VIII SO/Wa 15/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J P L o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J P L na działanie Państwowej Inspekcji Pracy Oddział w R postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W dniu 16 czerwca 2015 r. wpłynął do Sądu wniosek J P L (uzupełniony pismem z dnia 23 lipca 2015 r.) o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wyjaśnił, że nie osiąga stałego dochodu, podejmuje jedynie prace dorywcze, cały czas poszukując pracy stałej, a na utrzymaniu ma żonę i małoletniego syna. Poza tym jest współwłaścicielem części nieruchomości o powierzchni [...] m² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha. Oświadczył, że zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, natomiast poszukuje pracy i oczekuje na wyniki rekrutacji. Wyjaśnił, że nie posiada zeznania podatkowego za 2014 r., a dochód z prac dorywczych jest różny od [...] do [...] zł. Do wniosku załączył kary informacyjne leczenia szpitalnego z lat 2006 – 2007 oraz kserokopie faktur za energię. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. post. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Rozpoznając przedmiotowy wniosek przede wszystkim podkreślić należy, że skarżący, poza złożeniem zawiadomienia o zamiarze wstrzymania dostaw energii elektrycznej (w związku z nieuregulowaniem należności), co miałoby potwierdzać jego trudną sytuację finansową, nie udokumentował tego faktu w żaden inny sposób. Nie legitymuje się on decyzją o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej, nie złożył zeznania podatkowego za 2014 r., nie wyjaśnił w jaki sposób nie korzystając ze świadczeń pomocy społeczne trzyosobowa rodzina utrzymuje się z dochodu z prac dorywczych w wysokości maksymalnie 500 zł. Z uwagi na powyższe, twierdzenia skarżącego należy uznać za gołosłowne, nie poparte żadnymi dowodami co oznacza, że nie wykazał on ponad wszelką wątpliwość, że istotnie nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych. Mając na uwadze powyższe na art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.