VIII SAB/Wa 66/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2023 r. sprawy ze skargi T. C. na bezczynność Wójta Gminy O. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. stwierdza, że Wójt Gminy O. dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosków skarżącego z dnia 10 października 2022 r. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy O. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wójta Gminy O. na rzecz skarżącego T. C. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. W pismach z [...] października 2022 r. T. C. (dalej: "wnioskodawca", "strona", "skarżący") złożył do Wójta Gminy O. (dalej także jako: Wójt, organ) wnioski o przekazanie: - harmonogramu rzeczowo - finansowego przedłożonego przez firmę [...], wymienionego w § 4 ust. 10 umowy nr [...] z [...] lipca 2021 r., - harmonogramu rzeczowo - finansowego przedłożonego przez firmę [...], wymienionego w § 4 ust. 10 umowy nr [...] z [...] lipca 2021 r., - zgłoszenia gotowości do przeprowadzenia odbioru końcowego z [...] grudnia 2021 r. złożonego przez firmę [...] wraz z załącznikami dotyczącymi mojej lokalizacji, wynikającymi z umowy nr [...] z [...] lipca 2021 r., § 2 ust. 1 - protokołu odbioru częściowego dotyczącego mojej lokalizacji stanowiącego załącznik do protokołu odbioru końcowego z [...] kwietnia 2022 r. - aneksów zawartych do umowy nr [...] z [...] lipca 2021 r. Wnioskodawca, w każdym z ww. pism wskazał, że jego wnioski stanowią realizację uprawnienia dostępu do informacji publicznej w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Pismem z [...] października 2022 r. (data wpływu do organu – [...] października 2022 r.) wnioskodawca wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wójta w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. Autor skargi podniósł, że Wójt po raz kolejny narusza przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej: "u.d.i.p.") i nie udostępnia informacji publicznej w terminie określonym ww. ustawą, tym samym naruszając art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Skarżący wniósł zatem o podjęcie działań przewidzianych prawem, które zapobiegną w przyszłości naruszaniu przepisów prawa przez Wójta. W piśmie z [...] listopada 2022 r. Wójt udzielając stronie łącznej odpowiedzi na wnioski z [...] października 2022 r., wskazał, że w załączeniu przekazuje skarżącemu kserokopie wnioskowanych przez niego dokumentów. W związku z powyższym, w odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, że udostępnienie informacji rzeczywiście nastąpiło z przekroczeniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Taki stan rzeczy wynikał z nadmiernie rozbudowanego zakresu prac Referatu Rozwoju i Gospodarki Komunalnej oraz braków kadrowych, co prowadzi niekiedy do opóźnień i niedotrzymania ustawowego terminu realizacji powierzonych zadań. Jednocześnie Wójt poinformował, że żądana informacja została udzielona skarżącemu niezwłocznie jak odpadła przyczyna, która powodowała zwłokę, tj. w dniu 4 listopada 2022 r. Udostępnienie nastąpiło więc przed skierowaniem przez skarżącego skargi do Sądu. Tym samym, w ocenie Wójta o ile doszło do naruszenia terminu ustawowego, to było to naruszenie niezawinione przez organ, wobec czego skargę na bezczynność uznać należy za bezprzedmiotową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p. Jak stanowi art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat działalności organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP). Używając w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Odnośnie zakresu podmiotowego wskazać należy, że Wójt Gminy O. jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p., co nie było w sprawie kwestionowane. Zakres przedmiotowy ustawy określa pojęcie informacji publicznej, o którym mowa w art. 1 ust. 1 oraz art. 6 u.d.i.p. W świetle tych przepisów informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej. Definiuje się ją jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji (por. wyroki NSA: z 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 123/06, publ. LEX nr 291357; z 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14; publ.: CBOSA). W świetle powyższego, informacje objęte wnioskami z 10 października 2022 r., stanowiły informację publiczną w rozumieniu ww. przepisów u.d.i.p., co również nie było w sprawie kwestionowane. Wskazać należy, że zgodnie z art. 13 u.d.i.p. adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej obowiązany jest co do zasady udostępnić informację publiczną w formie czynności materialno-technicznej, gdy jest jej dysponentem (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.) oraz nie zachodzą przesłanki wyłączające możliwość jej udostępnienia, określone w art. 5 ust. 1 - 2a u.d.i.p., bądź odmówić udostępnienia informacji publicznej z powodu ograniczeń wymienionych w art. 5 ust. 1 - 2a u.d.i.p. stosownie do treści art. 16 ust. 1 u.d.i.p., czego dokonuje w formie decyzji administracyjnej. Zaznaczenia przy tym wymaga, że organ winien podjąć ww. działania w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z ustawy (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Brak podjęcia przez podmiot obowiązany któregokolwiek z ww. działań, uzasadnia podniesienie zarzutu bezczynności. Kontrola akt sprawy wykazała, że organ dopuścił się bezczynności w powyższym zakresie, albowiem przedmiotowe wnioski skarżącego nie zostały załatwione w przewidzianym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. 14 - dniowym terminie, biegnącym od dnia ich otrzymania przez organ, tj. od 12 października 2022 r. Organ żądanych informacji udzielił bowiem dopiero w dniu [...] listopada 2022 r. (data odbioru przez skarżącego – [...] listopada 2022 r.), co oznacza, że wbrew temu co podniósł w odpowiedzi na skargę, pozostawał bezczynny w dacie wniesienia przez skarżącego skargi do Sądu. Z okoliczności sprawy wynika, że skarżący otrzymał wszystkie żądane informacje, brak jest zatem podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania wniosków skarżącego, bowiem stan bezczynności ustał. Z powyższych względów uzasadnione było zaś stwierdzenie przez Sąd zaistniałej bezczynności na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku. Stwierdzając stan bezczynności organu Sąd uznał w punkcie 2 sentencji wyroku, że bezczynność ta nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi bowiem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W judykaturze przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA). Podkreśla się również, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być szczególnie znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (por. wyrok NSA z 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA). Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, o czym świadczy fakt, że Wójt z chwilą powzięcia informacji o złożonej skardze na bezczynność organu, bez zbędnej zwłoki udzielił informacji publicznej w pełnym zakresie. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a orzekł jak w punktach 1 - 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi (100 złotych) Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. - jak w punkcie 3 sentencji wyroku.