VIII SAB/Wa 29/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2009 r. sprawy ze skargi J.M., J.M., K.M. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie nierozpoznania odwołania 1) zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpatrzenia odwołań wniesionych przez K.M. i J.M. od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] umarzającej postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości, w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz J.M. i K.M. kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Syg.akt VIII SAB/Wa 29/08 Uzasadnienie W dniu [...] października 2008 roku J.M., J.M. i K.M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Wojewody [...] w sprawie [...] dotyczącej rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] września 2007 roku. Skarżący zarzucali: 1) naruszenie art. 35 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz.1078 ze zm.), dalej jako k.p.a., polegające na niezałatwieniu sprawy w terminie określonym ustawą; 2) naruszenie art. 36 § 3 k.p.a. polegające na braku poinformowania strony o niezałatwieniu sprawy w zakreślonym terminie i braku wskazania przyczyn niezałatwienia sprawy. Skarżący podnosili, że w dniu [...] września 2007 roku Prezydent Miasta R. wydał decyzję znak [...] o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w R. przy ulicy [...], stanowiącej część działki nr [...]. W dniu [...] października 2007 roku skarżący złożyli odwołanie od przedmiotowej decyzji. Argumentowali, że zgodnie z art.35 § 2 k.p.a. organ powinien rozpoznać sprawę niezwłocznie, nie później niż w ciągu jednego miesiąca, a w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej w ciągu dwóch miesięcy. W niniejszej sprawie terminy te zostały zdecydowanie przekroczone. Zdaniem skarżących organ odwoławczy nie dopełnił obowiązku wynikającego z art.36 k.p.a. tj. nie powiadomił strony we właściwym czasie o niezałatwieniu sprawy w terminie ustawowym. Dopiero pismem z dnia [...] marca 2008 roku Wojewoda [...] poinformował stronę, iż niemożliwe jest załatwienie przedmiotowej sprawy w ustawowym terminie i wskazał przewidywany termin załatwienia sprawy do dnia [...] lipca 2008 roku. Jako przyczynę nie załatwienia sprawy organ wskazał zbyt dużą ilość spraw wpływających do urzędu. W ocenie skarżących doszło do naruszenia prawa strony do niezwłocznego rozpoznania sprawy i nieuzasadnionego przedłużenia postępowania. Organ po upływie [...] miesięcy po złożeniu odwołania wyznaczył dodatkowy [...] miesięczny termin do załatwienia sprawy. W swojej argumentacji skarżący powołali się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 maja 2007 roku, syg. akt I SAB/Wa 20/07 gdzie sąd podnosił, że ,, Wyznaczenie przez organ odwoławczy nowego, prawie czteromiesięcznego terminu na załatwienie sprawy nie może być usprawiedliwione dużą ilością spraw do załatwienia. Zgodnie z art.35 § 3 k.p.a. tylko sprawa szczególnie skomplikowana może być załatwiona w terminie dwóch miesięcy i to przez organ pierwszej instancji. Reguła ta nie ma zastosowania w postępowaniu odwoławczym, zatem skuteczne prawnie jest wyznaczenie nowego terminu rozpoznania sprawy w granicach jednego miesiąca". Organ odwoławczy nie może uzasadniać swojego opóźnienia zbyt dużą ilością spraw do załatwienia. Mimo przedłużenia terminu rozpoznania przedmiotowego odwołania do [...] lipca 2008 roku organ odwoławczy nie dochował powyższego terminu i do dnia złożenia skargi odwołanie nie zostało rozpoznane. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Podnosił, że Minister Infrastruktury rozpoznając zażalenie skarżących na niezałatwienie odwołania w terminie oddalił zażalenie. Nadto organ podnosił, że w dniu [...] września 2008 roku zwrócił się do stron postępowania o dostarczenie oryginału bądź uwierzytelnionej kopii postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku po zmarłym A.M. Nadto organ argumentował, że skarżący uzyskali wyjaśnienie od organu prowadzącego postępowanie o przyczynach niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd rozpoznał skargę na bezczynność biorąc za podstawę art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( DZ.U z 2002., nr 153, poz. 1269), który stanowi, że sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem oraz art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ.U nr 153, poz. 1270), który stanowi, że kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z dyspozycji art. 52 ustawy z dnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ.U nr 153, poz. 1270 ze zmianami), dalej jako p.p.s.a., wynika, że skargę do sądu administracyjnego, można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W niniejszym postępowaniu skarżący w trybie art. 37 k.p.a. wnieśli zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie do organu administracji publicznej stopnia wyższego. