VIII SAB/Wa 55/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 4 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L spółka z o.o. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy L sp. z o.o., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W piśmie z 8 lipca 2015 r. podała, że aktualnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, nie prowadzi żadnej działalności pozarolniczej, a dotychczasową działalność rolniczą zawiesiła i przekazała gospodarstwo innemu producentowi rolnemu, aby kontynuował zaciągnięte przez skarżącą zobowiązania jakie miała w związku z dopłatami unijnymi. Ponadto skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych "0", zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi [...] zł. Do wniosku załączyła CIT-8 za 2014 r., bilans, rachunek zysków i strat za 2014 r. oraz wygenerowany elektronicznie wyciąg z rachunku bankowego z saldem na dzień 8 sierpnia 2015 r. w wysokości [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis od skargi w wysokości 100 zł, przy czym jest to najniższy wpis jaki przewiduje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w prawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną z kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak nieprowadzenie aktualnie żadnej działalności pozarolniczej, a w zakresie działalności rolniczej przekazanie gospodarstwa innemu producentowi rolnemu w celu kontynuowania zaciągniętych przez skarżącą zobowiązań. Tymczasem nie można w ocenie Sądu tracić z pola widzenia tego, że nadal pozostaje ona w obrocie prawnym jako przedsiębiorca. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 grudnia 2014 r. (I FZ 459/14) w takiej sytuacji, z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, strona ma obowiązek podejmować wszelkie niezbędne działania w celu prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania przychodów. Jeśli z takiej aktywności zrezygnowała, w konsekwencji nie uzyskuje przychodów i nie podejmuje konkretnych starań ukierunkowanych na ich uzyskiwanie, to oznacza, że brak środków na ponoszenie kosztów sądowych jest powodowany postawą strony, nie zaś czynnikami od niej niezależnymi, obiektywnymi. W tej sytuacji kluczowym argumentem nie może być powołanie się przez skarżącą na fakt nieprowadzenia działalności. Oczywiście taka aktywność należy do decyzji samej skarżącej, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeśli pozostaje ona bierna, to nie może następnie skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy i traktowania jej w sposób uprzywilejowany. Oceny tej nie zmieniają powody, dla których skarżąca działalności zarobkowej nie prowadzi, a do których zaliczyła "nieotrzymywanie dopłat do gruntów uprawianych w latach wcześniejszych", jak również powoływana okoliczność przekazania gospodarstwa rolnego innemu producentowi celem kontynuowania zaciągniętych zobowiązań. Jeśli skarżąca rozdysponowała posiadanym gospodarstwem w ten sposób, to nic nie stoi na przeszkodzie by zwróciła się do tego producenta rolnego o pomoc finansową na pokrycie kosztów postępowania, tym bardziej, że są one minimalne. Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa byłoby w niniejszej sprawie niezasadne. W związku z tym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.