VIII SAB/Wa 75/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku P. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prokuratora Okręgowego w [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym P.D. wyjaśnił, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...]zł, przy czym z kwoty tej przekazuje na rzecz syna alimenty w wysokości [...]zł. W części wniosku obejmującej posiadany majątek wymienił dom jednorodzinny - [...]m² na działce o powierzchni [...]ara oraz budynek magazynowo – biurowy na działce o powierzchni [...]arów - obie nieruchomości zabezpieczone przez prokuratora. Wobec powziętych wątpliwości, co do możliwości płatniczych skarżącego zobowiązano go do uzupełnienia wniosku poprzez złożenia: zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia, odpisu wyroku zasądzającego alimenty, wyciągu z rachunku bankowego oraz udokumentowania wydatków na bieżące utrzymanie. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że nie podejmuje prac dorywczych ze względu na stan zdrowia oraz niechęć potencjalnych pracodawców do zatrudnienia go z uwagi na fakt, że wcześniej przebywał w areszcie. W zakresie wydatków na bieżące utrzymanie oświadczył, że po opłaceniu alimentów pozostaje mu ok. [...]zł i z tych środków przy pomocy brata funkcjonuje. Do pisma załączył obwieszczenie Komornika przy Sądzie Rejonowym w [...]z [...]listopada 2016 r. o licytacji należącej do skarżącego zabudowanej nieruchomości, wyrok z [...]grudnia 2010 r. zasądzający alimenty oraz kserokopie postanowień o zwolnieniu od kosztów sądowych. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a.") wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. Zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. należy wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. W świetle powyższych regulacji uznać należy, że skarżący nie wykonał należycie wezwania do uzupełnienia wniosku w szczególności w zakresie przedłożenia zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia. Informacja ta jest szczególnie istotna z punku widzenia spełnienia przesłanek uzasadniających prawo pomocy, bowiem skarżący nie deklaruje posiadania innych dochodów, zaś te które posiada według oświadczenia w połowie pochłaniają zasądzone alimenty. Wysokości wynagrodzenia nie potwierdza złożony wyciąg z rachunku bankowego, gdyż na rachunek ten wynagrodzenie nie wpływa. Skarżący nie reguluje z tego rachunku (poza alimentami) żadnych bieżących zobowiązań. Dokonuje natomiast własnych wpłat gotówkowych, jak wyjaśnił w piśmie z dnia 25 lipca 2017 r. "w ramach wolnych środków". Należy podkreślić, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy (nawet jeśli z instytucji tej kilkakrotnie korzystała), bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Ustaleniu tych okoliczności nie posłużyło w dostateczny sposób wykonane przez skarżącego wezwanie z dnia 28 czerwca 2017 r. Nieustalone bowiem pozostają faktyczne dochody skarżącego. Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza więc, że ustalono, iż wykazane przez wnioskodawcę stan rodzinny, majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niepełnych informacji, wykonaniem nałożonego na stronę zobowiązania do uzupełnienia oświadczenia, które spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.