VIII SAB/Wa 38/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 września 2012 r. sprawy ze skargi B. C. na bezczynność Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie nierozpoznania pisma zatytułowanego odwołaniem od decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów leczenia postanawia : 1) umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; 2) zasądzić od Prezesa NFZ na rzecz skarżącej B. C. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] stycznia 2010 r. B. C. (dalej: "skarżąca") złożyła wniosek do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o zwrot kosztów leczenia poniesionych w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Z treści wniosku i innych dokumentów wynika, że wnioskująca w dniach [...] - [...] lipca 2009 r. przebywała w Klinice Uniwersyteckiej w E. w N., gdzie usunięto jej [...]. Koszt leczenia wyniósł [...] EUR. W dniu [...] lipca 2009 r. złożyła ona do Prezesa NFZ wniosek o wyrażenie zgody na leczenie za granicą, który nie został rozpatrzony z powodu nieuzupełnienia braków formalnych. Kierownik Delegatury [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w R. pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. poinformował skarżącą, że skoro leczenie, któremu poddała się za granicą było planowe, to dla zwrotu kosztów leczenia wymagana była uprzednia zgoda Prezesa NFZ, której skarżąca nie uzyskała. Pismem z [...] lutego 2010 r. skarżąca złożyła do Prezesa NFZ odwołanie od decyzji z [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów leczenia. Prezes NFZ przekazał to pismo (przyjmując, że pismo z [...] stycznia 2010 r. nie jest decyzją administracyjną) Dyrektorowi [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ celem załatwienia sprawy z wniosku skarżącej. Kierownik Działu Współpracy Międzynarodowej [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ pismem z [...] marca 2010 r. poinformował skarżącą o braku możliwości zwrotu kosztów leczenia za granicą, gdyż nie uzyskała wcześniej zgody na takie leczenie. Skarżąca pismem z [...] marca 2010 r. wniosła o rozpatrzenie jej odwołania. W odpowiedzi Prezes NFZ pismem z [...] marca 2010 r. ponownie poinformował skarżącą, że pismo z [...] stycznia 2010 r. nie jest decyzją administracyjną i dlatego jej pismo z [...] lutego 2010 r. przekazał do rozpatrzenia Dyrektorowi [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ. W dniu [...] maja 2010 r. skarżąca wniosła do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Prezesa NFZ domagając się zobowiązania tego organu do rozpoznania jej odwołania od decyzji z [...] stycznia 2010 r. Prezes NFZ pismem z dnia [...] maja 2010 r. zwrócił się ponownie do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o rozpatrzenie sprawy skarżącej w trybie art. 109 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), a pismem z [...] czerwca 2010 r. udzielił odpowiedzi na skargę. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ rozpoznał wniosek skarżącej o zwrot kosztów leczenia za granicą i decyzją z [...] lipca 2010 r., nr [...] odmówił jej zwrotu tych kosztów. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek odwołania skarżącej Prezes NFZ decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...], uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Z uwagi na powyższe pismem z [...] września 2010 r. Prezes NFZ na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej: p.p.s.a.) wniósł o umorzenie postępowania sądowego ze skargi na bezczynność. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że uwzględnił tę skargę w całości poprzez wydanie decyzji z [...] września 2010 r. W związku z tym postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. W odpowiedzi na powyższe pismo, skarżąca stwierdziła, że decyzja z [...] września 2010 r. nie została wydana w sprawie, której dotyczy skarga na bezczynność. Skarga ta dotyczy bowiem nierozpoznania przez Prezesa NFZ odwołania skarżącej z [...] lutego 2010 r. od decyzji z [...] stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 grudnia 2010 r. (sygn. akt: VIII SAB/Wa 32/10), na podstawie art. 149 p.p.s.a uwzględnił powyższą skargę przyjmując, że Prezes NFZ pozostaje w bezczynności z powodu niezałatwienia pisma skarżącej stanowiącego odwołanie do Prezesa NFZ od decyzji z [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów leczenia. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy otrzymując pismo, z treści którego wynika, że jest odwołaniem, musi zbadać jego dopuszczalność. Jeżeli stwierdzi brak przedmiotu zaskarżenia, tj. że pismo z [...] stycznia 2010 r. nie jest decyzją administracyjną, winien na podstawie art. 134 k.p.a. wydać postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Skoro Prezes NFZ tego nie uczynił, to oznacza, że w tym zakresie pozostaje w bezczynności. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes NFZ. Zarzucił zaskarżonemu wyrokowi mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania tj. art. 161 § 1 pkt 3 i 54 § 3 p.p.s.a. oraz 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. dalej: p.u.s.a.), polegające na zobowiązaniu Prezesa NFZ do rozpatrzenia odwołania skarżącej. Wskazał, iż Sąd I instancji wadliwie przyjął, że organ pozostaje w bezczynności, co do rozpoznania pisma skarżącej z [...] lutego 2010 r., oraz że powinien na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzić w odniesieniu do tego pisma niedopuszczalność odwołania (z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia). Podniósł, iż w aktach sprawy znajdują się natomiast dokumenty świadczące o tym, że organ rozpatrzył ponownie sprawę w wyniku odwołania skarżącej i uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów leczenia za granicą, przekazując temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Naruszenie powyższych