VIII SAB/Wa 30/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 16 września 2021 r. sprawy ze skargi B. R., W. R. na bezczynność Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu w przedmiocie rozpoznania zażalenia w sprawie uzgodnienia projektu budowlanego 1. stwierdza, że Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu zażalenia na postanowienie [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] grudnia 2020 r. nr [...], 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu na rzecz B. R. i W. R. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] czerwca 2021 roku B. R. i W. R. (dalej: skarżący) wnieśli skargę na bezczynność Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (dalej: Minister, organ II instancji, organ odwoławczy) w rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: organ I instancji, MWKZ) z [...] grudnia 2020 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie uzgodnienia projektu budowlanego zamiennego dotyczącego budowy budynku mieszkalno – usługowego, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w obrębie ewidencyjnym [...] M.. \W skardze podniesiono, że MWKZ przesłał zażalenie wraz z aktami do organu II instancji [...] stycznia 2021 r. Do dnia złożenia skargi zarówno zażalenie, jak i ponaglenie nie zostały rozpatrzone. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...] stycznia 2021 r. przy piśmie z [...] stycznia 2021 r. wpłynęło zażalenie skarżących na postanowienie MWZK nr [...] z [...] grudnia 2020 r. Natomiast [...] czerwca 2021 r. Minister wydał postanowienie znak: [...], którym utrzymał w mocy wyżej wskazane zaskarżone postanowienie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sprawowana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W pierwszej kolejności należy wskazać, że spełnione zostały warunki formalne do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 52 p.p.s.a., ponieważ skarżący [...] maja 2021 r. wnieśli ponaglenie w trybie art. 37 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: k.p.a.). Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl § 1a cytowanego przepisu jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przepisy k.p.a. nie zawierają legalnej definicji "bezczynności" organu. Bezczynność organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwił sprawy w terminach wskazanych w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Bezczynność jest kategorią obiektywną, zachodzi zawsze wtedy, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie jednego miesiąca, sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, lub gdy nie rozpoznał odwołania w ciągu miesiąca od dnia jego otrzymania lub w terminach wskazanych w przepisach szczególnych. Skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ administracji oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga taka wnoszona jest wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu, ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 148427 i nr 148280). Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością podmiotu. Podkreślić należy, że zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie Minister dopuścił się naruszenia, które polegało na bezczynności w prowadzeniu postępowania odwoławczego. Zażalenie na postanowienie MWKZ nr [...] z [...] grudnia 2020 r. wpłynęło do organu II instancji [...] stycznia 2021 r., a załatwione zostało [...] czerwca 2021 r., tj. po ponad 5 miesiącach. Od dnia przekazania akt sprawy do dnia wydania postanowienia organ odwoławczy nie podejmował żadnych czynności i wbrew ciążącemu na nim na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. obowiązkowi nie informował stron postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, przyczynach zwłoki oraz terminie, w jakim sprawa zostanie załatwiona. Skoro więc postępowanie odwoławcze trwało ponad 5 miesięcy, to zasadne było stwierdzenie w punkcie 1 wyroku, że Minister dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu zażalenia od postanowienia organu I instancji z [...] grudnia 2020 r., ponieważ nie rozpoznał go w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. i nie informował skarżących o przyczynach zaistniałej zwłoki oraz terminie jego załatwienia. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. rażące naruszenie prawa odnosi się do wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2019 r., sygn. akt Il OSK 1557/18; wyrok NSA z 5 września 2018 r., sygn. akt Il OSK 272/18; wyrok NSA z 24 maja 2018 r., sygn. akt Il OSK 381/18, wszystkie publ. CBOSA). Stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenia prawa i odniesienie tego stanu do zaistniałej bezczynności prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego wymaga jednak zaistnienia szczególnych okoliczności, które z punktu widzenia celów ochrony zapewnianej stronie, powinny być powszechnie uznawane za niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 1831/17, publ. CBOSA), zaś uchybienie terminu musi być widziane jako niezwykłe i znaczące. W ocenie Sądu bezczynność, jak wystąpiła w przedmiotowej sprawie, nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (punkt 2 wyroku). Ponadto należy zauważyć, że zażalenie od postanowienia organu I instancji zostało przez organ odwoławczy załatwione po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie. Czyni to bezprzedmiotowym orzekanie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z obecnymi poglądami nie ma jednak potrzeby umarzania postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym czasie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwi sprawę. Kompetencją adekwatną do takiego stanu rzeczy jest wyłącznie stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w myśl art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1621/16 oraz z 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSKL 2242/16, oba publ. CBOSA). Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., wliczając do nich kwotę wpisu sądowego od skargi (100 zł).