VIII SAB/Wa 45/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Wójta Gminy J. w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy J. do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 11 kwietnia 2024 r.; 2. stwierdza, że Wójt Gminy J. dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku opisanego w punkcie 1 (pierwszym) wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Wójta Gminy J. na rzecz Stowarzyszenia [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 11 kwietnia 2025 r. na skrzynkę ePUAP Gminy J. (dalej: organ) wpłynął wniosek Stowarzyszenia na rzecz rozwoju Gminy J. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca, Stowarzyszenie) z tej samej daty o udostępnienie informacji publicznej przez wskazanie: "Czy władze gminy J. mają wiedzę na temat relokacji migrantów na terenie Gminy J.? Ewentualnie gdzie takie osoby miałyby być rozlokowane na terenie Gminy J.? Czy pod uwagę brane są takie lokalizacje jak: budynek byłej szkoły podstawowej we F., budynek byłego punktu skupu owoców ("[...]") w W. B. oraz budynek byłej szkoły podstawowej w G.? Czy budynki po byłych OSP w R., O. i W. też są brane pod uwagę w tym celu? Jakie jest stanowisko władz Gminy J. do relokacji migrantów na terenie Gminy J.?". W dniu 26 kwietnia 2025 r. na skrzynkę ePUAP organu wpłynęła skarga na bezczynność złożona przez Stowarzyszenie, w treści której skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji, 2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji na wniosek, 3) art. 10 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji. Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. To czyni niniejszą skargę zasadną i konieczną. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo organu stanowiące odpowiedź na wniosek z 11 kwietnia 2025 r., w którym poinformował stronę, że Urząd Gminy J. nie posiada wiedzy na temat relokacji migrantów na terenie Gminy J.. Nie otrzymał żadnej korespondencji w tej sprawie. Powyższa informacja została przesłana 28 kwietnia 2025 r. godz. 09:23 na skrzynkę ePUAP Stowarzyszenia. W odpowiedzi na skargę (pismo z 12 maja 2025 r.) organ wniósł o jej oddalenie, ponieważ w jego ocenie nie dopuścił się bezczynności. Według organu wnioskodawca otrzymał odpowiedź na wniosek 28 kwietnia 2025 r., w następnym dniu roboczym po upływie terminu na udzielenie informacji. Sama odpowiedź na wniosek została przygotowana w terminie, tj. 25 kwietnia 2025 r. i miała zostać w tym dniu wysłana, czego jednak nie uczyniono z uwagi na dużą liczbę obowiązków Wójta. Z tego względu organ nie skorzystał z uprawnienia określonego w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. do przedłużenia terminu udzielenia informacji publicznej. Dalej organ podniósł, że udzielenie informacji z opóźnieniem nie było ani zamierzone, ani zawinione. W okresie od 1 stycznia 2025 r. do 25 kwietnia 2025 r. Stowarzyszenie do Urzędu Gminy J. złożyło blisko 50 wniosków o udzielenie informacji publicznej. Opóźnienie w udzieleniu informacji wynikało również z zaangażowania Wójta w inne postępowania zainicjowane przez Stowarzyszenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności organów administracji sprawowana przez sądy w zakresie zgodności z prawem obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Stosownie do art. 149 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., może również orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Przedmiotowa sprawa dotyczy skierowanego do organu wniosku skarżącego z 11 kwietnia 2025 r. o udzielenie informacji publicznej w zakresie relokacji migrantów na terenie Gminy J.. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że adresat wniosku – Gmina J. - jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej jako organ władzy publicznej – art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Nie budzi również wątpliwości, że wnioskowana informacja stanowi informację publiczną. Przyjmuje się, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, w zakresie tych zadań. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów, stanowi ją treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej oraz podmioty niebędące organami administracji, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane. Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z tymi przepisami informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o zasadach ich funkcjonowania. Wskazać należy, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p., oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia informacji, nie umożliwiają jej udostępnienia w sposób w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeśli informacja publiczna, której domaga się zainteresowany podmiot, została upubliczniona, organ, do którego skierowano odpowiedni wniosek, winien jedynie odesłać wnioskodawcę do publikatora. Jeżeli zaś informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia, wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu. Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, niezgodnej z wnioskiem, niejasnej czy też niewiarygodnej oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, a ponadto gdy nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. Wobec powyższych wskazań Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przyjął, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego z 11 kwietnia 2025 r., o czym orzeczono w punkcie 2 wyroku, bowiem udzielił mu żądanej informacji publicznej po upływie terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Organ winien udzielić odpowiedzi na ww. wniosek w terminie 14 dni od daty jego wpływu, tj. do 25 kwietnia 2025 r., zaś od 26 kwietnia 2025 r. należy uznać stan zwłoki w tym zakresie. Ostatecznie organ udzielił odpowiedzi na przedmiotowy wniosek dopiero po wpływie do organu skargi na bezczynność, co nastąpiło 28 kwietnia 2025 r. (data wysłania do wnioskodawcy). Z wyjaśnień organu wynika, że zgodnie z wydrukiem powstało ono 25 kwietnia 2025 r., tego samego dnia zostało podpisane, natomiast z historii tego dokumentu wynika, że wysłano go dopiero 28 kwietnia 2025 r. o godzinie 09:23, czyli po upływie 14 dni od otrzymania wniosku o udzielenie informacji publicznej, po wniesieniu skargi do Sądu, ale jeszcze przed wydaniem w sprawie orzeczenia. Z uwagi na okoliczność, że w dacie orzekania przez Sąd odpadła podstawa do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia z 11 kwietnia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, należało na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzyć postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe (punkt 1 wyroku). Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi powoduje, że Sąd nie ma wówczas podstaw do zobowiązania podmiotu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ale ocenia istnienie bezczynności na dzień wniesienia skargi, jak również czy bezczynność miała charakter rażący czy też nie (por. wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 384/22, publ. Lex nr 3515552, wyrok WSA we Wrocławiu z 11 maja 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wr 37/17, publ. Lex nr 2294740). W związku z powyższym Sąd w punkcie 3 wyroku stwierdził, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). O kwalifikowanym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające zaś samo przekroczenie ustawowych obowiązków, w tym terminu do załatwienia sprawy, ale musi być ono znaczne bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, publ. cbosa). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się złej woli w działaniu organu. O kosztach postępowania (100 zł wpisu) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (punkt 4 wyroku).