przepisów polegało też na nierozpoznaniu wniosku Prezesa NFZ o umorzenie postępowania z powodu uwzględnienia odwołania skarżącej w całości przed rozpoznaniem skargi. W uzasadnieniu powyższych zarzutów Prezes NFZ stwierdził nadto, że w sprawie z wniosku skarżącej o zwrot kosztów leczenia wszczął i prowadził jedno postępowanie administracyjne, które zakończył decyzją z [...] września 2010 r. uwzględniającą w całości skargę na bezczynność w zakresie wydania decyzji w sprawie zwrotu skarżącej kosztów leczenia. Z uwagi na powyższe, postępowanie sądowe w sprawie ze skargi na bezczynność stało się bezprzedmiotowe. Wskazując na powyższe podstawy kasacji Prezes NFZ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z 14 czerwca 2012 r. sygn. akt: II GSK 838/11 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "NSA") uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 grudnia 2010 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Uzasadniając, nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji który uznał, że w przedmiotowej sprawie organ pozostaje w bezczynności polegającej na nieodniesieniu się do pisma skarżącej z [...] lutego 2010 r. nazwanego przez nią odwołaniem od pisma organu z [...] stycznia 2010 r. Jak wskazał NSA, wniesienie do Sądu I instancji skargi z [...] maja 2010 r. na bezczynność Prezesa NFZ, zmotywowało ten organ do ponownego zwrócenia się pismem z [...] maja 2010 r. do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o rozpatrzenie sprawy z wniosku skarżącej o zwrot kosztów leczenia poniesionego za granicą. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ rozpoznał ten wniosek i decyzją z [...] lipca 2010 r., nr [...] odmówił jej zwrotu tych kosztów. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek odwołania skarżącej Prezes NFZ decyzją z [...] września 2010 r., nr [...], uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie NSA, skoro sprawa z wniosku skarżącej została przez organ załatwiona wspomnianymi decyzjami, wydanymi po wniesieniu skargi do sądu na bezczynność organu, to pismo skarżącej z [...] lutego 2010 r. należało potraktować, tak jak to uczyniły rozstrzygające w sprawie organy NFZ, jako jedno z pism złożonych w postępowaniu o zwrot kosztów leczenia. Nadto NSA wskazało na brzmienie art. 54 § 3 p.p.s.a. uznając, iż w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja przewidziana w tymże przepisie, gdyż wydanie przez organ decyzji administracyjnej w sprawie po wniesieniu skargi na bezczynność należałoby potraktować jako uwzględnienie skargi w całości w trybie autokontroli. NSA uznał, iż w przedmiotowej sprawie postępowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż organ przestał tkwić w bezczynności co do załatwienia sprawy z wniosku skarżącej o zwrot kosztów leczenia poniesionych za granicą, a zatem zachodziła podstawa do umorzenia postępowania sądowego stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z tych przyczyn formalnych, jak też w związku z własną oceną prawną sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela i przyjmuje za własną przytoczoną wyżej wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Stosownie do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowanie przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji, lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu tego wynika, że wydanie przez organ decyzji żądanej przez stronę wyłącza możliwość uwzględnienie skargi na bezczynność nawet wówczas, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przewidzianego terminu. W wyniku uwzględnienia skargi przez organ w trybie autokontroli przestaje bowiem istnieć sprawa sądowoadministracyjna, a wszczęte na skutek skargi postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bezprzedmiotowość postępowania stanowi przesłankę jego umorzenia. Na podstawie wskazanego przepisu, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z przyczyn innych niż wymienione w punkcie 1 i 2 tej regulacji stało się bezprzedmiotowe. Określenie "stało się" oznacza ujawnienie przyczyny, która w chwili wniesienia skargi nie istniała, a wystąpiła dopiero w toku rozpoznawania sprawy. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. będzie miał zatem zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (por. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, opubl. ONSAiWSA z 2009 r., nr 4, poz. 63, Lex nr 463487). Mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2012 r., Sąd uznał, iż wydanie przez organ decyzji stanowiło uwzględnienie skargi w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. i skutkowało bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego, co stanowi przesłankę umorzenia postępowania w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zatem, skoro w momencie rozpoznawania przez Sąd skargi, organ nie pozostawał już w bezczynności, to zachodził brak podstaw do zastosowania trybu przewidzianego w art. 149 p.p.s.a. Zgodnie z art. 201 § 1 p.p.s.a. w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. skarżącej przysługuje zwrot kosztów postępowania od organu. Sytuacji przewidzianej w art. 54 § 3 p.p.s.a. odpowiada stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie (na co wskazał również w wyroku z 14 czerwca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny). W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym postanowienia. O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił na mocy art. 201 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz art. 209 p.p.s.a. Kwota 257 zł obejmuje kwotę 240 zł wynagrodzenia pełnomocnika oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Jednocześnie należy wskazać, iż rozpoznawana skarga na bezczynność jest z mocy ustawy zwolniona od wpisu sądowego (art. 239 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).