniósł w formie aportu do spółki z o.o. w zamian za udziały w tej spółce, które następnie darował na rzecz syna. Oznacza to, że skarżący ma możliwość skorzystania z pomocy finansowej syna, na rzecz którego dokonał znacznego przysporzenia finansowego. Obowiązek wzajemnej pomocy (wspierania się) między rodzicami i dziećmi wynika bowiem z art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obowiązek ten dotyczy każdej dziedziny życia i rozciąga się także na pomoc przy prowadzeniu spraw sądowych. Powyższe nie pozostaje w sprzeczności z art. 91 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym dziecko, które ma dochody z własnej pracy, powinno przyczyniać się do pokrywania kosztów utrzymania rodziny, jeżeli mieszka u rodziców. Sąd zauważa, iż z powyższą sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, bez potrzeby dokonywania oceny sytuacji majątkowej syna skarżącego. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.