VIII SAB/Wa 40/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie WSA: Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. M. S. o wyłączenie sędziów Wydziału VIII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Sławomira Fularskiego, Leszka Kobylskiego, Cezarego Kosterny, Artura Kota, Justynę Mazur, Renatę Nawrot, Iwonę Owsińską - Gwiazdę, Iwonę Szymanowicz- Nowak, Marka Wroczyńskiego od orzekania w sprawie ze skargi M. M. S. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie nierozpoznania wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: oddalić wniosek Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. M. M. S. wniósł za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie nierozpoznania wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia. Skarga z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy została przekazana zgodnie z właściwością do Wydziału VIII Zamiejscowego w Radomiu Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. W piśmie z dnia [...] września 2012 r. skarżący wniósł o wyłączenie od udziału w sprawie wszystkich sędziów Wydziału VIII Zamiejscowego w Radomiu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz zakwestionował właściwość tego Wydziału do orzekania w sprawie i zażądał bezzwłocznego przekazania sprawy do merytorycznego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Skarżący wskazał, że Wydział VIII Zamiejscowy w Radomiu jest niewłaściwy w sprawie. Ponadto powołując się na art. 183 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej "p.p.s.a.", stwierdził, że orzekanie w sprawie przez sędziów Wydziału Zamiejscowego narażałoby go na nieważność postępowania. Skarżący oświadczył, że w okresie od [...] marca 2012 r. do przełomu czerwca i lipca 2012 r. współwynajmował lokal mieszkalny we W., a adres [...] został wskazany we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jako adres do korespondencji i jest adresem jego matki, którą wskazał jako pełnomocnika do doręczeń. W piśmie z dnia [...] października 2012 r. skarżący doprecyzował, że jego wniosek z dnia [...] września 2012 r. dotyczy dziewięciu sędziów orzekających w wydziale Zamiejscowym w Radomiu tj. Sławomira Fularskiego, Leszka Kobylskiego, Cezarego Kosterny, Artura Kota, Justynę Mazur, Renatę Nawrot, Iwonę Owsińską - Gwiazdę, Iwonę Szymanowicz - Nowak, Marka Wroczyńskiego. Pismem z dnia 18 października 2012 r. na podstawie § 19 ust. 1 pkt 4 Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych z dnia 18 września 2003 r., Zarządzenia nr 11 Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalania zasad biurowości w sądach administracyjnych oraz zgodnie z uchwałą Kolegium WSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2011 r. sprawa została przekazana do Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie celem rozpoznania wniosku skarżącego o wyłączenie wszystkich sędziów Wydziału VIII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sędziowie orzekający w Wydziale VIII Zamiejscowym w Radomiu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie tj.: Sławomir Fularski, Leszek Kobylski, Cezary Kosterna, Artur Kot, Justyna Mazur, Renata Nawrot, Iwona Owsińska – Gwiazda, Iwona Szymanowicz - Nowak, Marek Wroczyński - złożyli oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia ich od rozpoznawania niniejszej sprawy na mocy art. 18 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje; Zgodnie z art. 18 i art. 19 p.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 p.p.s.a. Tworzą one katalog zamknięty i w związku z tym nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Nie można tym samym, wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Na mocy art. 18 § 3 p.p.s.a również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., w myśl art. 19 p.p.s.a. sąd może ponadto wyłączyć sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a., zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. Ustawodawca nie wskazuje jakiego rodzaju okoliczności mogłyby uzasadniać podejrzenie braku bezstronności. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydanie 3, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 191). Z kolei stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Z uwagi na to, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości, co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, iż nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte są na obiektywnych okolicznościach i mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności. W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, LEX nr 41089). Zaznaczyć również należy, że zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jak stwierdził przy tym Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC z 1972 r., nr 3, poz. 55). Z treści oświadczeń złożonych przez sędziów Wydziału VIII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Sławomira Fularskiego, Leszka Kobylskiego, Cezarego Kosterny, Artura Kota, Justynę Mazur, Renatę Nawrot, Iwonę Owsińską – Gwiazdę, Iwonę Szymanowicz - Nowak, Marka Wroczyńskiego - wynika, iż nie zachodzą między nimi a skarżącym M. M. S. żadne okoliczności mogące dawać podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do ich bezstronności przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Ponadto zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro sędzia, którego wniosek o wyłączenie dotyczy złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por., postanowienie NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10, postanowienie NSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2012 r. II OZ 259/12). Odnosząc się zatem do wniosku skarżącego o wyłączenie wszystkich sędziów Wydziału VIII Zamiejscowego w Radomiu, podnieść należy, że w świetle przywołanych wyżej przepisów nie mógł on odnieść skutku. Nie może bowiem stanowić przesłanki wyłączenia sędziego w sprawie powoływanie się skarżącego na niewłaściwość miejscową Wydziału VIII Zamiejscowego w Radomiu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do rozpoznania sprawy. Wskazać należy, że zgodnie z art. 13 § 2 p.p.s.a. o właściwości miejscowej wojewódzkich sądów administracyjnych przesądza siedziba organu administracji publicznej, którego działalność lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Ponadto zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 grudnia 2005 r. w sprawie utworzenia Wydziału Zamiejscowego w Radomiu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (Dz. U. z 2005 r. Nr 256 poz. 2144) Wydział Zamiejscowy rozpoznaje sprawy należące do właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skarg na akty i czynności w przypadku gdy strona skarżąca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w powiatach, o których mowa w pkt 1 tj.: białobrzeskim, grójeckim, kozienickim, lipskim, przysuskim, radomskim, szydłowieckim, zwoleńskim oraz w mieście Radomiu. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.