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 roku Minister Infrastruktury uznał zażalenie jako niezasadne. W związku z powyższym należy uznać, że została spełniona przesłanka formalna do złożenia skargi na bezczynność organu. Należy podnieść, iż zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Odwołania od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] września 2007 roku skarżącego J.M. i K.M. zostały przekazane organowi odwoławczemu wraz z aktami sprawy w dniach [...] i [...] października 2007 roku. W dniu [...] marca 2008 roku organ odwoławczy – Wojewoda [...] poinformował skarżących, iż nie jest możliwe rozpatrzenie przedmiotowej sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. z uwagi na dużą ilość spraw i zasadę załatwiania ich zgodnie z kolejnością wpływu. Organ poinformował skarżących iż odwołanie zostanie rozpatrzone do [...] lipca 2008 roku. Organ odwoławczy w określonym przez siebie terminie odwołania nie rozpoznał. W ocenie sądu zasada sformułowana w art.6 k.p.a. zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwienia spraw określonych w art. 35 i art. 36 k.p.a. Obowiązek załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art.7 i art. 8 k.p.a. zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2000 roku, IV SA 105/00, LEX nr 53462). W niniejszym postępowaniu organ po upływie [...] miesięcy od wpłynięcia odwołania wraz z aktami sprawy poinformował, że odwołanie zostanie rozpoznane za kolejne [...] miesiące. Nowy termin wskazany przez organ również nie został dotrzymany. Stanowisko organu, iż powodem niedotrzymania terminów wskazanych jest duża liczba spraw przedstawiona organowi do rozpatrzenia nie może być uznane za uzasadnioną przeszkodę w załatwieniu sprawy. Okoliczności zwalniające organ administracji z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny. Taki pogląd koresponduje z powszechnie aprobowaną zasadą, iż realizacja kompetencji organu administracji jest jego prawnym obowiązkiem. Od obowiązku tego nie zwalniają tzw. trudności obiektywne- brak etatów, środków pieniężnych, duża liczba spraw ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 grudnia 1999 roku, syg. akt V SAB 147/99, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 maja 2007 roku, syg. akt IV SAB/Wa 35/07, LEX nr 34 7049). Również podnoszone przez organ argumenty, iż wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy, zażalenie skarżących nie znalazło uznania w oczach organu nadrzędnego oraz to że organ zwrócił się o złożenie oryginału bądź uwierzytelnionej kopii nie zasługują na uwzględnienie. Terminy wyznaczone w art. 35 § 2 k.p.a. do załatwienia spraw są terminami maksymalnymi. W niniejszym postępowaniu mamy do czynienia z sytuacją gdzie odwołania skarżących wpłynęły do organu w październiku 2007 roku i do chwili orzekania – [...] marca 2009 roku nie zostały rozpoznane. Terminy określone w wyżej powołanym przepisie zostały wielokrotnie przekroczone. Przeszkody wskazywane przez organ odwoławczy nie miały charakteru prawnego, proceduralnego uniemożliwiającego rozpoznanie odwołania w terminie. Z samego faktu, iż organ nadrzędny rozpoznając zażalenie skarżących na niezałatwienie odwołania w terminie nie uznał zarzutów stawianych organowi nie może usprawiedliwiać tak drastycznego przekroczenia terminów do załatwienia sprawy. Z tego też względu skarga i zawarta w niej argumentacja zasługuje na uwzględnienie i należy uznać, że Wojewoda [...] pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu odwołania złożonego przez skarżących od decyzji Prezydenta R. z dnia [...] września 2007 roku. Sąd biorąc za podstawę art. 149 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. Na podstawie art.200 i art.205 § 1 p.p.s.a. orzeczono o zwrocie na rzecz skarżących poniesionych koszt sądowych.