VIII SAB/Wa 36/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy ze skargi J. W. na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie rozpoznania wniosku z 12 czerwca 2024 r. postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 14 stycznia 2026 r. J. W. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie (dalej: organ) w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Skarżący swoją skargą objął, zarówno postępowanie pierwszoinstancyjne (przedmiotowa sprawa - zarejestrowana pod sygn. akt VIII SAB/Wa 36/26), jak i odwoławcze (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt. VIII SAB/Wa 24/26). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz.143; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu do wniesienia skargi (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych skargi pomimo wezwania (pkt 3), zawisłość sprawy lub prawomocne jej osądzenie (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Stwierdzenie wystąpienia którejkolwiek z wymienionych wyżej przesłanek niedopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Mając na uwadze powyższe regulacje normatywne, jak i opisane wyżej okoliczności faktyczne, Sąd uznał, że skarga w zakresie jakim obejmuje postępowanie pierwszoinstancyjne jest niedopuszczalna. Celem skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ administracyjny postępowania jest doprowadzenie do usunięcia stanu przewlekłości, a więc załatwienie sprawy. W związku z powyższym nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, w sytuacji gdy została ona już załatwiona. Pogląd taki przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w dwóch uchwałach składu siedmiu sędziów: z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (w odniesieniu do bezczynności) oraz z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 (w odniesieniu do przewlekłości). W uchwale z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W jej uzasadnieniu wskazano, że przyjęty w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, pogląd w odniesieniu do skargi na bezczynność organu administracji, gdy skarga została wniesiona w chwili ustania bezczynności organu, pozostaje aktualny także wobec skargi wniesionej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji, gdy skarga ta została wniesiona po zakończeniu postępowania, którego dotyczy. Zarówno skarga na bezczynność, jak i na przewlekłe prowadzenie postępowania, skierowane są przeciwko wadliwemu procedowaniu organu, w wyniku którego konkretna i indywidualna sprawa administracyjna nie jest załatwiona. W badanej sprawie w chwili wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ pierwszoinstancyjny (czyli 14 stycznia 2026 r.) nie występował już zarzucany skargą stan przewlekłości, ponieważ postępowanie w sprawie zostało zakończone wydaniem przez organ I instancji decyzji z 23 kwietnia 2025 r. nr [...]. Oznacza to, że wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia z 12 czerwca 2024 r. został rozpoznany i tym samym postępowanie wywiedzione tym wnioskiem zakończyło się. Podkreślić należy, że postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia jest dwuinstancyjne – zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 15 k.p.a. Natomiast zgodnie z art. 6b5 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 913 ze zm.) od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Środek odwoławczy przewidziany w wymienionych sprawach jest zatem specyficznym środkiem zaskarżenia pozbawionym cechy dewolutywnności. W związku z powyższym aktualnie toczy się postępowanie w II instancji wywiedzione na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 5 czerwca 2025 r. (sprawa o przewlekłość tego postępowania zarejestrowana pod sygn. akt VIII SAB/Wa 24/26), a postępowanie pierwszoinstancyjne, jak wskazał Sąd wyżej, zakończyło się. Dlatego też, z uwagi na stan sprawy, wniesiona skarga nie mogła zmierzać do uchylenia zarzucanego stanu opieszałości organu administracyjnego, a zatem nie mogła realizować przedstawionego wyżej celu tej skargi (jej istoty), co uzasadniało jej odrzucenie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2020 r., sygn. akt II OSK 26/20). Wniesienie skargi na przewlekłość po wydaniu decyzji z 23 kwietnia 2025 r. stanowi przeszkodę w merytorycznym jej rozpoznaniu przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekający jest związany stanowiskiem wyrażonym w wymienionych uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem powołany przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zajętym w uchwale i przyjąć wykładni prawa odmiennej od tej, która została zaakceptowana przez poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobligowany był odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.