VIII SO/Wa 2/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- We wniosku o przyznanie prawa pomocy E. K. podała, że wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo rolne ([...] ha), z którego dochód ([...] zł) pozwala jedynie na przetrwanie. Oświadczyła, że nie posiada innych źródeł dochód, ani majątku, a nietrafiona inwestycja w postaci zakupu "[...]" pochłonęła oszczędności całego życia. Środki uzyskane ze sprzedaży w całości zostały przeznaczone na spłatę kredytu zaciągniętego na jego zakup. W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku skarżąca złożył wyciągi z rachunku bankowego, zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o "0" dochodzie za 2011 i 2012 r., akty notarialne – przedwstępną umowę sprzedaży i umowę sprzedaży nieruchomości położonej [...] za kwotę [...] zł, umowy – akty notarialne, na podstawie których nabyła wspólnie z mężem [...] nieruchomości rolne za cenę [...], [...] i [...] zł oraz dwie umowy na zakup sprzętu rolniczego. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżąca nie wykazała, że podnoszone we wniosku okoliczności zachodzą. Ze złożonych dokumentów w żaden sposób nie wynika, aby ze sprzedanej w 2008 r. nieruchomości ([...] zł) [...]otrzymała jedynie 1/5 ceny odpowiednio do swojego udziału jako współużytkownik wieczysty nieruchomości. Oznacza to, że skarżąca nie należy do osób ubogich, których sytuacja materialna uzasadniałaby zastosowanie instytucji prawa pomocy. Niezależnie od wydatków poczynionych na zakup innych nieruchomości rolnych o wartości [...] zł, czy też spłaty zobowiązań wobec banków skarżąca winna wygospodarować kwotę na pokrycie kosztów sądowych bowiem jest ona niewspółmiernie niska ([...] zł) w stosunku do zbytego majątku. Poza tym skarżąca posiada gospodarstwo rolne, do którego otrzymuje dopłaty bezpośrednie, uzyskuje wpływy ze sprzedaży [...] i [...], co potwierdziła w piśmie z dnia 17 kwietnia 2013 r. Również analiza wpływów na rachunek bankowy nie potwierdza trudnej sytuacji finansowej. Uznać tym samym należy, ze skarżąca nie wykazała, jakoby nie była w stanie bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny ponieść pełnych kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.